Фермерон хæдзарад Знауыры

"Фарны" тыллæг: маргъ, халсар æмæ сæн

96
(ранӕуӕггонд 16:05 07.09.2018)
Амалиуæгад "Фарн", науæд та "Знаур продукт" дæс азмæ йæхицæн скодта республикӕйы иууыл хъомысджындæр куыстуаты ном

ЦХИНВАЛ, 6 сен — Sputnik, Плиты Фатимæ. Хуссар Ирыстоны иууыл хъомысджындæр амалиуӕгадтӕй иу "Знаур продукт" республикæйы базармæ æрвылаз уадзы хӕдзарон маргъы хицæн хуызтæ мингæйттæй, дæсгай тонтæ сæн æмæ æнæкæрон нымæц джитъри, пъамидор æмæ æндæр халсар.

Джиоты бинонты чысыл импери ныридæгæн у йӕ тæккæ размæцыдыл, фермерон хæдзарадæн йæ ном хъуыстгонд у æгас Хуссар Иры, ныр та уидæгтæ уадзынц Цæгат Иры дæр.

"Знаур продукт"-ы райгуырд

Индивидуалон амалиуæгад "Фарн" Знауыры районы фæзынд 2007 азы. Ном ын йӕ хицау Джиоты Рустем равзæрста йæ райгуырæн хъæуы (Фарныхъӕу) номмæ гæсгæ, фæлæ фæстæдæр, куыстуаты хъомысад куыд рæзт, афтæ йæ рацæрæзтой арæнвæрд бæрндзинады æхсæнад "Знаур продукт"-мæ.

Фермерское хозяйство в Знауре
© Sputnik / Наталья Айриян
Фермерон хæдзарад Знауыры

Фыццаг фæлварæн разынд æнтыстджын — чысыл амалиуæгад дæс азмæ райрæзт, ӕмӕ ныридæгæн Джиоты Рустемы рауагъдон импери æгас район æмæ республикæйы иу хайы ифтонг кæны сезоны халсарæй, дыргъæй, фыдызгъæлæй, фæлæ сæйраджыдӕр йӕ ном хъуыстгонд у куыд маргъдарæг.

Знауыраг маргъ

Кæрчытæ, гогызтæ, цицыртæ, уæрццытæ æмæ æндæр маргъ мингæйттæй парахат цæуынц Ирыстоны, хъæуты цæрджытæ къуыртт ӕвæрыны бæсты цъиутæ æлхæнынц Знауыры, фæстæ нæ лæууынц ресторанты хицӕуттӕ æмæ чындзæхсӕвгӕнджытӕ дӕр.

Фермерское хозяйство в Знауре
© Sputnik / Наталья Айриян
Фермерон хæдзарад Знауыры

Амалиуæгад æрбынат кодта Знауыры райцентры. Фермӕйы сӕйраг фидыцтӕ сты французаг породæйы гогызтæ — урсытæ æмæ фæныкгъуызтæ. Егъау хатæны хæларæй æмдзард кæнынц минæй фылдæр гогызы, æрбацæуæг сын дардæй дӕр фехъусы сæ уасын.

"Фарон нæм уыд 500 гогызы, ацы аз сæ фæфылдæр кодтам. Гогызæн ис пайдаджын дзидза, фæлæ йæ дарын зæндæр у. 70 бон сæ хъæуы хъомыл кæнын æмæ сæ уый фæстæ ауæй кæнæм. 3 сентябрьмæ бахъомыл сты 800 маргъы ӕмӕ сæ райдайдзыстӕм уæй кæнын. Уый фæстæ ма сæм адæм сæхӕдæг базилынц иу-дыууæ мæйы æмæ сӕ уӕз 20 кг ахизы", — дзуры амалиуæгады хистæр Джиоты Рустем.

"Знаур продукт" у уайдзæф æдзух кусынæн цæлхдуртæ чи ары, уыдонæн. Маргъдарыны куыст цæуы æнæрлæугæйæ — гогыз, карк æмæ æндæр магъ кæрӕдзи ивынц. Ӕмрӕстӕджы ам хъомыл кæны 11 минæй фылдæр маргъы. Ныридæгæн сæм карчы сезон нæй, ӕрмӕст хъомыл кæнынц лӕгуынхъуыр кæрчытæ, уыдон нымæцæй сты къаддæр. Сыхагиуӕг сын кæнынц цицыртæ.

