13 коммунары ныккæнд

Ашхены ныккæнд: 13 коммунары фæстаг зындон Цхинвалы

229
(ранӕуӕггонд 12:28 08.11.2019)
Цхинвалы 13 коммунары уынджы æстæм хæдзары ныккæнды сæ фæстаг сахаттæ арвыстой коммунартæ, абон хæдзар ис бæстæйы историон цыртдзæвæнты номхыгъды. Сомихаг сылгоймаг Ашхены мысинæгтӕ та рухс хæссынц æнусы размæ æрцæугæ геноциды иууыл зындгонддæр эпизодмæ

ЦХИНВАЛ, 7 ноя — Sputnik, Плиты Фатимӕ. Хуссар Иры æрбалæугæ азы мысдзысты æнусы размæ æрцæугæ бæллæх - ирон адæмы фыццаг геноциды амæттæгты. Бæстæйы историйы тугамæст сыфтæ ссардтой сæ бынат аив литературæйы, нывкæнынады, фæлæ иууыл зындгонддæр ацы историйы у 13 коммунары мæлæт.

Расстрел 13 коммунаров
Махарбег Туганов
13 коммунары

Згъудеры уæлмæрды ацы фæсивæд се ʻнусон бынат цы ран ссардтой, уым сын сæвæрдтой цырт, сæ фæстаг балцы коммунартæ цы уынгыл цыдысты, уый абон хæссы сæ ном. 13 коммунары мæлæт баззад Тугъанты Махарбеджы куысты, фæлæ ма уымæн дæр аззад æрмæст йæ репродукци, ныв йæхæдæг фæтары ис музеййæ. Ацы зындгонд цаутæй дарддæр ма Цхинвалы ис ныккæнд, кæцыйы сæ фæстаг сахаттæ æрвыстой мæлæтæн нывонд 13 æвзонг лæппуйы.

Цыппæрдæсæм коммунар

13 коммунары уынджы æстæм хæдзар абон дæр уæлвонгæй фæлгæсы столицæйы историон хаййы. Хæдзар ныридæгæн у æдзæрæг, бындартæ цæрынц йæ фарсмæ агъуысты. XX æнусы 20-æм æзты ацы хæдзары цардысты сомихаг бинонтæ – идæдз сылгоймаг Ашхен Ованова йæ хъæбултимæ. Уый ныккæнд ссис 13 коммунары фæстаг зындон Цхинвалы.

Дом по ул. 13 коммунаров
© Sputnik / Наталья Айриян
13 коммунары ныккæнд

Ашхены хъæбулы хъæбул Изольда дзуры йæ мысинæгты, зæгъгæ, Советон рæстæджы, хистæр кълæсты ма куы ахуыр кодта, уæд сæм æрбацыд стыр делегаци, се ʻхсæн уыд карджын нæлгоймаг, кæцы "нана Ашхенæн йæ къухтæн пъатæ кодта".

"Уый уыд коммунартæй иу - цыппæрдæсæм, кæцыйæн бантыст алидзын. Коммунартæй сæ тæккæ мæлæты размæ фервæзын кодтой иуы, балхæдтой хъахъхъæнджыты æмæ йын радтой фадат лидзынæн. Уый уыд нæ уазæг", - радзырдта Изольда.

Сылгоймаджы ныхæстæм гæсгæ, уыцы рæстæджы йæ нанайæн хæсгонд уыд ахæстæттæн дон бахæссын. Сæ хъизæмæрттæм кæсгæйæ ма сын фæлмæнзæрдæ сылгоймаг бахъуызын кодта фæткъуытæ æмæ дзулы кæрдихтæ.

"Уый тыххæй йын дзырдта бузныг æнæзонгæ лæг дæр. Уый æрбацыд уацхæсджытимæ, мæ зæрдыл ма лæууы ныр дæр. Дыккаг бон та нанайы акодтой Згъудеры уæлмæрды коммунарты ингæнмæ ногдзаутимæ. Уый фæстæ газет "Советон Ирыстон"-ы рацыд уац, цы ран уыд нанайы ныв ногдзаутимæ", - мысы Изольда Ованова.

Изольда Ованова
© Sputnik / Наталья Айриян
Изольда Ованова

Изольда катай кæны, йæ рæстæджы лæмбынæгæй кæй нæ хъуыста йæ нанайы мысинæгтæм, науæд та сæ кæй нæ фыста - сабийæ йæ уыдон тынг нæ цымыдис кодтой, нæ сын æмбæрста се стыр нысаниуæг. Ныр та рæстæджы цыдимæ бирæ цыдæртæ схафты сты хъуыдыйæ.

