Зардиаты хъæуы цæрæг Тристан

Тристан æмæ Людмила: иу бинонты цард хæрам бæстæты ʻхсæн

142
(ранӕуӕггонд 14:33 01.10.2019)
Зардиаты хъæуы аиртæст зонæйы бахаудтой фондз бинонтæ, ныр авд азы дæргъы уыдон цæрынц сæрмагонд режимы

ЦХИНВАЛ, 1 окт – Sputnik, Плиты Фатимæ. Хуссар Иры Зардиаты хъæуы фондз бинонтæ авд азы размæ бахаудысты дыууæ хæрам бæстæйы хсӕн паддзахадон арæны ахæсты. Цард аиртæсты зонæйы цæуы сæрмагонд режимы – дыргъдонмæ хъуызгæйæ, Ирыстонмæ бæрæг сахатты, сæ хиуæттимæ фембæлд арæны ӕмбонды сæртыл.

Селение Хелчуа
© Sputnik / Наталья Айриян
Паддзахадон арæн

Столицæйæ 15 километры дæрддзæф Цхинвалы районы фæз зæххыты æрбынат кодтой Хелцуа æмæ Зардиаты хъæутӕ. Хъæуы бацæуæнмæ кæны сосæ фæндаг, цæрæн пункты æввахсæй-æввахсмæ лæууынц стыр хæдзæрттæ, сӕ цæхæрадæттæ æмæ дыргъдæттæ фæззæджы хуынтæй йедзаг, уынгты тезгъокæнæг куыйтæ æнæввæрсон каст кæнынц уазæгмæ.

Адрес – буферон зонӕ

Хелцуамæ тæккæ хæстæг лæууы Зардиаты хъæу. 2012 азы зæхуарджыты зыгъуыммæ барстыты руаджы хъæуы фондз хæдзары Ирыстоны цæрæг нал сты - сæ адрес ныр у буферон зонӕ. Бестауты Тристан дыууæ арæны ахæсты бады, нуазыны доны кран баззад Ирыстоны, йæ цæхæрадон Гуырдзыстоны, йæхæдæг дыууæ хæрам бæстæйы ʻхсæн хуыздæр æнхъæл цæры. Йæ зæнæг дӕр æм сты стæм уазæг – сæрмагонд зонæмæ уазæгуаты ничи баивæрздзæн.

Селение Хелчуа
© Sputnik / Наталья Айриян
Зардиаты хъæу

"Мæ чызг Дменисы цæры, уый дæр арæх нæ уынын, куы ӕрбацæуы, уæддæр ӕмбонды сæрты фенæм кæрæдзи. Ӕрмæст номхыгъды чи ис, уыдон уадзынц мидæмæ, уыцы номхыгъдмæ та йын бахæссын не ʻнтысы. Мæ лæппу та Дзæуджыхъæуы цæры", - зӕгъы  Тристан.

Рудзынг Ирыстонмæ

Тристан ӕрбацæуӕггæгтæн сæ къухтæ исы ӕмбонды сæрмагонд хуынкъӕй. Хъæуы цæрджытæ арæны сындзджын телы бынты батыдтой сæхицæн "рудзынг Ирыстонмæ".

"Мæнæ æмбонды сарæзтам хуынкъ æрбацæуӕгæн йæ къух райсыны тыххæй - мидæмæ æрбахонæн æй нæй. Ахизæн нын ис æрмæстдæр райсом 8-10 сахатмæ æмæ фæссихорты та 2-6 сахатмæ. Арæн фæфæстиæттæ нæ бары", - дзуры лæг.

Тристан æмæ йæ сыхæгтæ баззадысты дыууæ арæнгæрон службæйы ахæсты. Йæ цæхæрадон аззад Гуырдзыйы посты фале. Ныр тыллæг йæ къухты бафтыны фарст дæр ис гуырдзиаг æфсæддонты зæрдæйы уаджы бæрны. Ацы аз сын, æниу, тыллæгджын нæ фæцис, хъæуы цалдæр хатт ныццагъта их.