Фермерское хозяйство в Знауре
© Sputnik / Наталья Айриян
Фермерон хæдзарад Знауыры

"Ӕргæвддзыстæм сæ мæйы фæстæ, дыууæ кг уæй цæуы 500 сомыл. Дзæуджыхъæу æмæ Уӕрӕсейы уый лæууы 600-1000 сомы. Иууыл пайдаджындæр æмæ хæрзаддæр фыд ис уымæн. Чысыл сабийæн, науæд аллергия кæмæн ис, уыдонæн цицыры дзидза бынтондӕр ницы рахъыг кæндзæн", — ныфс дæтты Рустам.

Фермерон хæдзарад раджы ахызт æрмæст маргъдарды арæнтæй. Стыр хъомдоны бахизæны иунӕгæй бастæй лæууы иу егъау гал.

"Мах кæнæм фосдарды куыст дæр — аздзыд род æлхæнæм, иу аз сæм зилæм æмæ сæ афтæмæй уæй кæнæм. Ныр ма нын дзы æрмæстдæр иу баззад. Уый ссис 400 кг бæрц", — дзуры амалиуæгады бардарæг.

Ныридæгæн куыстуаты ис Рустамæн йæ фырт Русланы къухы, фыд та йæ ных сарæзта Дзæуджыхъæуы базармæ ахизынмæ.

"Фæнды мæ Дзæуджыхъæуы дæр маргъдарды куыст саразын, уым æлхæнæг дæр фылдæр ис, цæрджыты нымæц горæты у фылдæр. Ам та архайдзæн мæ фырт", — дзуры Рустам.

"Фарны" халсар

Амалиуæгады иу стыр хай та ахсынц цæхæрадæттæ æмæ дæргъдæттæ. Сезоны ам æрæмбырд кæнынц тонгай джитъри æмæ пъамидор. Ныридæгæн сезон у фæудхъус. Цыппар хъæрмуаты рухсдзыд агъуыстыты бын рæгъæд кæнынц пъамидортæ. Кæд хъæууон цæрджытæн сæ пъамидор рæгъæдафон бамбийы, уæд знауыраг халсарæн фесæфынæй тас нæу.

"Пырх сæ кæнæм хосӕй алы къæвдайы фæстæ дæр, цух не сты донхæрæй дæр. Сæ тала сын æлхæнæм Кæсæг-Балхъары, сты низы ныхмæ фидар", — зæгъы Руслан.

Фермерское хозяйство в Знауре
© Sputnik / Наталья Айриян
Фермерон хæдзарад Знауыры

Джиоты Рустем бизнесæй дарддæр куыста районы разамонæджы бынаты дæр. Хъæууон хæдзарады райрæзты охыл уыцы рæстæджы районы бирæсывæллонджын бинонтæй цалдæрæн лæвæрд æрцыд хъармуаттæ кредиты хуызы.

"Иууылдæр æнтыстджынæй кусынц абон дæр, иу дæр дзы нæ фæмæнг ис. Фыццаг фиддон куы бахастой, уæд сын сæ куыстыл æнувыддзинад уынгæйæ президент ныххатыр кодта сæ хæс Ныййарæджы боны цытæн", — банысан кодта Рустам.

Хъармуатты хицæуттæ сæхæдæг та бæллынц сæ куыст рауæрæх кæнынмæ.

Фермерское хозяйство в Знауре
© Sputnik / Наталья Айриян
Фермерон хæдзарад Знауыры

"Куыст дзы бирæ ис, фæлæ пайда дæр хæссы. Бинонты дарын хъæуы æмæ куыст рауæрæх кæнынæн фæрæзтæ æрæмбырд кæнын не ʻнтысы. Хорз ма уаид, кредиттæ куы дæттикой уæлбартимæ. Ӕндæр ницы зындзинад ис, æлхæнæг йæхæдæг цæуы, æххæсгæ дæр сыл нæ кæнæм. Сыгъдæг продукт алкæйдæр хъæуы", — дзуыр Тхелидзе Нугзар.

Сæндон, сæнæфсир æмæ сæн

Джиотæ ма æмрæстæджы сарæзтой сæндæттæ дæр — сау æмæ урс сæнæфсиры цупæлттæ рæгъæд кæнынц, райы сӕ цӕст.

