Габайты Зӕлинӕ

"Ӕнӕмӕнг хъӕуынц психологтӕ": волонтер "сырх зонӕ"-йы тыххӕй Цхинвалы

11
(ранӕуӕггонд 13:36 11.11.2020)
Дохтыр ӕмӕ психолог, коронавирусы апарахаты рӕстӕджы та сывӕллӕтты рынчындоны волонтер Габайты Зӕлинӕ радзырдта Sputnik, куыд ивы уавӕр Цхинвалы "сырх зонӕ"-ты ӕмӕ ӕнӕмӕнг цӕмӕн хъӕуынц психологтӕ

- Зӕлинӕ, кӕд сфӕнд кодтай бацӕуын, Хуссар Ирыстоны коронавирусӕй рынчынтимӕ чи архайы, уыдонмӕ ӕххуысмӕ?

- Мӕ фыд бахауд реанимацимӕ. Уым уавӕр хуыздӕр уыд, медикты нӕ хъуыд ме 'ххуыс, ӕмӕ-иу ӕрбацыдтӕн Сывӕллӕтты рынчындоны дыккаг уӕладзыгмӕ ӕххуысмӕ. Адӕм сӕ хызынтыл бадтысты коридорты. Иу медхойы бӕрны уыд ӕнахуыр бирӕ рынчыны, кӕцытӕн хъуыд ӕвӕрын капельницӕтӕ ӕмӕ судзинтӕ аразын, ӕз та уыдонмӕ арӕхсын. Уыд дзы волонтертӕ, кӕцытӕ дард сты медицинӕйӕ, фӕлӕ ӕххуыс кодтой сӕ бон куыд кодта афтӕ.

Уӕдӕй нырмӕ рацыд 10 бонмӕ ӕввахс, "Сырх зонӕ"-йы уавӕр фӕхуыздӕр ис. Кусджытӕ фылдӕр ис. Стабилондзинад фӕзынд. Волонтертӕн дӕттынц хъахъхъӕнӕн костюмтӕ, мӕнӕн уый мидӕг кусын зын у, стӕй рынчын дӕр уыдтӕн ӕмӕ кусын айдагъ маскӕйы.

- Фӕстаг рӕстӕджы арӕх фӕдзурынц "сырх зонӕ"-йы психологты хъуагдзинадыл. Дӕхӕдӕг дӕр фыстай ацы проблемӕйы тыххӕй дӕ фарсыл Фейсбукы. Цӕмӕн ӕрцыдтӕ ахӕм хъуыдымӕ? 

- Коронавирусы низы симптомтӕй иу у паникӕ. "Сырх зонӕ"-мӕ фыццаг бон куы ӕрбацыдтӕн, уӕд дзы азмӕлӕнтӕ нӕ уыд. 

Психологты ӕххуыс мӕ зӕрдыл ӕрлӕууыд, куы федтон ӕвзонг адӕмы 37,4 градусы температурӕ ӕмӕ хъуыры чысыл хъыгдардимӕ, кӕцытӕн сӕрибарӕй сӕ бон уыд хос кӕнын хӕдзары, фӕлӕ бацахстой бынат рынчындоны. Ӕмбарын ӕй, ӕфсон нӕ кодтой. Уыдон уыдысты тасы бын. Хъуыд сӕ психологон ӕххуыс.

Тынг хорз уаид, куы фӕзынид психологон ӕххуысы телефоны лини. Рынчындоны фенын ӕрмӕст Хъӕцмӕзты Иринайы, кӕцы "сырх зонӕ"-йы ис, фӕлӕ психологы хуызы нӕ. Уый кӕны ӕфснайгӕ, фӕлӕ рӕстӕгӕй-рӕстӕгмӕ рынчынты фарсмӕ ӕрбады ӕмӕ фӕхуыздӕр вӕййынц.

Иумӕйагӕй сисгӕйӕ дӕр уавӕр фӕхуыздӕр ис. Фӕкъаддӕр сты рынчынтӕ, ныр дӕр дзы ис коридорты, фӕлӕ куыддӕр ӕмбӕлон уагыл. 

Ацы уӕладзыджы къуырийы размӕ адӕм уыдысты тасы, ныр та сабырӕй сӕхицӕн телевизормӕ кӕсынц. Ӕвзонг чызджы уый размӕ федтон кӕугӕ, тарст мӕлӕтӕй, уый дӕр ныр сабырӕй бады. Бирӕ дзы ис рынчынтӕ 35 азы кары онг.

- Хуссар Ирыстоны ис фаг психологтӕ, кӕцытӕ бакусой рынчынтимӕ?