Селение Хелчуа
© Sputnik / Наталья Айриян
Зардиаты хъæуы цæрæг Тристан

"Фæззыгон тыллæгæй дæр мæ зæрдæ нал райы. Мæ цæхæрадон баззад гуырдзиаг посты дæлейæ. Раздæр нæ æнцонæй уагътой, фæлæ Гуырдзыстоны митингтæ куы сарæх сты, уæд ам дæр сæхи фæкарздæр кодтой. Мæ хæлсар мын фæбуза кæнынц, стæй сæ нал дæр рауадзынц. Дæрддыл фæзилын пыхсыты, стæй иу хъуыддаг та у ацы арæнты сæрты бахизын æмæ мæ тыллæг базармæ аласын", - дзуры йæ проблемæтæ Тристан.

Хъæуы цæрджыты фыдæбæттæ райдыдтой 2012 азы, уæд гуырдзиæгтæ сæ пост Меретæй схастой хъæугæронмæ, уый фæстæ бынæттонтæ дæр хæстæг сæвæртой пост.

"Уый размæ-иу ам уыд уырыссаг бæрзонд æфсæддон цин æмæ уый арæн хуыдта хъæуы æддейæ, картæ дæр иу хаста йемæ, фæлæ уый нал разынд, ног арæнтæ та нæ пайдайæн нæ разындысты", - бафтыдта уый.

Фæстаг фæдзæхст - бавæрут мæ фæсарæнты

Хъæуы стыр проблемæ свæййы зиан бавæрыны фарст дæр. Æрæджы загътой фæстаг хæрзбон Зардиаты хъæуы Гобозты карджын лæгæн.

Хъæуы уæлмæрдтæй иу баззад Ирыстоны, уым йе ʻнусон бынат цалдæр азы размæ ссардта лæджы ʻмкъай. Зæнæг сæ фыдæлы фæстаг фæндон æххæстгæнгæйæ развæлгъау зиан рахастой хæдзарæй арæны сæрты, цæмæй ма бафæстиат кæной уадзæн рæстæгмæ (8-10 сахатыл). Зианы фынгтæ дæр сæвæрдтой арæны дыууæ фарс. Гобозты зианы фæндараст кодтой Ирыстоны æмæ буферон зонæйы.

"Зиан райсомæй рахастой нæхи фарсмæ, дыууæ фынг сæвæрдтой – иу ам, аннæ та мидæгæй", - мысы лæг.

Тристан æмæ Людмила

Проблемæтæм æнæкæсгæйæ, нæлгоймаг йæ цардуарзондзинад нæ сафы, ахуыр у уазджытыл дæр. Сæ алыварс арæх рауай-бауай кæнынц Евроцæдисы минæвæрттæ, лæг сæ хоны цъæхдарæсджынтæ.

"Ам æдзух рауай-бауай кæнынц. Сæрæй дæр ам цатыр сæвæрдтой æмæ цыдæр бадзырдтæ арæзтой, нæ хъысмæт нын уым скъуыддзаг кодтой, фæлæ дзы хорзæй ницы федтам, сæхи-иу кофе æмæ адджинæгтæй федтой æмæ-иу ацыдысты", - мысы Тристан.

Тристан ам цæры йе ʻмкъай Людмилаимæ. Сæрыстыр у йæ фæсарæйнаг номæй, сæтты, кæй хъавыд æрхæссын усæн Изольдайы, цæмæй литературон сюжетмæ æнгæс къай скодтаид.

Селение Хелчуа
© Sputnik / Наталья Айриян
Зардиаты хъæу

"Изольда мæ къухы нæ бафтыд, нæ мын сразы, æмæ уæд Дменисæй Людмилайы ракодтон", - худы уый.