"Мæ нана 24-аздзыдæй баззад идæдзæй, уыд ын æнахъом сабитæ. Стæй нын уыд тынг фидар ныккæнд, йæ систæ сты метр æмæ æрдæг агуыридурæй. Стæй нæлгоймаг хæдзары кæй нæ уыд, уый дæр сын сæ къух амыдта æмæ 13 коммунары, æвæццæгæн, уый тыххæй бакодтой нæ ныккæндмæ", - бафтыдта уый.

13 коммунары музей: Уыдзæн æви нæ?

Хæдзары цæсгомон сисыл цыртдзæвæнтæ хъахъхъæныны хайад бакодта уæлфыст, агъуыст историон цыртдзæвæнты номхыгъды кæй ис, уый тыххæй.

"Ӕз сын загътон, цæттæ кæй дæн хæдзары иу къуым рахицæн кæнын 13 коммунары музей саразынæн, кæд уый мæ горæты хъæуы, уæд", - дзуры хæдзары хицау Ованова Изольда.

Коммунарты фæстаг къуымы уыд зæххыбынты цæуæн. Сусæг фæндаг ныккæнды иу кодта аргъуанимæ, уырдыгæй та ахæм зæххы бынты ныххизæн уыд Леуахимæ.

Дом по ул. 13 коммунаров
© Sputnik / Наталья Айриян
Изольда Овановайы хæдзар

Хæдзар рацыд зæххæнкъуыстытæ æмæ зынгсирвæзтты сæрты, ивгъуыд æнусы 90-æм æзтæй фæстæмæ цæрынæн нал бæззы.

"Кæд æрцыд арæзт, уый фидарæй нæ зонын, фæлæ йыл ацæугæ æнусы дæр цыд 200 азы. Мæ нана Ашхен Ованова (Шахбаронова) дзы дыууæ хатæны ауæй кодта, цæмæй скæна йæ чызджытæн чындзы дзаума", - дзуры хæдзары хицау.

Дом по ул. 13 коммунаров
© Sputnik / Наталья Айриян
Изольда Овановайы хæдзар

 

Сылгоймаг сæ хисæрмагонд хæдзарыл дзургæйæ хизы горæты арæзтадмæ дæр. Уый æрыййæфта Цхинвалы Массивы микрорайоны арæзтад.

"Уазæгуаты уыдтæн уым æввахс нæ хæстæджытæм. Ацы район уæд нырма райдыдтой аразын, уым ракалтой иууылдæр бæлæстæ, хафтой цæхæрæдæттæ, æвæрдтой хæдзæртты бындуртæ. Уæд мæ цæсты раз бахаудысты дыууæ сылгоймаджы, кæцытæ сæ фæстæ ластой асыкк цæлхытыл æмæ æмбырд кодтой стæгдартæ. Ацы бынаты раздæр уыд дзуттæгты уæлмæрд æмæ сæ мæрдты стæг ластой Згъудермæ", - балхынць кодта Изольда йæ мысинæгтæ.

  • 13 коммунары ныккæнд
    13 коммунары ныккæнд
    © Sputnik / Наталья Айриян
  • 13 коммунары ныккæнд
    13 коммунары ныккæнд
    © Sputnik / Наталья Айриян
  • 13 коммунары ныккæнд
    13 коммунары ныккæнд
    © Sputnik / Наталья Айриян
  • Изольдайы хæдзар
    Изольдайы хæдзар
    © Sputnik / Наталья Айриян
1 / 4
© Sputnik / Наталья Айриян
13 коммунары ныккæнд
229
Федтон мӕ Ир ӕмӕ бакастӕн чиныг: спортсмен ӕмӕ студент карантины тыххӕй 

Федтон мӕ Ир, бакастӕн чиныг: спортсмен ӕмӕ студент карантины тыххӕй 

54
(ранӕуӕггонд 14:16 27.05.2020)
Коронавирусы апарахаты фӕстӕ Уӕрӕсейы ӕфсӕддон ахуыргӕнӕндӕттӕ уыдысты карантины марты кӕронӕй. Уый фӕстӕ студентты ӕрвитын райдыдтой сӕ райгуырӕн бӕстӕтӕм. Плиты Батрадз дӕр ӕрыздӕхт Ирыстонмӕ майы райдайӕны

ЦХИНВАЛ, 27 май - Sputnik, Плиты Фатимӕ. Санкт-Петербурджы уӕвӕг Михайловскы ӕфсӕддон артиллерион академийы студент, армспортӕй дуне ӕмӕ ӕппӕтуӕрӕсеон турнирты уӕлахиздзау Плиты Батрадз йӕ райгуырӕн бӕстӕмӕ ӕрцыд ӕмӕ дыууӕ къуыри арвыста карантины. Спортсмен радзырдта Sputnik, куыд арвыста ацы ӕмгъуыд, уый тыххӕй.