"Ӕз нырма чысыл уыдтæн, афтæмæй ныккалдтам ацы сæндæттæ, ныр уыдон тыллæг хæссын райдыдтой. 10 тонны сæн ис нæ ныккæндты ныр дæр. Æрвылаз дæр саразӕм, нæхи сæнæфсирæй дарддæр ма æлхæнгæ дæр бакæнæм. Нӕ сӕн нын ӕлхæнынц чындзæхсæвтæм æмæ стыр бадтæм", — зæгъы Руслан.

Фермерское хозяйство в Знауре
© Sputnik / Наталья Айриян
Фермерон хæдзарад Знауыры

Джиоты фирмæйы бинонтӕй дарддæр фæллой кæнынц районы цæрджытæ дæр, ис сæм æдзухон æмæ сезонон кусджытæ.

"Дыууæ нæм кусы æрцæугæтæ, фæйнæ 25 мин сомы сын фидæм. Сæхимæ 8 миныл куыстой мæй, ардыгæй та сæ бинонтæн æрвитынц хуыздæр фæрæзтæ. Цæрæнбынӕттæ дæр сын радтам. Бынæттон кусджытæ дæр нæм ис цалдæр. Стæй сезоны бирæ куыст куы вæййы, уӕд ма уæлæмхасæй фæхонæм кусджыты", — радзырдта ӕвзонг амалиуӕггӕнӕг.

Фермерское хозяйство в Знауре
© Sputnik / Наталья Айриян
Фермерон хæдзарад Знауыры

Ӕрмӕст ныртӕккӕ Цхинвалы "Знаур продукт" нал цæуы уæй, ис сын магазин поселочы, стæй хæдзарады дуæрттæ гом сты алкæддæр.

96
Басмач

Скад ын кодта знаг дӕр: Джиоты Владикы (Басмач) цыбыр фӕлӕ ирд цард ӕмгӕртты мысинӕгты

72
(ранӕуӕггонд 13:15 18.05.2021)
Терегуайнаг ӕвзонг лӕппу Джиоты Владислав Афганистанæй æрыздæхт Басмачæй, бӕрзонд хорзæхтимæ, æгæрон хæстон фæлтæрддзинад æмæ контузиимæ. Цыбыр æмгъуыдмæ уый ссис хæстфæллад Ирæн йæ ныфс. Хъаруджын хæстон иунæгæй иста блиндажтæ, æрнывыл-иу кодта æгас хъæуты цард

ЦХИНВАЛ, 17 май — Sputnik, Плиты Фатимæ. Хуссар Ирыстоны хъайтар Джиоты Владислав (Басмач) рацыд дыууæ хæсты, ссис йæ хъæубæстæ æмæ Ирыстоны ныфс, йӕ ном айхъуыст дӕрддыл. Фӕлӕ 1992 азы йæ мæлæт ссардта знаджы ныхмæ тохы. Номдзыд хæстоны кадӕн знаг дæр æрурæдта йæ рбабырстытæ, цалынмæ Ирыстоны хъайтары йе ʻнусон бынатмæ афæндараст кодтой, уæдмæ.

Ӕппӕтнацион хъынцым

Иууæндæсæм июны 1992 азы фæстаг балцы æрвыстой Знауыры районы Терегуаны хъӕуккаг ӕвзонг лӕппу Джиоты Владиславы - Басмачы. Терегуаны хъæу уый бæрц адæм никуыма æрфысым кодта, цыма æгас Ирыстон ӕрцыд Басмачӕн хæрзбон дзурынмæ, уыйбӕрц адӕм уыд хъайтары зианы. Колхоз рахицæн кодта дыууæ галы зианæн. Ирыстоны хъахъхъæнджытæ уыцы бон ныууагътой сæ постытæ дæр, стæй уæлмæрдæй лыгъдысты республикæйы арæнтæм.

Терегуаны хъӕуы сӕрмӕ хӕрд кӕны фӕндаг, хӕдзӕрттӕ кӕм фӕвӕййынц, уым хъӕдгӕрон быдыры хызӕг ӕмбондӕй ӕхгӕд ис чысыл уӕлмӕрд. Дидинтӕ ӕмӕ бӕлӕсты хсӕн ӕвзонг ӕмӕ ацӕргӕ сурӕттӕ, фылдӕр бӕрцӕй ам ныгӕд сты Джиоты мыггаджы минӕвӕрттӕ.

Дардӕй цӕсты хауы ингӕны бӕрзонд дур. Йӕ дыууӕ фарсыл дӕр ис нӕлгоймаджы сурӕт. Йӕ бынмӕ уӕлфыст хъусын кӕны, Джиоты Владислав (Басмач) кӕй рацард ӕрмӕст 32 азы, къамӕй нӕлгоймаг кӕсы тызмӕгӕй, зыны йӕ карӕй хистӕр.