Нæлгоймаг æнæстабилондзинадыл ахуыр у, ивгъуыд æнусы 90-æм æзты уый иу хатт бахъуыд йæ фыдæлты уæзæг дæр ныууадзын.

"90-æм æзты хæсты рæстæджы ацы быдыртæ гуырдзиаг неформалтæй байдзаг сты, адæмæн сæ муртæ фæхастой, ам æввахс хъæутыл бафтыдтой арт. Мах нæ зæххытæ ныууагътам, фæлыгъдыстæм, авд азы дæргъы фæцардтæн Цхинвалы, стæй мæ уырдыгæй дæр рарвыстой - кæй хæдзары цардтæн, уый кæддæр уыд гуырдзиаджы хæдзар æмæ мын æй фæстæмæ уымæн раттын кодтой. Гуырдзиагæн уæд дæр фылдæр бартæ разынд мæнæй", - бафтыдта уый.

2012 азы Гуырдзыстон фыццаг сæ пост куы сæвæрдтой, уæд хъæуы цæрджытæ фæдисы ныццыдысты Цхинвалмæ. Гуырдзиаг æфсæддонты сыхагдзинад сæ æфтыдта тасы. Уæды хицауад ныфс æвæрдта бинонтæн хъæуы мидæгдæр ног хæдзæрттæ самайын, науæд та Цхинвалы Мæскуыйаг микрорайоны раттын цæрæнуæттæ. Фæлæ уавæр абоны онг дæр нæ фæивта.

"Салæмттæ æрвитæм президент Бибылты Анатолий æмæ арæны фæдыл æххæстбарджын минæвар Джиоты Мурæтæн, кæд нæ æрхъуыды кæниккой, кæд нын нæ проблемæ дæр нæ рох кæниккой", - балхынцъ кодта Тристан.

142
Дурлыстӕггӕнӕн амалиуӕгад

Экологты фӕдис: куыд кусынц тобӕмӕ ӕнӕкӕсгӕйӕ дурлыстӕггӕнӕнтӕ Леуахийы былтыл

57
(ранӕуӕггонд 14:17 10.09.2021)
Фӕстаг рӕстӕджыты Леуахийы чъизидзинад ӕмӕ йӕ донцӕуӕны дурлыстӕггӕнӕнты ӕнӕзаконон архайд ссис ӕрмӕст экологион организаци "Зеленая Алания"-йы сӕрниз

ЦХИНВАЛ, 10 сен — Sputnik, Плиты Фатимӕ. Хуссар Ирыстоны экологион организаци "Зеленая Алания" ныр цалдӕр азы фӕдис кӕны республикикӕйы сӕйраг доны артери Леуахийы ӕфхӕрды тыххӕй. Фыстӕджытӕ, ӕхсӕнадон раныхастӕ, ДИФ мыхуыртӕ фӕстиуджытӕм не 'ркодтой ӕмӕ ныр организаци бахъаст кодта прокуратурӕмӕ дӕр.

Ӕхсӕнадон организацийӕн уый йӕ фыццаг гӕххӕтт нӕу бӕрнон уагдӕттӕм. Уымӕй размӕ фӕдисы хъӕр кодтой, Леуахимӕ ӕхсӕнты дон кӕй уадзынц, бырон кӕй калынц, уый фӕдыл. Уӕд фыстӕджытӕ бацыдысты ӕрдзон ресурсты, фӕлхасгӕнджыты барты, экологион цӕстдарды уагдӕттӕм, парламенты цалдӕр комитет ӕмӕ суанг президентмӕ дӕр. Фӕлӕ фарст нырма дӕр ис уыцы ӕмвӕзадыл.

Дробилка
© Sputnik / Natalia Airiyan
Дурлыстӕггӕнӕн амалиуӕгад

Июны райдайӕны та "Зеленая Алания"-йы хъусдарды бын радон хатт бахаудысты дурлыстӕггӕнӕн амалиуӕгадтӕ республикӕйы цӕугӕдӕтты цур. Фыстӕг ацыд Генералон прокуроры номыл. Уырдыгӕй дӕр нырма дзуапп нӕй.

