Битеты Алан

Æрмадзтæ, равдыстон зал æмæ нывæзтытæ: Нывгæнджыты цæдисы ног хистæр йæ куысты тыххæй

58
(ранӕуӕггонд 15:21 30.01.2020)
Ивгъуыд къуыри Хуссар Ирыстоны Нывгæнджыты цæдисы хистæрæй æвзæрст æрцыд курдиатджын нывгæнæг Битеты Алан. Йæ кандидатурæйæн схъæлæс кодтой цæдисы фылдæр уæнгтæ. Ног хистæр йæ дæлбар бакодта 37 нывгæнæджы лыгкæнинаг проблемæтæ

Битеты Алан нывкæнынады сферамæ фæуазæг фондз азы размæ, уæдæй нырмæ йын бантыст скæнын хуызфыссынады 100 куысты бæрц. 2018 азы ацыд йæхи сæрмагонд равдыст, йæ æрмадзы иу сис ныр дæр дзаг у æнæфæуд куыстытæй.

- Алан, арфæ дын кæнæм дæ ног бæрнон бынаты тыххæй. Цы фæндтимæ слæуыдтæ Цæдисы сæргъ?

Двойная жизнь Битиев Вадим
© Sputnik / Алексей Ковалев

Цалдæр азы дæргъы кусын ацы сферæйы – куыстимæ æмæ проблемæтимæ дæн зонгæ. Кæй зæгъын æй хъæуы, ног статус дæтты æвæрццаг æнкъарæнтæ дæр æмæ уыимæ иумæ бæрндзинад дæр. Цæдисы сконды ис 37 нывгæнæджы, уыдон раз лæууæг проблемæтæ ныр цасдæр бæрцæй баисты мæн дæр. Баззад нын ацы сферæйы стыр бынтæ советон дугæй, фæнды нæ рауадзын чингуытæ, журналтæ куыд архайгæтæ, афтæ ивгъуыд дуджы нывгæнджыты цардвæндаг æмæ куыстытимæ. Нывæзтты фылдæр бæрц баст у сфæлдыстадон куыстимæ – хъавæм уадзын равдысттæ.

- Фыццаг рады цы фарстытæ скъуыддзаг кæндзынæ Дæ ног бынаты?

Сæйрагдæрыл нымайын нывгæнджыты æрмадзы фарст. Нæ бæстыхай ис Цхинвалы 13 коммунары уынгыл, Тæрхондонмæ хæстæг. Бæстыхайы æдæппæт ис 18 æрмадзы, нывгæнджыты нымæц та у 37. Ис нæм нывгæнджыты династитæ – уыдон кусынц иумæ, ис адæм, кæцытæ кусынц хæдзæртты, кæцыдæртæ та Нывгæнæн ахуыргæнæндоны, аннæтæ Аивæдты лицейы. Цæдисæн æрвылмæй президент хицæн кæны 100 мин сомы, уымæй цадæггай цалцæг кæнæм æрмадзты бæстыхай, ацы аз хъуамæ цалцæг æрцæуа фасад дæр. Фæлæ уæддæр фаг не ʻсты хатæнтæ.

Выставка Союза художников Южной Осетии
© Sputnik / Наталья Айриян
Битеты Аланы куыст

Цæдисы тыхы нæй ацы фарст алыг кæнын, фæлæ йæ æвæрдзыстæм уæлдæр структурæты раз. Советон дугæй нын баззад зæххы фадыг, ныридæгæн уый у хъаугъайаг. Фарсты фæдыл нырма ныхас кæндзыстæм культурæйы министр æмæ президентимæ, стæй нывæнддзыстæм нæ дарддæры къахдзæфтæ. Президенты фæрцы махæн бантыст сцалццæг кæнын æрмадзты миддæгагон хатæнтæ, ауагътам хъармгæнæн системæ, хъæуы ма сцалцæг кæнын бæстыхайы æддаг фарс.