Ацы хъӕуы райгуырд ӕмӕ йӕ сабибонтӕ арвыста Басмач. Уый фӕстӕ йӕм ӕнхъӕлмӕ каст цыбыр, фӕлӕ ӕнахуыр ирд цард - ӕцӕгӕлон бӕсты тох интернационалон хӕсы бӕрны ӕмӕ Ирыстоны сӕрибардзинады сӕрвӕлтау хӕст.

Арӕзтадон фӕзуӕттӕй - окопмӕ

Джиоты Владислав уыд арӕхстджын аразӕг, фӕлтӕрд ӕмӕ хъӕбатыр хӕстон. Йe ‘мтохгӕнджыты мысинӕгтӕм гӕсгӕ, ивгъуыд ӕнусы 90-ӕм ӕзты хӕсты эпизодтӕй уымӕн скодтой, тас чи нӕ зыдта, ахӕм хъӕбатыр ном. Йӕ фӕрцы ивтой хӕстон операциты хатдзӕгтӕ, ӕгас хъӕутӕ ӕрулӕфыдысты гуырдзиӕгты ӕрбабырстытӕй, йӕ ном айхъуыст знагмӕ дӕр ӕмӕ сӕрмагондӕй зылдысты йӕ фӕдыл.

Влад Джиоев (Басмач)
© Sputnik / Natalia Airiyan
Джиоты Владиславы ингæн

Басмач райгуырд 1960 азы 20 марты. Терегуаны астӕуккаг скъола  каст куы фӕцис, уый фӕстӕ Цӕгат Ирыстоны адарддӕр кодта йӕ ахуыр аразӕджы дӕсныйадыл.

Терегуаны астӕуккаг скъола абон хӕссы Джиоты Владикы ном. Уый 92 азы зæххæнкъуысты ныппырх ис.

"Скъола пырхӕй куы федта, уӕд нын дзырд радта йӕ хъӕуӕн ног скъола саразынӕй, фӕлӕ йын нал бантыст. Тынг бӕрнджын уыд, уарзтой йӕ йӕ хӕлӕрттӕ. Афганистанӕй та ӕрыздӕхт зондджын ӕмӕ куырыхон нӕлгоймагӕй", - радзырдта Терегуаны скъолайы директор Тадтаты Рита.

1980 азы Владик ацыд ӕфсадмӕ, уырдыгӕй та бахауд Афганистаны хӕсты цӕхӕры.

"Уым райста цӕфтӕ, бахъыгдард йӕ хъус. Узбекистаны рынчындонмӕ дӕр бахауд. Уый фӕстӕ ӕрыздӕхт Ирыстонмӕ ӕмӕ куыста Къуайсайы бирӕуӕладзыгон хӕдзӕртты арӕзтады прорабӕй", - мысы йӕ номдзыд хӕстӕджы йӕ ӕфсымӕр Виталикы фырт Дзамболат.

Уый фӕстӕ Джиоты лӕппу архайдта Гафезы уынгыл хӕдзӕртты арӕзтады. Уыдон ныр дӕр ӕрдӕгкалдӕй фӕлгӕсынц. Арӕзтад ӕмӕ ӕппӕт Хуссар Ирыстоны хъысмӕт фӕивта Гуырдзыстоны ӕрбабырсты фӕстӕ.

90-ӕм ӕзты Гуырдзыстоны агрессивон политикӕ тынгæй тынгдæр куы кодта, уӕд сӕхи паддзахтыл банымадтой Хуссар Ирыстоны гуырдзиаг хъӕуты цӕрджытӕ. Уӕлдай тынг ацы хъуыддаг тыхсын кодта сыхаг ирон хъӕуты. Нул ӕмӕ Аунеуы цӕрджытӕ ӕхсӕвыгон цыдысты сыхаг ирон хъӕутӕм, истой сын сӕ мулк, фос, нӕмынӕй нӕ аууӕрстой сылгоймӕгтыл дӕр.

"Хынджылӕг кодтой гуырдзиӕгтӕ Арчънет ӕмӕ Чъимасы цӕрджыты. Уый тынг ӕгад ӕркаст Владикмӕ ӕмӕ лӕппутимӕ сӕ разы бабадтысты, хорз сӕ фӕнадтой, сӕ хӕцӕнгарз æмæ сын сӕ "Вилис" байстой. Уый фӕстӕ гуырдзы сӕ къах дӕр нал бавӕрдтой уырдӕм", - бафтыдта скъолайы директор.