Геологи, экологи ӕмӕ ӕрдзон ресурстӕй пайда кӕныны комитеты радзырдтой, ныридӕгӕн республикӕйы ӕрмӕстдӕр дыууӕ дурлыстӕггӕнӕн амалиуӕгадӕн кӕй ис лицензитӕ - уыдон сты "Дорэкспострой" ӕмӕ "Погранстрой"-йы рауагъдадтӕ.

"Дорэкспострой" кусы Дзау-Ручъы 6-8-ӕм километры хайыл, "Погранстрой"-ӕн та ис Чысыл Гуфтайы районы. Аннӕтӕн бар нӕй кусынӕн. Рейдты рӕстӕджы сӕ куы сбӕлвырд кӕнӕм, уӕд сӕ ивар кӕнӕм", - загъта Sputnik комитеты хистӕры хӕдивӕг Харебаты Алан.

Уый ма бафтыдта, 2018 азы дурлыстӕггӕнӕн уагдӕттӕн сӕ лицензитӕ ист ӕрцыдысты, ӕмбӕлон домӕнтӕ кӕй не 'ххӕст кодтой, уый аххосӕй.

"Лицензийы домӕнтӕм хауынц банысангонд фадыгӕй дарддӕр ма хизын, бӕрӕг гуырахстӕй фылдӕр ма исын, фиддонтӕ фидын ӕмӕ экологийы домӕнтӕ ма халын", - загъта уый.

Дробилка
© Sputnik / Natalia Airiyan
Дурлыстӕггӕнӕн амалиуӕгад

Йӕ ныхӕстӕм гӕсгӕ, ӕнӕ лицензийӕ куыст у паддзахадӕй давд.

"Уый хауы давыны статьямӕ. Нӕ хъуыддаг у акттӕ аразын ӕмӕ сӕ ӕрвитӕм бӕрнон уагдӕттӕм. Ӕрӕджы рейдты рӕстӕджы дӕр  ӕрдзон ресурстӕй цалдӕр пайдагӕнӕджы иваргонд ӕрцыдысты", - бафтыдта комитеты кусӕг.

Ӕхсӕнадон организаци "Зеленая Алания" -йы хистӕр Габайты Зӕлинӕ радзырдта Sputnik тобӕмӕ ӕнӕкӕсгӕйӕ, дурлыстӕггӕнӕнтӕ сӕ куыст кӕй кӕнынц рӕстӕгӕй-рӕстӕгмӕ.

Дробилка
© Sputnik / Natalia Airiyan
Дробилка

Прокуратурӕйы та ныфс радтой, кӕй басгардзысты уавӕр.

"Мах ныр бацӕттӕ кодтам дыккаг официалон фыстӕг прокуратурӕмӕ. Нӕхӕдӕг мониторинг кӕнӕм уавӕр. Иу бон сыл азылдыстӕм ӕмӕ дзы кусгӕйӕ баййӕфтам цалдӕр - Пацъайыл, Леуахийыл - Мзиугоммӕ хӕстӕг, Дзаумӕ хӕстӕг, фӕстӕдӕр та кусгӕйӕ баййӕфтам горӕты хайы дурлыстӕггӕнӕнтӕй иу", - загъта Габайты Зӕлинӕ.

Уыймӕй размӕ, экологион организацийы разамонӕг йӕ интервьюйы радзырдта, афтӕ ӕгъатыр ахастимӕ республикӕ гӕнӕн ис ӕмӕ рацух уа йӕ сӕйраг доны артерийӕ - Леуахи гӕнӕн ис ӕмӕ ахъуыза зӕххы бын.