- Бирæ æзты дæргъы æдзæллаг уавæры ис Нывгæнджыты цæдисы равдыстты зал, куыд уыдзæн йæ дарддæры хъысмæт?

Ахсджиаг у равдыстон залы фарст. Зæгъæн ис, уый у æркæлыны æввонг, хаст æрцыд инвестицион нывæзтмæ, фæлæ дырысæй бæрæг нæу йæ арæзтады аз. Равдыстон зал саразын куы бантыса, уæд уый уыдзæн стыр къахдзæф, уымæн æмæ сфæлдыстадон кусæгæн йæ куыст равдисыны фадат куыннæ уа, уæд размæ цæуын зын у.

Равдысты зал ис Хетæгкаты Къостайы уынгы цыппæрæм хæдзары, агъуыст федтой специалисттæ æмæ, сæ хъуыдымæ гæсгæ, æнæхъæн бæстыхай у кæлæддзаг. Мæн уырны, тагъд рæстæджы зал кæй æрцæудзæн арæзт æмæ нæ нывгæнджыты сфæлдыстадимæ зонгæ кæндзысты адæм. Нырма уал равдыстыты æрфысым кæнынц ПККЗ "Чермен" æмæ Республикон библиотекæйы фойетæ, Паддзахадон университет - уым фæнд кæнæм ауадзын Валерий Авагимовы равдыст ацы аз.

- Бынæттон мадзæлттæй дарддæр ма уæ нывæзты ис æхсæнадæмон æмвæзадыл равдысттæ саразын дæр?

Хуссар Иры аивады фадыгнывкæнынады хаххы хуызæн фидар никуы у. Хистæр æмгæрттæ мын куыд зæгъынц, афтæмæй Хуссар Иры Нывгæнæн ахуыргæнæндон уыд æртыккаг бынаты Советон цæдисы, ардæм ахуырмæ цыдысты фæсарæнтæй дæр. Уыцы бæрзонд æмвæзады бынтæй абон дæр нырма хъæзныг стæм. Мах аразæм ныридæгæн цæдисы правлениимæ нæ куыстыты нывæзт, æрæмных æй кæндзыстæм Культурæйы министрадимæ. Бирæ бæрцæй хъуыддаг баст у хæрдзтимæ.

Картина Вадима Бежанова За водой
© Sputnik / Наталья Айриян
Бежанты Вадимы куыст

- Куыд гæнæн ис суæвын Нывгæнджыты цæдисы уæнг?

Хъæуы æмбæлон ахуырад, куысты фæлтæрддзинад, куырдиат махмæ, цалдæр рекомендаци æмæ стæй цæдисы уæнгтæ хæссынц скъуыддзаг. Ныр мæм ис дыууæ куырдиаты æвзонг чызг-нывгæнджытæй. Нывгæнджыты нымæц юристты бæрц нæу, алы адæймаг дæр æмбары, ацы куыстæй бинонтæ нæ фæлæ ма æгæрыстæмæй дæхи дæр зынæй фæдардзынæ.Фæлæ нымæцмæ æнæкæсгæйæ нæм ис тынг хорз дæснытæ. Сæ куыстытæ уæй дæр цæуынц, фылдæр бæрцæй Хуссар Ирæй ацæугæ адæм фелхæнынц нæ нывгæнджыты куыстытæ, цæмæй сæ райгуырæн бæстæйы иу комдзаг семæ ахæссой æцæгæлон бæстæмæ.

58
Елена Колюжная

Хӕст къамы ӕвзагыл: цӕмӕн ӕрцыд студенткӕ Петербургӕй Хуссар Ирмӕ

42
(ранӕуӕггонд 12:26 20.12.2019)
Хуссар Ирыстонмӕ ацы бонты ӕрцыд студенткӕ Санкт-Петербурджы скъола "Фотографика"-йӕ Елена Калюжная. Республикӕмӕ балцы тыххӕй Елена радзырдта Sputnik уацхӕссӕг Годжысаты Аннайӕн

Студенткӕ ӕрцыд республикӕмӕ йӕ фотопроекты темӕйы тыххӕй. Уыйы фӕнды равдисын йӕ къамтыл Хуссар Ирыстоны ӕвзонг адӕмы, кӕцытӕ хайад истой кӕнӕ уыдысты цӕстӕйфенджытӕ 2008 азы хӕсты рӕстӕджы.