Учителя терегванской средней школы
© Sputnik / Natalia Airiyan
Терегуаны скъолайы ахуыргæнджытæ

Терегуаны скъолайы ахуыргӕнӕг Козаты Индирайы ныхӕстӕм гӕсгӕ, Владикы йӕ адӕмӕн бирӕ фӕндыд саразын, фӕлӕ йын цӕрын нӕ бантыст.

"Мах хӕстӕджытӕ стӕм. Ныр дӕр мӕ цӕстытыл уайы йӕ фӕлгонц. Дардта сӕрак курткӕ, Тъезиты Олегы лӕвар ын уыд. Афтӕ бӕрзонд уыд ӕмӕ-иу машинӕйы рӕстмӕ дӕр нӕ цыд. Автобусы дӕр-иу гуыбырӕй лӕууыд. Уарзта рӕстдзинад, йӕхи та йын иууылдӕр уарзтой, стырӕй - гыццылӕй. Уый ма нын йеныр дæр куы цӕрит", - дзуры скъолайы ахуыргæнæг Козаты Индира.

Басмач йе 'мгæртты  мысинæгты

Хуссар Ирыстоны хӕстон архайдтытӕ куыддӕр райдыдтой, афтӕ Джиоты Владислав уайтагъд февзӕрд йӕ хъахъхъӕнджыты нымӕцы.

"Фӕлтӕрддзинад ӕм уыд Афганистанӕй ӕмӕ бахызт хӕсты. Уыд Коцты Грийы къорды, уыдон уыдысты иууыл рӕвдздӕр къорд", - дзуры йе 'фсымӕры лӕппу Джиоты Дзамболат.

Уӕды  рӕстӕджы хӕцӕнгарз дӕр уыд стӕм. Владикмӕ уыд ӕрмӕст дыууӕӕхстон хӕцӕнгарз.

"Уӕд нӕм хӕцӕнгарз дӕр кӕм уыд. Басмач та хӕстон хъуыддагмӕ уыд ӕнахуыр ӕвзыгъд. Уӕд уый гуырдзиаг хъӕуы хиды бын йӕ хӕлар Уалыты Виталийимæ цалдӕр сахаты хиды бын хуыссыдысты ӕнӕзмӕлгӕйӕ, бахъахъхъӕдтой хотыхджын гуырдзиӕгты ӕмӕ сын байстой сӕ автоматтӕ, сӕхимӕ бынтондӕр ницы хӕцӕнгарз уыд, афтӕмӕй", - радзырдта йӕ хӕстон ӕмгар Бестауты Бала.

"Уыд ныфсхаст, фӕстӕ нӕ лӕууыд. Ӕмгӕртты тыххӕй йӕ уд дӕр радтаид. Иу хӕлар ын уыд, йӕ ном мӕ айрох ис, асӕй уыд къаннӕг. Тынг æй хъахъхъӕдта, фӕлӕ йын ӕй Ачабетмӕ хӕстӕг тӕрхъусты фермӕйы цур амардтой гуырдзиӕгтӕ. Тынг фӕрыст уæд Басмач, тынг фӕхъынцъым кодта йӕ хӕларыл. Стӕй мидӕггагон змӕстытӕ куы райдыдтой нӕ республикӕйы, ууыл дӕр тынг катай кодта", - мысы йе ʻмтохгæнæг Козаты Ушанг.

"Иу къорды уыдыстæм. Тынг хæстхъом уыд. Дыууæ метры бæрзæндæн, æнахуыр тыхджын. Тæрсгæ дæр ницæмæй кодта. Уыд ахæм цау æмæ ныхъуызыд иунæгæй Никозы блиндажмæ æмæ сæ ныддæрæн кодта, стӕй фæстæмæ раздæхт. Ахæм хъайтарддзинӕдтæ йын уыдысты æнæкæрон. Уый фæстæ ма Знауыры гуырдзиаг верттæхæг дæр æрæппæрстой", - ӕрымысыд Тедеты Тузар.