57
Кокайты Зæринæ

Ирон "Love is" æмæ сапон дидинджытæ: Кокайты Зæринæйы "рæсугъд куыст"

172
(ранӕуӕггонд 15:16 08.09.2021)
Кокайты Зæринæйы фæрцы "Love is"-ы хъайтартæ уарзондзинад æмбарын кæнынц иронау, уарзæттæ та чызджы куыстытæй сбуц кæнынц сæ кæрæдзи

ЦХИНВАЛ, 8 сен — Sputnik, Плиты Фатимæ. Цхинвайлаг æвзонг чызг Кокайты Зæринæ ныр дыккаг аз ахуыр кæны Хуссар Корейаг дæсныйад - сапонæй рæсугъддзинад фæлдисыны сусæгдзинæдтæ. Цыбыр æмгъуыдмæ йæ куыстытæ апарахат сты Цхинвалы - йæ æрмдæсныйады кæнæнтæй сæхи сбуц кæнынц уарзæттæ, лæвар сæ кæнынц райгуырæн бонтæм æмæ æндæр бæрæгбонтæм.

Дидинты губактæ, хонæн гӕххӕттытӕ, лӕвæртты къоппытӕ, адджинӕгты тыхтонтӕ ӕмӕ бирӕ ӕндӕр рӕсугъддзинад цӕуы Кокойты Зӕринӕйы къухтӕй.

Мыльные розы Зарины Кокаевой
© Photo : Insagram
Кокайты Зæринæйы сапæттæ

Чызг йӕхӕдӕг куыд дзуры, афтӕмӕй йӕ куысты сӕйраг нысан пайда райсын нӕу - уый хъуамӕ хӕсса ӕхцондзинад йӕхицӕн ӕмӕ адӕмӕн. Зӕринӕ рагæй фæстæмæ дæр уарзта фӕлдисын рӕсугъддзинад - хъазӕнтӕ, вазӕтӕ, гӕххӕттытӕй конд ӕрмӕгӕй иу ссардта адӕмы зӕрдӕ.

"Гыццылӕй фӕстӕмӕ уарзтон къухӕй исты аразын. Уӕлдайдӕр та куысты фӕстиуджытӕ уындджын куы вӕййынц, стӕй ма дзы искӕй зӕрдӕ куы барухс кӕнын", - загъта уый.

Зæринæ кусы журналистӕй ирон газет "Хурзӕрины"-ы. Йӕ цардӕмбалимӕ хъомыл кӕны дыуууӕ саби - Сергей ӕмӕ Адайы. Йӕ армдӕсныйад райрӕзтӕн ын феххуыс ис декреты сӕрибар рӕстӕг. Интернеты руаджы уый сахуыр кодта Хуссар Корейаг рауагъдад - сапонæй дидинджытӕ аразын.

"Мӕхи зӕрдӕмӕ дӕр тынг фӕцыдысты ӕмӕ сӕ райдыдтон аразын. Фыццаг дзы балӕвар кодтон ме 'мбӕлттӕн. Стӕй мӕм адӕм райдыдтой хатын - куысты гуырахст фӕфылдӕр. Губактæ æртымбыл кӕнын цалдӕр хуызтӕ æмæ тӕфтимӕ. Адӕмы зӕрдӕмӕ цӕуынц", - дзуры Кокайты Зӕринӕ.

Мыльные розы Зарины Кокаевой
© Photo : Instagram
Кокайты Зæринæйы сапæттæ

Йӕ сапæттæ уый уӕй кӕны зынгӕ асламдӕр, йӕхӕдӕг куыд дзуры афтӕмӕй йӕ фӕнды хорз ӕнкъарӕнтӕ тауын ӕмӕ рӕсугъддзинад хӕссын.

"Сӕ ӕрмӕджы ӕхца сӕ исын ӕрмӕст. Уый мӕнӕн бизнес нӕу, нӕдӕр куыст, пайда мын нӕ хӕссы, ӕрмӕст ӕхцондзинад", - ӕмбарын кӕны чызг.