Спортсмен и студент Батрадз Плиев рассказал  о карантине в больнице
Фото из личного архива Батрадза Плиева
Плиты Батрадз

Коронавирусы апарахаты фӕстӕ Уӕрӕсейы ӕфсӕддон ахуыргӕнӕндӕттӕ уыдысты карантины марты кӕронӕй. Уый фӕстӕ студентты ӕрвитын райдыдтой сӕ райгуырӕн бӕстӕтӕм. Плиты Батрадз дӕр ӕрыздӕхт Ирыстонмӕ майы райдайӕны.

"Ацы академийы Цхинвалӕй ахуыр кӕнӕм 15 адӕймагӕй. Мах ӕрцыдыстӕм 5 майы ӕмӕ рынчындоны ӕрбынат кодтам. Алы палатайы дӕр уыдыстӕм фондзӕй. Интернет нын уыд, бынтон хорз гъӕдимӕ нӕ уыд, фӕлӕ нӕхи куыддӕрты ирхӕфстам", - дзуры уый.

Батрадз банысан кодта, ӕвӕндӕй изоляцийӕн кӕй ис ӕвӕрццаг ӕууӕлтӕ дӕр. 

"Дыууӕ къуыри лӕг цы хъуамӕ арӕзтаид, ӕмӕ райстон ӕмӕ бакастӕн англисаг фыссӕг Мария Кореллийы чиныг "Скорбь Сатаны". Ӕнӕ изоляци мӕ уымӕ не рывдӕлдаит", - худы лӕппу.

Ахуырмӕ ацӕуыны размӕ Батрадз архайдта армспорты, у Уӕрӕсейы ӕмӕ дунейы фыццагадты ӕвзист призер. 85 кг архайгӕйӕ уыд Хуссар Ирыстоны армрестлингы секцийы хуыздӕр спортсментӕй иу.

Спортсмен и студент Батрадз Плиев рассказал  о карантине в больнице
Фото из личного архива Батрадза Плиева
Плиты Батрадз

Лӕппуйӕн Санкт-Петербурджы академийы дӕр бар радтой, цӕмӕй спорты дӕр йӕ архайд ма ныууадза. Ацӕугӕ аз ссис ацы горӕты чемпион армрестлингӕй, фӕлӕ йӕ дарддӕр ерыстӕм нал ауагътой.

"Плиты Батрадз у мӕ хъомылгӕнинӕгты фидардӕртӕй сӕ иу, уымӕй раппӕлинагдӕр та у куыд адӕймаг афтӕ - иу азмӕ хорз ном скодта йӕ ахуыргӕнӕндоны дӕр. Йӕ ахуыр, физикон цӕттӕдзинад ӕмӕ зондахаст сты уым дӕр фӕзминаг. Кӕд нӕ секцийӕ фӕиппӕрд, уӕддӕр спортыл дӕр йӕ зӕрдӕ не 'сивта", - радзырдта лӕппуйы тренер Джиоты Валерий.

Батрадзы ныхӕстӕ гӕсгӕ, уый бирӕ рӕстӕг баззад ӕцӕгӕлон бӕстӕйы ӕмӕ тынг ӕрымысыд Ирыстон. 

"Ацы вирус куыннӕ уыдаид, уӕд августмӕ уым уыдаин. Иуӕй мын ӕхсызгон у, раздӕр кӕй ӕрцыдтӕн Ирыстонмӕ, мӕ риуы бӕрц сулӕфыдтӕн. Мӕ бӕстӕ федтон ӕмӕ мӕхимӕ 'рцыдтӕн", - загъта Батрадз.

Спортсмен и студент Батрадз Плиев рассказал  о карантине в больнице
Фото из личного архива Батрадза Плиева
Плиты Батрадз

Лӕппуйӕн йӕ карантины ӕмгъуыд фӕцис ӕмӕ ныр сӕрибарӕй тезгъо кӕны республикӕйы рӕсугъд къуымты.