"Зыдтон æй 1982 азæй фӕстӕмӕ - иумæ куыстам арæзтады фадыджы. Уыд диссаджы специалист æмæ цæсгомджын адæймаг, хорз хæлар æмæ патриот. Уый фыццаг бонтæй бацыд Ирыстоны хъахъхъæнджыты рæнхъытæм. Уый размæ Басмач Афганистаны канд бæрзонд паддзахадон хорзæхтæ нæ райста, фæлæ ма фæлтæрддзинад дæр. Коцты Грийы къорды разамынад дæтта взводæн. Владислав æмæ ахæм фæсивæды фæрцы Хуссар Ирыстон бахъахъхъæдта йæ хæдбардзинад. Ацы лæппутæн абон аккаг кад нал ис. Уыдон 90-æм æзты сæ удæй балхæдтой Ирыстоны хæдбардзинад", - банысан кодта йе ʻмгар Гуыззыттаты Эдуард.

Присы тох

1992 азы сӕрд Ирыстоны хуссарӕн рацыд тугамӕхст. Присы къуылдыммӕ тырныдта хотыхджын знаг, ӕхста горӕт. Хихъахъхъӕнынады къордтӕ лӕууыдысты горӕты ныгуылӕн фарс.

"Дыууӕ къордӕй ацыдыстӕм. Басмачы къорд бахауд ӕрхъулайы, лӕппутӕ ныппырх сты. Уымӕн уӕззау цӕф фӕцис йӕ астӕу, уый фӕстӕ нӕм ӕрыхъуыст, зӕгъгӕ, ӕнӕхъӕн ӕхсӕв йӕ хъӕр цыд, сидт кӕмӕдӕр. Фӕлӕ уый хъӕды бахызт, лӕппутӕ та йӕ ӕндӕр бынӕтты агуырдтой. Ӕцӕг хӕстон уыд, йӕ фӕстаг уысм кӕй цӕры, уый дӕр ӕмбӕрста. Йӕ къухы уыд гранатӕ, афтӕмӕй йӕ йӕ сӕры бын бакодта, цӕмӕй йӕм знаг куы бавнала, уӕд уый дӕр фӕхӕсса", - мысы йе 'мтохон Бестауты Бала.

Джиоты Владиславы цы бон фæмард ис тохы, уыцы бон йемæ уыд Гуыззыттаты Эдуард дæр.

"Прис уыд нæ къухы, фæлæ-иу гуырдзы арæх бахъавыдысты бацахсын ацы хъæу. Уæд уыдыстæм фондзæй - Басмач йæхæдæг, æз, Пухаты Валерий, Кокойты Михаил æмæ Къудухты Ибрагим. Присы цæгаттаг фарс 500 метры дарддæр сбæрæг кодтам сусæг гуырдзиаг пост æмæ æмбæхст танктæ. Мах сæ бахъавыдыстæм спырх кæнынмӕ, уыд нæм танкы ныхмæ тохы хæцæнгарз (РПГ). 200 метры дæрддзæф бахаудыстæм æхсты. Басмач фӕцӕф ис. Мах ма йæ хъæды агуырдтам, стæй нæм æххусымæ бацыд æндæр къорд дæр, уыдон дæр æй агуырдтой, фæлæ йӕ не 'ссардтам", - радзырдта Гуыззытаты Эдуард.

Йӕ къорды лӕппутӕй раздӕр ӕй ссардтой гуырдзиӕгтӕ. Фӕлӕ-иу сӕм уый размӕ цы ирон лӕппутӕ бахаудтой, уыдонӕн-иу сӕ мӕрдтӕй дӕр кӕд фӕхынджылӕг кодтой, уӕд Басмачӕн скад кодтой ӕгӕрыстӕмӕй знӕгтӕ дӕр.

Скад ын кодта знаг дӕр

Хицӕн адӕмы мысинӕгтӕм гӕсгӕ, гуырдзиӕгты къорды уыд ахӕм лӕппу, кӕцы Басмачимӕ уыд Афганистаны хӕсты. Уый йæм нæ бауагъта ӕвналын - кæддæр æй Басмач рахаста тохы быдырæй.

"Йӕ къухдарӕн ӕмӕ сахат дӕр уыдысты йӕ уӕлӕ. Уый та уыд ӕнахуыр кад знагӕй. Дзырдтой, зӕгъгӕ йӕ уым базыдта Афганистанӕй йе ʻмтохон ӕмӕ уый фехъусын кодта ирӕттӕн, цӕмӕй сӕ зиан ахӕссой уыцы ӕмӕ уыцы бынатӕй", - дзуры Джиоты Дзамболат.