Рӕсугъддзинад фӕлдисынмӕ ӕвзыгъд чызг ӕрмӕст сапон дидинтыл не 'рлӕууыд. Йӕхимӕ райста хӕс уарзӕтты ахастытӕ хъӕрмуд кӕнын - алыхуызон лӕвӕрттӕ мысгӕйӕ.

"Балхæдтон ифтонгад – мыхуыры станок. Уый фæрцы ныммыхуыр кæнын хуызисттæ æмæ рæсугъд арфæтимæ тыхтонтæ, аразын хонæн гæххæттытæ чындзæхсæвтæм. Уый бæрц адæм мæм æрбахаты æмæ сыл нал æххæссын", - бафтыдта чызг.

Зарина Кокаева
© Sputnik / Natalia Airiyan
Кокайты Зæринæ

Кокайты Зæринæй фæрцы "Love is"-ы хъайтартæ уарзондзинад æмбарын кæнынц иронау.

Работы Зарины Кокаевой
Фото из архива Зарины Кокаевой
Кокайты Зæринæйы куыстытæ

"Сахуыр кодтон сæрмагонд программæ, цæмæй ивон нывтæ, уæлфысттæ. Уарзæттæ мæм арæх заказ кæнынц ахæм куыст", - дзуры уый.

Зæринæйы сфæлдыстадæй цух не сты йæ хæлæрттæ æмæ коллегæтæ дæр. Куысты иумæйаг кабинæты дæр ирдæй зыны йæ æрмдзæф.

172
Цхуырбаты Тимур

Цхуырбаты Тимур: Хуссар Иры паддзахады бындур сæвæрдтой "Адæмон ныхасы" минæвæрттæ

6
(ранӕуӕггонд 10:45 20.09.2021)
Хуссар Ирыстоны фыццаг æрсидты депутат, фыдыбæстæ хъахъхъæнæг Цхуырбаты Тимур радио Sputnik эфиры радзырдта, паддзахадон тырыса æмæ республикæйæн цы нысаниуæг ис, уый тыххæй
Цхуырбаты Тимур: Хуссар Ирыстоны паддзахады бындур сæвæрдтой "Адæмон ныхасы" минæвæрдтæ

Хуссар Ирыстон ацы бонты нысан кæны дыууæ ахсджиаг бæрæгбоны – Паддзахадон тырыса æмæ Республикæйы бон. Цхуырбаты Тимур куыд радзырдта, уымæ гæсгæ республикæйæн дæр æмæ паддзахадон тырысайæн дæр бындур сæвæрдтой æхсæнадон змæлд "Адæмон ныхас"-ы минæвæрттæ.

"Ирыстоны бахъахъхъæнынæн мах сарæзтам практикон змæлд, фæлæ йын бындур сæвæрдтой "Адæмон ныхасы" уæнгтæ. Фыццаг уыд идейæ, æнæ уый æрмæст хъаруйæ ныцы сараздзынæ, æнæмæнг дзы хъæуы идейæ", - загъта Тимур.

Уый æрхъуыды кодта, паддзахад сæвзæрдты цы адæм архайдтой, уыдон, уæлдайдæр та Цоциты Аланы.

"Гуырдзыстон фыццаг хатт 23 ноябры куы æрбацыд, уæд уыдон тынг цæттæ уыдысты, махмæ та уыд æрмæстдæр хъару, тырыса дæр нын нæ уыд. Ленины портрет сын сæ размæ рахастам сырх тырысаимæ, уымæн нæ, æмæ Ленины табугæнджытæ уыдыстæм, фæлæ гуырдзиæгтæ мæсты кодтой, æмæ уый тыххæй", - бафиппадта Тимур.

Фыдыбæстæ хъахъхъæнæг ма куыд банысан кодта, афтæмæй Хуссар Ирыстоны паддзахадон тырыса идеологон æмæ эстетикон домæнтæм гæсгæ у æххæст.

6
Темӕтӕ:
Радио иронау