- Цӕмӕн равзӕрстай дӕ проектӕн Фондзбонон хӕсты темӕ?

- 2008 азы мӕныл цыд 16 азы. Мӕн фӕндыд бамбарын, цы ӕнкъарӕнтӕ уыд уыцы ӕвзонг адӕмӕн, кӕцытӕ сфӕрӕзтой хӕсты цаутӕ.

Уӕрӕсейы сывӕллӕтты хъомыл кӕнынц Стыр Фыдыбӕстӕйон хӕсты хъайтардзинады цӕвиттоныл, ивгъуыд ӕнусы 90-ӕм ӕзты хӕстон конфликтты тыххӕй та ДИФ-тӕ дӕттой цъус информаци.

- Цы тӕлмӕнтӕ дын ис горӕтӕй? Куыд дыл сӕмбӕлдысты цӕрджытӕ?

- Тынг зӕрдӕмӕдзӕугӕ чысыл горӕт у. Хъарм боныгъӕд дзы ис зымӕгӕн, цӕрджытӕ та сты хӕларзӕрдӕ ӕмӕ уазӕгуарзӕг. Хӕсты темӕ сын, кӕй зӕгъын ӕй хъӕуы, тынг актуалон у. Бирӕты нӕ фӕнды мысын хӕсты рӕстӕг. Фӕлӕ хуыздӕр куы базонгӕ вӕййӕм, уӕд райдайынц дзурын уыцы цауты тыххӕй.

- Цавӕр нысӕнттӕ ис проекттӕн?

- Фӕнды мӕ саразын къамты проект. Уым уыдзысты хъайтарты къамтӕ сӕ историтимӕ хӕсты тыххӕй. Афтӕ ма мӕ дзы фӕнды бахӕссын архивон къамтӕ, цы ран уыдзысты хӕстон архӕйдтыты бынӕттӕ. Сӕйраг хъусдард здӕхт уыдзӕн ӕвзонг адӕмы историтӕм.

- Кӕм ныммыхуыр кӕндзынӕ дӕ куыст?

- Проект куы балхынцъ кӕнон, уӕд мӕ фӕнды, цӕмӕй йӕ ныммыхуыр кӕнон ӕхсӕнадӕмон рауагъды.

Бафӕлвардзӕн, цӕмӕй фылдӕр адӕм базоной иуууӕндӕс азы размӕ цауты тыххӕй къамты ӕвзаджы руаджы. Ацы истори ахсджиаг у ӕрмӕст ирӕттӕн нӕ, фӕлӕ ӕппӕт дунейӕн, уымӕн ӕмӕ хӕст у универсалон цау, кӕцы гӕнӕн ис ӕрцӕуа алкӕцы адӕмыл дӕр. Ахсджиаг у, цӕмӕй фидӕн фӕлтӕртӕ бамбарой хӕсты ӕвирхъау фӕстиуджытӕ.

42
Наниты Игорь

Наниты Игорь: хъæуы фæкарздæр кæнын закондæттынад наркотиктæй пайда кæныны ныхмæ

158
(ранӕуӕггонд 16:57 06.12.2019)
6 декабры нысан кæнынц МХМ-йы системæйы наркотикты змæлды фæдыл органты бон. Куыд æппæт стыр советон тыгъдады, афтæ æвзонг паддзахады дæр ныббиноныг ис барадхъахъхъæнæг структурæты проституци æмæ наркотикты ныхмæ тохы хайад. 2008 азы хайад рацæрæзтой йæ ныры хуызмæ