Бестауты Балайы ныхӕстӕм гӕсгӕ, знаг сын куы фехъусын кодта, зӕгъгӕ, уӕ хъайтары уӕ бон у ахӕссын, уӕд сыл нӕ баууӕндыдысты, фӕлӕ  уӕддӕр ацыдысты амынд бынатмӕ.

"Уый размæ бадзырдты нын ныфыс радтой, кæй йæ рхæсдзысты банысангонд бынатмæ. Махæн нӕ ссæугæ нæ уыд Басмачмæ, куы нæ фæсайдтаиккой, уæддæр. Цы бынатмӕ амыдтой, уырдӕм хӕстон хъайтары не ʻрхастой, ӕвӕццӕгӕн тарстысты сӕхицӕн, фӕлӕ йӕ хъæдрæбын ныууагътой. Йæ кепка, сахат ӕмӕ къухдарӕн дæр уыдысты йемæ. Фæлæ йын йæ гранатомёт нӕ радтой. Гебоимæ (Тедеты Гермаген) йæ æрхастам, стæй нæм фæкастысты Тедеты Тузар æмæ Туаты Гæмæт. Уаргæ та йæ скодта Джорцхен (Зæгъойты Нодар)", - радзырдта Бестауты Бала.

Йæ зианы бон дæр уыд сабыр, фӕлӕ йыл куыддæр сыджыт бакалдтой, афтæ арæнтæй сарæх сты гæрæхтæ, адæм фынгтыл дæр не ʻрбадтысты, лæппутæ лыгъдысты сæ постытæм.

Село Терегуан
© Sputnik / Natalia Airiyan
Джиоты Владиславы номыл скъола

"Басмачӕн йе 'мкъай Жажиты Минӕтимӕ баззад ӕртӕ сывӕллоны. Дыууӕ чызджы - Мальвина, Радмила ӕмӕ фырт Марат. Хорз æмæ сӕрӕн зӕнӕг ын ис. Рацыдысты дохтыр, аразӕг ӕмӕ педагог. Хорз сӕм фӕкаст экс-президент Кокойты Эдуард", - балхынцъ кодта Бестауты Бала.

Джиоты Владикы мæлæты фæстæ йæ райгуырæн хъæуы скъолайæн радтой йæ ном, йæ номыл ма æрвылаз дӕр ацæуынц спортивон турниртæ.

72
Зæххæнкъуыст мын фæивта мæ цард: Дзауы бæллæх Цхуырбаты Ренатайы мысинæгты

Ныр раздæр базонын, зæххæнкъуыст кæй уыдзæн: Цхуырбаты Рената Дзауы бæллæхы тыххæй

49
(ранӕуӕггонд 15:32 29.04.2021)
Уый бæрц æзты фæстæ Ренатайы бон ссис йæ сывæллоны тастæ басæттын, фæлæ йын лифтмæ кæцыфæнды бахызт дæр свæййы егъау стресс. 29 апрелы æрцæугæ бæллæх фæивта чызджы цард - ныр уый цалдæр уысм раздæр банкъары, кæй уыдзæн зæххæнкъуыст

ЦХИНВАЛ, 29 апр - Sputnik, Плиты Фатимӕ. Дзауы районы 30 азы размæ зæххæнкъуыст кардиналонæй фæивта Хслебы цæрæг Цхуырбаты Ренатайы цард. Уæдæй нырмæ чызг тæрсы æхгæд тыгъдадæй, стыр бæстыхæйттæй æмæ развæлгъау базоны æрдзон бæллæхы тагъд æрбацыд.

1991 азы Цхуырбаты Рената ахуыр кодта Дзауы скъола-интернаты æвдæм къласы. Зæххæнкъуысты бон – 29 апрелы адæм ацыдысты митингмæ. Æгас скъолайы ма баззадысты æрмæст дыккæгæм æмæ æртыккæгæм къласы ахуырдзаутæ. Æртыккаг къласы ахуыргæнæг сывæллæтты бафæдзæхста раздзог Цхуырбаты Ренатайæн.

Рената Цховребова
Цхуырбаты Рената

"Мах уыдыстæм, скъолайы ма цы къуым нæ ныккалд, уыцы хайы. Хъазыдыстæм "Поле чудес"-æй. Тынг дымгæ сыстад, уынджы бæрзбæлæсты ниуын æмæ æнахуыр уынæр цыд. Мæхæдæг дæр ницы æмбæрстон, фæлæ сывæллæттæн загътон, уый вертолет кæй у", - мысы чызг.

Ренатайы ныхæстæм гæсгæ, 30 азы фæстæ дæр уый уыцы рæстæг хъуыды кæны куыд знон, афтæ.