- Психологтӕ республикӕйы ис, ӕгас факультет ис ХИПУ-йы. Хӕсты фӕстӕ егъау къордӕй райстам ног квалификаци. Рауль Валленбергы номыл сӕрмагонд психологи ӕмӕ педагогикайы институт ӕмӕ институт "Гармония" уагътой ахуыртӕ ам. Уыдон амыдтой, куыд хъӕуы рахизын кӕнын адӕмы стрессон ӕмӕ фӕстравмӕйон уавӕртӕй. 

Дыууӕ азы дӕргъы куыстой немӕ, дыууӕ гӕххӕтты нын радтой - иу дзы у психологон консультацитӕ, аннӕ та травмӕимӕ куыст.

18 адӕймаджы райстой ахуырад, уыдон ныртӕккӕ психологтӕй нӕ кусынц, фӕлӕ ӕнӕ уый  ӕххуыс кӕнынц бахъуыды рӕстӕджы.

11
Битеты Алан

Æрмадзтæ, равдыстон зал æмæ нывæзтытæ: Нывгæнджыты цæдисы ног хистæр йæ куысты тыххæй

59
(ранӕуӕггонд 15:21 30.01.2020)
Ивгъуыд къуыри Хуссар Ирыстоны Нывгæнджыты цæдисы хистæрæй æвзæрст æрцыд курдиатджын нывгæнæг Битеты Алан. Йæ кандидатурæйæн схъæлæс кодтой цæдисы фылдæр уæнгтæ. Ног хистæр йæ дæлбар бакодта 37 нывгæнæджы лыгкæнинаг проблемæтæ

Битеты Алан нывкæнынады сферамæ фæуазæг фондз азы размæ, уæдæй нырмæ йын бантыст скæнын хуызфыссынады 100 куысты бæрц. 2018 азы ацыд йæхи сæрмагонд равдыст, йæ æрмадзы иу сис ныр дæр дзаг у æнæфæуд куыстытæй.

- Алан, арфæ дын кæнæм дæ ног бæрнон бынаты тыххæй. Цы фæндтимæ слæуыдтæ Цæдисы сæргъ?

Двойная жизнь Битиев Вадим
© Sputnik / Алексей Ковалев

Цалдæр азы дæргъы кусын ацы сферæйы – куыстимæ æмæ проблемæтимæ дæн зонгæ. Кæй зæгъын æй хъæуы, ног статус дæтты æвæрццаг æнкъарæнтæ дæр æмæ уыимæ иумæ бæрндзинад дæр. Цæдисы сконды ис 37 нывгæнæджы, уыдон раз лæууæг проблемæтæ ныр цасдæр бæрцæй баисты мæн дæр. Баззад нын ацы сферæйы стыр бынтæ советон дугæй, фæнды нæ рауадзын чингуытæ, журналтæ куыд архайгæтæ, афтæ ивгъуыд дуджы нывгæнджыты цардвæндаг æмæ куыстытимæ. Нывæзтты фылдæр бæрц баст у сфæлдыстадон куыстимæ – хъавæм уадзын равдысттæ.

- Фыццаг рады цы фарстытæ скъуыддзаг кæндзынæ Дæ ног бынаты?

Сæйрагдæрыл нымайын нывгæнджыты æрмадзы фарст. Нæ бæстыхай ис Цхинвалы 13 коммунары уынгыл, Тæрхондонмæ хæстæг. Бæстыхайы æдæппæт ис 18 æрмадзы, нывгæнджыты нымæц та у 37. Ис нæм нывгæнджыты династитæ – уыдон кусынц иумæ, ис адæм, кæцытæ кусынц хæдзæртты, кæцыдæртæ та Нывгæнæн ахуыргæнæндоны, аннæтæ Аивæдты лицейы. Цæдисæн æрвылмæй президент хицæн кæны 100 мин сомы, уымæй цадæггай цалцæг кæнæм æрмадзты бæстыхай, ацы аз хъуамæ цалцæг æрцæуа фасад дæр. Фæлæ уæддæр фаг не ʻсты хатæнтæ.

Выставка Союза художников Южной Осетии
© Sputnik / Наталья Айриян
Битеты Аланы куыст

Цæдисы тыхы нæй ацы фарст алыг кæнын, фæлæ йæ æвæрдзыстæм уæлдæр структурæты раз. Советон дугæй нын баззад зæххы фадыг, ныридæгæн уый у хъаугъайаг. Фарсты фæдыл нырма ныхас кæндзыстæм культурæйы министр æмæ президентимæ, стæй нывæнддзыстæм нæ дарддæры къахдзæфтæ. Президенты фæрцы махæн бантыст сцалццæг кæнын æрмадзты миддæгагон хатæнтæ, ауагътам хъармгæнæн системæ, хъæуы ма сцалцæг кæнын бæстыхайы æддаг фарс.