Хайады ныртæккæ фæллой кæнынц 13 адæймаджы. 2019 азы дæлхайады хатдзаг у ахæм - ссардæуыд 361 къутæры гæн, æнæзаконон змæлдæй систой 2, 639 граммы марихуанæ, медицинон буарад лирикайы 110 капсулæйы. Ног азы уагдон фæнд кæны йæ куысты гъæд фæхуыздæр кæныны оххыл парламентмæ бацæуын закон фæкарздæр кæныны хъæппæрисимæ æмæ самал кæнын медицинон басгæрсты лаборатори. Уагдоны куыст, хатдзæгтæ æмæ уавæры тыххæй Sputnik радзырдта Мидхъуыддæгты министр Наниты Игорь

- Ӕхсæзæм декабры нысан цæуы наркотикты змæлды фæдыл органты бындурæвæрды бон, куыд сæвзæрд æмæ сфидар ацы хайад Хуссар Иры ?

- Раздæр дæр æмæ ныр дæр Хуссар Иры наркотиктæй пайда кæнын æмæ сæ парахат кæныны уæвæр аннæ бæстæтæм абаргæйæ у зынгæ хуыздæр- наркотиктæ ам сты къаддæр. Ивгъуыд æнусы 90-æм æзты Хуссар Иры дæр фæзынд наркотиктæ, фыццаг уый уыд "черняшка". Абон æй раивтой синтетикон æмæ медицинон наркотиктæй, æдзух фæзыны цыдæр ног æнæиртæст хуызтæ. Абон ацы уагдоны кусы 13 адæймаджы, фæлæ зæгъæн ис, æгас оперативон сконд, фадыгонтæ кусынц иумæйагæй фарстыл.

- Республикæйы районтæй кæцыйы арæхдæр æмбæлы гæн?

- Ивгъуыд аз Хуссар Иры бирæ къаддæр ссардæуыд гæн – 241 къутæры, ацы аз 10 мæйы бæрггæнæнтæм гæсгæ барадхъахъæнæг орантæ ссардтой 2 мин къутæры бæрц. Фылдæр бæрцæй гæны æнæркаст быдыртæ ис Ленингоры районы, хъæу Цъубенмæ хæстæг. Уым сæхæдæг зайынц æнæркастæй, æви нæ, уый мах агрономтимæ иумæ бæлвырд кæнæм. Зæгъæм, Цæгат Иры Архонкæйы быдыртæ гæнæй сты йедзаг. Йæ скуынæг кæнын дæр у зын, дымгæ йын йæ тауинаг хæссы. Ленингоры районы фарон кæм уыд, ацы аз дæр та сыл уым бамбæлдыстæм. Аннæ районты афтæ сæрибарæй никуы зайы. Кæд ссарæм, уæд вæййынц сæрмагондæй сагъд.

- Цавæр бæрндзинад хæссынц Хуссар Иры наркотиктæй пайда кæнын æмæ парахат кæныны тыххæй? Цал адæймаджы æрурæдтой ацы аз наркотикон буарадтæ химæ дарын æмæ пайда кæныны тыххæй?

- Ӕнæххæст азы дæргъы мах наркотиктæй пайда кæныны тыххæй бæрндзинадмæ æркодтам 90 адæймаджы, уыдон хæссынц административон бæрндзинад (1-3 мæйы ахæст, науæд та ивар 5-10 мин сомы). Йæ парахат æмæ уæй кæныны тыххæй та конд æрцыд 21 уголовон хъуыддаджы, уыдонæй раргом кодтам 18. Барадхъахъхъæнæг органтæ сбæлвырд кодой 90 цауы наркотиктæй æнæзакононæй пайда кæныны цаутæ.

- Наркотиктæ чи парахт кæны, уыдон нæмттæ цæмæннæ цæуынц æргомгонд дзыллон информацийы фæрæзты?