"Уæдмæ рыгæй ницыуал зынд. Ме ʻфсымæры рог къурткæйы уыдтæн æмæ сывæллæттæ мæныл ныттыгуыр сты æмæ мын мæ къурткæйыл хæцыдысты. Цæстытæ бакæнæн нал уыд рыгæй, фæлæ дуары рдæм архайдтам ахизын. Нæ амондæн, кълас уыд тæккæ асины цур", - загъта Цхуырбаты Рената.

Зæххæнкъуысты кæлæнтæ сæхгæдтой ахуыргæнæн уагдоны рахизæн, скъоладзауты бахъуыд асины цур рудзынгæй гæпп кæнын.

"Фыццаг уæладзыджы дуарæй ахизæн нал уыд, уымæ гæсгæ бацыдыстæм куыддæрты асины цур рудзынгмæ. Йæ авг æмæ æфсæн хызæг уыдысты нырма йæ уæлæ, фæлæ бæстыхай уыд лæмæгъ æмæ æнцонæй ахаудтой. Уæдмæ рудзынджы цур февзæрдысты мæ фыд Шота æмæ сыхаг лæг Руслан, уыдон нын æххуыс кодтой бæстыхайæ рахизынæн", - бафтыдта уый.

Рената ныр дæр, кæд 30 азы рацыд, уæддæр ацы бонтæ æнæ цæссыгæй нæ мысы. Уыцы рæстæджы йæм афтæ каст, бынтон æнцонæй кæй аирвæзт, фæлæ цы фыдбылыз бавзæрста, уый фæстиуджытæ йыл фæстæдæр æртæфстысты.

Сывæллæтты бæстыхайæ куы райстой, уымæй 20 минуты фæстæ ног æнкъуыст бæстыхай бынтондæр сраст кодта зæххимæ. Йæ мидæг баззадысты дыккæгæм къласы цыппар ахуырдзауы. Уыдон фæстæдæр дурты бынæй систой, æрмæст ма сæ иу аирвæзт, аннæ æртæйæн сæ нæмттæ бафыстой Дзауы зæххæнкъуысты амæттæгты хсæн.

Ацы бон кардиналонæй фæивта Ренатайы цард дæр. Йæ тас ыл æртæфст фæстæдæр, чызг хæдзармæ бахизын нал уæндыд, æрдæгаз цард хъæдын цатыры, фондз азы дæргъы та стыр бæстыхæйттæм йæ бон бахизын нæ уыд.

"Университетмæ бацыдтæн ахуырмæ, фæлæ уæддæр нырма Богирийы цы универмаг уыд, уырдæм бахизын нæ уæндыдтæн. Зондæй йæ æмбæрстон, ницы тас мын у, фæлæ мæ бон мæ тас басæттын нæ уыд", - дзуры чызг.

Уый бæрц æзты фæстæ Ренатайы бон ссис йæ сывæллоны тастæ басæттын, фæлæ йын лифтмæ кæцыфæнды бахызт дæр свæййы егъау стресс. Зæххæнкъуыст кæй уыдзæн, уый та банкъары цалдæр уысм раздæр.

49
Хуссар Ирыстоны Знауыры районы прокурор ахицæн йæ цардæй

Хуссар Ирыстоны Знауыры районы прокурор ахицæн йæ цардæй

0
(ранӕуӕггонд 16:07 18.05.2021)
Икъаты Юрий 12 азы къухдариуæг кодта Знауыры районы прокуратурӕйæн, йе 'нтыстыты тыххæй уый бирæ хатт æрцыд хорзæхджын

ЦХИНВАЛ, 18 май - Sputnik. Хуссар Ирыстоны Знауыры районы прокурор Икъаты Юрий къуырисæры ахицæн йæ цардæй, фехъусын кодтой Генералон прокуратурæйы пресс-службæйы.

"Юрий Чермены фырты æнæрæстæджы мæлæт у тынг уæззау зиан æрмæст йæ бинонтæн æмæ хиуæттæн нæ, фæлæ йæ коллегæтæн дæр", – дзырдæуы генералон прокуратурæйы хъусинаджы.

Икъаты Юрий прокуратурӕйы органты куыста 2009 азæй фæстæмæ. 12 азы дæргъы уый къухдариуæг кодта Знауыры районы прокуратурӕйæн. Уыдис ын паддзахадон æмæ уагдонон хорзæхтæ.

0