- Бирæ æзты дæргъы æдзæллаг уавæры ис Нывгæнджыты цæдисы равдыстты зал, куыд уыдзæн йæ дарддæры хъысмæт?

Ахсджиаг у равдыстон залы фарст. Зæгъæн ис, уый у æркæлыны æввонг, хаст æрцыд инвестицион нывæзтмæ, фæлæ дырысæй бæрæг нæу йæ арæзтады аз. Равдыстон зал саразын куы бантыса, уæд уый уыдзæн стыр къахдзæф, уымæн æмæ сфæлдыстадон кусæгæн йæ куыст равдисыны фадат куыннæ уа, уæд размæ цæуын зын у.

Равдысты зал ис Хетæгкаты Къостайы уынгы цыппæрæм хæдзары, агъуыст федтой специалисттæ æмæ, сæ хъуыдымæ гæсгæ, æнæхъæн бæстыхай у кæлæддзаг. Мæн уырны, тагъд рæстæджы зал кæй æрцæудзæн арæзт æмæ нæ нывгæнджыты сфæлдыстадимæ зонгæ кæндзысты адæм. Нырма уал равдыстыты æрфысым кæнынц ПККЗ "Чермен" æмæ Республикон библиотекæйы фойетæ, Паддзахадон университет - уым фæнд кæнæм ауадзын Валерий Авагимовы равдыст ацы аз.

- Бынæттон мадзæлттæй дарддæр ма уæ нывæзты ис æхсæнадæмон æмвæзадыл равдысттæ саразын дæр?

Хуссар Иры аивады фадыгнывкæнынады хаххы хуызæн фидар никуы у. Хистæр æмгæрттæ мын куыд зæгъынц, афтæмæй Хуссар Иры Нывгæнæн ахуыргæнæндон уыд æртыккаг бынаты Советон цæдисы, ардæм ахуырмæ цыдысты фæсарæнтæй дæр. Уыцы бæрзонд æмвæзады бынтæй абон дæр нырма хъæзныг стæм. Мах аразæм ныридæгæн цæдисы правлениимæ нæ куыстыты нывæзт, æрæмных æй кæндзыстæм Культурæйы министрадимæ. Бирæ бæрцæй хъуыддаг баст у хæрдзтимæ.

Картина Вадима Бежанова За водой
© Sputnik / Наталья Айриян
Бежанты Вадимы куыст

- Куыд гæнæн ис суæвын Нывгæнджыты цæдисы уæнг?

Хъæуы æмбæлон ахуырад, куысты фæлтæрддзинад, куырдиат махмæ, цалдæр рекомендаци æмæ стæй цæдисы уæнгтæ хæссынц скъуыддзаг. Ныр мæм ис дыууæ куырдиаты æвзонг чызг-нывгæнджытæй. Нывгæнджыты нымæц юристты бæрц нæу, алы адæймаг дæр æмбары, ацы куыстæй бинонтæ нæ фæлæ ма æгæрыстæмæй дæхи дæр зынæй фæдардзынæ.Фæлæ нымæцмæ æнæкæсгæйæ нæм ис тынг хорз дæснытæ. Сæ куыстытæ уæй дæр цæуынц, фылдæр бæрцæй Хуссар Ирæй ацæугæ адæм фелхæнынц нæ нывгæнджыты куыстытæ, цæмæй сæ райгуырæн бæстæйы иу комдзаг семæ ахæссой æцæгæлон бæстæмæ.

59
Елена Колюжная

Хӕст къамы ӕвзагыл: цӕмӕн ӕрцыд студенткӕ Петербургӕй Хуссар Ирмӕ

42
(ранӕуӕггонд 12:26 20.12.2019)
Хуссар Ирыстонмӕ ацы бонты ӕрцыд студенткӕ Санкт-Петербурджы скъола "Фотографика"-йӕ Елена Калюжная. Республикӕмӕ балцы тыххӕй Елена радзырдта Sputnik уацхӕссӕг Годжысаты Аннайӕн

Студенткӕ ӕрцыд республикӕмӕ йӕ фотопроекты темӕйы тыххӕй. Уыйы фӕнды равдисын йӕ къамтыл Хуссар Ирыстоны ӕвзонг адӕмы, кӕцытӕ хайад истой кӕнӕ уыдысты цӕстӕйфенджытӕ 2008 азы хӕсты рӕстӕджы.