- Резонансон хъуыддаг куы æрцæуы, уæд радтын хæслæвæрд, цæмæй йæ æхсæнад феной, равдисæм æй телеуынынады. Хуссар Иры Къацтæй иу сылгоймаджы цадæр хатт æрурæдтам снюс парахат кæныны тыххæй. Фæстаг хатт æм ссартам 79 къоппы. Уый размæ ʻрцыд иваргонд, стæй та дыууæ мæйы фæбадт. Фæлæ нæ басаст. Насвай æмæ снюс та махмæ, зæгъæн ис, фылдæр бæрцæй фæзындысты, Таджикистаны æмбæстæгтæ нæм куы райдыдтой цæуын, уæдæй фæстæмæ.

- Цалдæр азы размæ Хуссар Иры фæкарздæр кодтой наркотиктæй парахат æмæ пайда кæныны фæдыл закондæттынад, тобæгонд сты снюс, лирика æмæ насвай, ацы номхыгъд нæй гæнæн рауæрæхдæр кæнын?

- Нымайын, ноджыдæр кæй хъæуы фæкарздæр кæнын закондæттынад. Хъыгагæн, махæн фæзын вæййы наркотикон буарадтæй пайда кæныны факттæ сбæлвырд кæнын лабораторион уавæрты. Уыимæ иумæ не ʻмгуыстад æнæниздзинад хъæхъхъæнынады министрадимæ иумæ цæуы æвæрццаг хаххыл. 2020 азы фæзындзæн сæрмагонд ифтонгад, кæцыйы фæрцы бынаты цæудзæн æппæт сгæрстытæ дæр.

158
Ӕвзонг теннисисткӕ Цхинвалӕй рамбылдта бронзӕ Подмосковьейы турниры

Ӕвзонг теннисисткӕ Цхинвалӕй рамбылдта бронзӕ Подмосковьейы турниры

0
(ранӕуӕггонд 16:19 25.09.2020)
Плиты Алана уыд турниры иууыл кӕстӕрдӕр хайадисӕг, фӕлӕ уӕддӕр рамбылдта бронзӕйон майдан. Афтӕ ма ӕвзонг спортсменкӕйы банымадтой турниры иууыл перспективондӕр спортсменкӕйыл

ЦХИНВАЛ, 25 сен — Sputnik. Ӕвзонг теннисисткӕ Хуссар Ирыстонӕй Плиты Алана схызт кады пьедесталы ӕртыккаг къӕпхӕнмӕ Подмосковьейы турниры, хъусын кӕны республикӕйы фӕсивӕдон политикӕ ӕмӕ спорты фӕдыл комитеты пресс-службӕ.

Дунейы дыууӕ хатты чемпионкӕ Зоя Рудневайы мысӕнӕн турниры горӕт Втдноейы тох котой спортсментӕ Мӕскуы, Мӕскуыйы область, Тверь, Калуга, Рязань, Ярославль, Воронеж ӕмӕ Уӕрӕсейы ӕндӕр горӕттӕ ӕмӕ регионтӕй.

Юная теннисистка Алана Плиева из Южной Осетии завоевала бронзу на турнире в Подмосковье
Ӕвзонг теннисисткӕ Цхинвалӕй рамбылдта бронзӕ Подмосковьейы турниры

"Фарастаздзыд Плиты Алана рамбылдта йӕ ныхмӕлӕуджыты Мӕскуы, Мӕскуыйы область ӕмӕ Калугайӕ 3:0, 3:1 ӕмӕ 3:2 хыгъдӕй ӕмӕ бацахста дыккаг бынат ӕвзарӕн этапы. Фӕлӕ уый фӕстӕ ирон спортсменкӕ фембылд 2:3 хыгъдӕй турниры фидӕны уӕлахиздзау Олеся Усовайӕн, кӕцы дзы уыд дыууӕ азы хистӕрдӕр", - дзырдӕуы хъусинаджы.

Плиты Алана уыд турниры иууыл кӕстӕрдӕр хайадисӕг, фӕлӕ уӕддӕр рамбылдта бронзӕйон майдан. Афтӕ ма ӕвзонг спортсменкӕйы банымадтой турниры иууыл перспективондӕр спортсменкӕйыл.

0