54
Едысы донӕмбырдгӕнӕн

Чъизи ӕмӕ цъус: Цхинвалы цӕрджытӕ хъаст кӕнынц донифтонгадӕй

82
(ранӕуӕггонд 14:58 26.05.2020)
Адӕм се 'нӕразыдзинад ӕвдисынц социалон хызӕгты ӕмӕ ныхасы рӕстӕджы. Проблемӕ бӕрнон кусджытӕ бӕттынц уалдзыгон миттад ӕмӕ доны гуырахсты фӕкъаддӕримӕ

ЦХИНВАЛ, 26 май - Sputnik, Плиты Фатимӕ. Хуссар Ирыстоны столицӕйы цӕрджытӕ та ацы уалдзыгон мӕйты дӕр тыхсынц доны цухдзинадӕй. Цхинвайлӕгты крӕнттӕй куы чъизи дон рацӕуы, куы та доны муртӕ бинонты хӕрдзтыл не хӕссынц. Проблемӕ бӕрнон кусджытӕ бӕттынц уалдзыгон миттад ӕмӕ доны гуырахсты фӕкъаддӕримӕ. Адӕм сӕ ӕнӕразыдзинад ӕвдисынц социалон хызӕгты ӕмӕ ныхасы рӕстӕджы.

Донуарӕн уагдон "Водоканал" уалдзӕджы райдайӕны срӕвдз кодта донифтонгады схемӕ, кӕцымӕ гӕсгӕ изӕры дон лӕвӕрд цӕуы столицӕйы хуссар хаймӕ, райсомӕй та - цӕгаттагмӕ.

"Джиоты Аланы проспекты кӕрон цӕрын ӕмӕ нӕм сабат ӕмӕ хуыцаубоны дон нӕ рацыд. Къуырисӕры райсомӕй дон радтой, фӕлӕ цалынмӕ сыхӕгты бактӕ йедзаг кодтой, уӕдмӕ ӕрлӕууыд", - загъта Цхинвалы цӕрӕг Мӕдинӕ.

Ӕнгӕс уавӕры бахауд Гудзабары хъӕу дӕр, кӕцы кӕд территоримӕ гӕсгӕ хауы Цхинвалы районмӕ,  уӕддӕр дон исы столицӕйӕ.

"Дыууӕ бон нӕ рацыд дон ӕмӕ стӕй стыр хӕдтулгӕтыл нӕхӕдӕг ӕрластам", - загъта хъӕуы цӕрӕг Батрадз.

Цхинвалы цӕгаттаг микрорайонтӕ Мӕскуыйаг, Цӕгаттаг, Хурзӕрин ӕмӕ БАМ-ы цӕрджытӕ дӕр, кӕцытӕ дон истой комкоммӕ магистралон хаххӕй ӕмӕ сӕм уыд ӕдзух донифтонгад, ныр сӕ режимӕй хъазт кӕнынц.

"Дыууӕ мӕй чъизи донӕй нал фӕразӕм. Дыццӕджы райсом та бынтон ахицӕн. Бафӕлладыстӕм ацы уавӕрӕй", - дзуры  БАМ-ы цӕрӕн Анна.

Донифтонгады уагдоны хистӕр Цхуырбаты Аланы ныхӕстӕм гӕсгӕ, цӕгаттаг микрорайонтӕ ӕмӕ Дзау ахицӕн кӕнынц, цӕмӕй резервуартӕ йедзаг кӕной ӕмӕ дон горӕтыл ӕххӕсса.

Магистральная линия Едис-Цхинвал
© Sputnik / Фатима Плиева
Едысы донӕмбырдгӕнӕн

"Водоканал"-ы ӕмбарын кӕнынц, зӕгъгӕ, кӕд доны цухдзинад ӕрмӕст иу фатеры ӕмбӕлы, уӕд гӕнӕн ис ӕмӕ сӕ бакы фильтр байдзаг чъизийӕ. Ӕмткӕй та горӕты доны цухдзинад ахӕссы июны кӕронмӕ.

"Сӕйраг лини - Едыс никуы ӕрлӕууы. Дыууӕ резервуар нын лӕууы Тулдзы къохы, иу дзы у 5 мин кубон. Боныгъӕдӕй бирӕ аразгӕ у, куыддӕр къӕвда райдайы, афтӕ чъизи къалиутӕ ахицӕн кӕнӕм", - дзуры Цхуырбаты Алан.

Едысы донӕмбырдгӕнӕны хъусдарӕг Дзесты Игорь куыд радзырдта Sputnik, афтӕмӕй Едысы доны гуырахст сбирӕ вӕййы июлы ӕмӕ афтӕ ахӕссы октябры кӕронмӕ.