- Цӕмӕн равзӕрстай дӕ проектӕн Фондзбонон хӕсты темӕ?

- 2008 азы мӕныл цыд 16 азы. Мӕн фӕндыд бамбарын, цы ӕнкъарӕнтӕ уыд уыцы ӕвзонг адӕмӕн, кӕцытӕ сфӕрӕзтой хӕсты цаутӕ.

Уӕрӕсейы сывӕллӕтты хъомыл кӕнынц Стыр Фыдыбӕстӕйон хӕсты хъайтардзинады цӕвиттоныл, ивгъуыд ӕнусы 90-ӕм ӕзты хӕстон конфликтты тыххӕй та ДИФ-тӕ дӕттой цъус информаци.

- Цы тӕлмӕнтӕ дын ис горӕтӕй? Куыд дыл сӕмбӕлдысты цӕрджытӕ?

- Тынг зӕрдӕмӕдзӕугӕ чысыл горӕт у. Хъарм боныгъӕд дзы ис зымӕгӕн, цӕрджытӕ та сты хӕларзӕрдӕ ӕмӕ уазӕгуарзӕг. Хӕсты темӕ сын, кӕй зӕгъын ӕй хъӕуы, тынг актуалон у. Бирӕты нӕ фӕнды мысын хӕсты рӕстӕг. Фӕлӕ хуыздӕр куы базонгӕ вӕййӕм, уӕд райдайынц дзурын уыцы цауты тыххӕй.

- Цавӕр нысӕнттӕ ис проекттӕн?

- Фӕнды мӕ саразын къамты проект. Уым уыдзысты хъайтарты къамтӕ сӕ историтимӕ хӕсты тыххӕй. Афтӕ ма мӕ дзы фӕнды бахӕссын архивон къамтӕ, цы ран уыдзысты хӕстон архӕйдтыты бынӕттӕ. Сӕйраг хъусдард здӕхт уыдзӕн ӕвзонг адӕмы историтӕм.

- Кӕм ныммыхуыр кӕндзынӕ дӕ куыст?

- Проект куы балхынцъ кӕнон, уӕд мӕ фӕнды, цӕмӕй йӕ ныммыхуыр кӕнон ӕхсӕнадӕмон рауагъды.

Бафӕлвардзӕн, цӕмӕй фылдӕр адӕм базоной иуууӕндӕс азы размӕ цауты тыххӕй къамты ӕвзаджы руаджы. Ацы истори ахсджиаг у ӕрмӕст ирӕттӕн нӕ, фӕлӕ ӕппӕт дунейӕн, уымӕн ӕмӕ хӕст у универсалон цау, кӕцы гӕнӕн ис ӕрцӕуа алкӕцы адӕмыл дӕр. Ахсджиаг у, цӕмӕй фидӕн фӕлтӕртӕ бамбарой хӕсты ӕвирхъау фӕстиуджытӕ.

42
Хуссар Иры цӕрӕгӕй адавтой техникӕ 10 мин сомы бӕрц

Хуссар Иры цӕрӕгӕй адавтой техникӕ 10 мин сомы аргъ фыдгӕнӕджы ӕрурӕдтой

5
(ранӕуӕггонд 11:50 27.11.2020)
Милицийы кусджытӕ раргом кодтой хисӕрмагонд ифтоггарзы адавд. Фыдгӕнӕджы бакодтой рӕстӕгмӕдарӕн камерӕмӕ

ЦХИНВАЛ, 27 ноя - Sputnik. Ӕбӕрӕг гоймаг адавта Цхинвалы районы Бихъары хъӕуы 61-аздзыд цӕрӕджы хӕдзарӕй мобилон телефон, DVD ӕмӕ спутникон антеннӕйы ресивер.

Хуссар Ирыстоны Мидхъуыддӕгты министрады (МХМ) пресс-службӕ куыд хъусын кӕны, афтӕмӕй адавды фӕдыл Арцеуы мидхъуыддӕгты хайадмӕ бадзырдта зианбаййафӕг йӕхӕдӕг. Зианы суммӕ рацыд 10 мин сомы.

Цхинвалы районы милицийы кусджытӕ ӕвӕстиатӕй ӕрурӕдтой зӕрдӕхсайгӕйы, Знауыры районы Аунеуы хъӕуы 35-аздзыд цӕрӕджы. Нӕлгоймаг басаст йӕ фыдракӕндыл ӕмӕ йӕ бакодтой рӕстӕгмӕдарӕн камерӕмӕ.

5