"Стӕй та къаддӕр райдайы. Кӕд ацы рӕстӕг магистралон доны хахх баххӕст кӕнынц Дзомагъ ӕмӕ Брытъаты доны хӕххытӕ, уӕд уыдон гом кӕй сты, уымӕ гӕсгӕ уалдзӕджы сты чъизи ӕмӕ сӕ ахицӕн кӕнынц", - банысан кодта Игорь.

Сотрудник Водоканала Игорь Дзесов
© Sputnik / Фатима Плиева
Дзесты Игорь

Ацы азмӕ ныфс ӕвӕрдтой Уанаты доны хӕтӕлӕй, зӕгъгӕ, уый аскъуыддзаг кӕндзӕн доны проблемӕ Цхинвалы, фӕлӕ йӕ арӕзтад нырма нӕ фӕуд кӕны.

"Нывӕзтмӕ гӕсгӕ ноябры хъуамӕ баиу кодтаиккам Уанат-Цхинвал, фӕлӕ арӕзтад вирусы тыххӕй лӕууы. 
Цӕмӕй дон ӕххӕсыдаид горӕтыл, уый тыххӕй бафӕлвӕрдтам Дменисы дон рӕстӕгӕй-рӕстӕгмӕ хицӕн кӕнын ӕмӕ дон раттын Цхинвалмӕ. Фӕлӕ уым зӕронд хӕтӕлтӕ кӕй ис, уымӕ гӕсгӕ стыр тыхимӕ дон куы рацӕуы, уӕд сӕ тоны", - загъта Цхуырбаты Алан.

Йӕ ныхӕстӕм гӕсгӕ, Уанат-Цхинвал арӕзт цӕуы дыууӕ этапӕй ӕмӕ ӕмткӕй дӕтдзӕн горӕтӕн 15 мин куб дон. Дыккаг этап ӕххӕст цӕуы ацы аз, ныр архайынц донгуырӕнтыл, цӕмӕй доны гуырахст фестырдӕр уа. 

"Кӕд июнӕй куыст райдайа, уӕд ӕмгъуыдмӕ сцӕттӕ уыдзӕн", - ныфс бавӕрдта "Водоканал"-ы хистӕр.

Магистральная линия Едис-Цхинвал
© Sputnik / Фатима Плиева
Едысы донӕмбырдгӕнӕн
82
Коронавирус

Югосетпотребнадзоры фехъусын кодтой коронавирусы фӕдыл ног бӕрӕггӕнӕнтӕ

0
(ранӕуӕггонд 11:52 28.05.2020)
Хуссар Ирыстоны COVID-19-ӕй фыццаг фӕрынчынуӕвджытӕ фӕзындысты 6 майы – иумӕйагӕй Югосетпотребнадзоры лабораторийы ауагътой 1300 тесты коронавирус сбӕрӕг кӕныны фӕдыл

ЦХИНВАЛ, 28 май - Sputnik, Козаты Диана. Хуссар Ирыстоны коронавирусы апарахаты уавӕр у стабилон. Ӕртыццӕджы цы тесттӕ ауагътой, уыдонӕй иу дӕр нӕ равдыста вирусы уӕвынад, загъта Sputnik Югосетпотребнадзоры комитеты сӕрдары хӕдивӕг Гаглойты Анна.

Республикон бирӕпрофилон медицинон центры хоскӕнынад нырма цӕуынц аст адӕймаджы, кӕцытӕн уый размӕ сбӕрӕг кодтой коронавирус.

"COVID-19 диагнозимӕ нӕм ис 8 адӕймаджы. Медицинон хъусдарды бын сты 70 адӕймаджы, уыдонӕй 53 – медицинон организациты", - загъта Гаглойты Анна.

Уый банысан кодта, цы дыууӕ медицинон кусӕджы фӕрынчын сты, уыдонӕн сӕ уавӕр у хуыздӕр ӕмӕ сӕ тагъд рӕстӕджы рафысдзысты рынчындонӕй.

Иумӕйагӕй Югосетпотребнадзоры лабораторийы ауагътой 1300 тесты коронавирус сбӕрӕг кӕныны фӕдыл.

Хуссар Ирыстоны COVID-19-ӕй фыццаг фӕрынчынуӕвджытӕ фӕзындысты 6 майы, уӕдӕй фӕстӕмӕ сбӕрӕг кодтой коронавирусӕй 37 рынчыны. Уыцы пациенттӕй иуӕн коронавирусы диагноз не сфидар кодтой.

0