Пичъиджын

Разæсгарæг Пичъиджынæй: куыд зонынц Лохты Владимиры Хуссар Иры

281
(ранӕуӕггонд 10:41 07.02.2020)
Советон цæдисæн нывыл разæсгарæджы цы хъæу балæвар кодта, уый абон федзæрæг, хъæпæнты хсæнæй зынынц хъæдын хæдзæрттæ, хъæуы сæрмæ уæлмæрды къуылдымæй фæлгæсы йæ фыды ингæн

ЦХИНВАЛ, 6 фев – Sputnik, Плиты Фатимæ. Азы райдайæны Уæрæсейы разæсгарсты службæ раргом кодта цалдæр разæсгарæджы нæмттæ. Номдзыд æфсæддонты нымæцы бахауд Хуссар Ирыстоны Знауыры районы Пичъиджыны хъæуæй рацæугæ Лохты Владимир (Мурман). Sputnik бацымыдис кодта цы зонынц Хуссар Иры дзырддзæугæ лæджы тыххæй.

Хъæуы уæлмæрды йе ʻнусон бынат ссардта разæсгарæг-нелегалы фыд Иосиф (Асан), Цхинвалы цæры йе ʻфсымæры фырт, ууыл дæр сæвæрдтой йæ ном – Владимир.

Могила Асана Лохты
© Sputnik / Наталья Айриян
Пичъиджыны йе ʻнусон бынат ссардта разæсгарæг-нелегалы фыд Иосф (Асан)

Службæйыл æнувыд лæг бирæ рæстæг цард фæсарæнты дæр, фæлæ Советон цæдисы-иу куы уыд, уæд алыхатт дæр уардта рæстæг йæ чысыл райгуырæн бæстæмæ æрцæуынæн. Скодта бинонтæ, йе ʻмкъай ссис зындгонд уæрæсейаг фысссæг Лев Толстойы æввахс хæстæг.

Йæ райгуырæн хъæу æмæ бинонты ʻхсæн уый зыдтой Мурманæй, скъолайы фæстæ уый ацыд ахуырмæ Бакумæ, уым йæ æфсымæры лæппу Владимиры ныхæстæм гæсгæ, уый бахауд сæрмагонд структурæты хъусдарды бын.

Владимир Лохов
Лохты Владимир

"Бирæ ʻвзæгтæ зыдта, æвæццæгæн, йын ахъаз уыдысты йæ архайды, куыста æввахс скæсæны хаххыл, 20 азы бæрц та цард æндæр номимæ, стæй йæ бинонтæ иууылдæр Мурманæй зыдтой, махæй йæ Владимир ничи хуыдта, уыйцы ном йыл æрфидар, æвæццæгæн, сæрмагонд стуктурæты кусгæйæ", - дзуры йæ æфсымæры лæппу Владимир.

Владимир схъомыл ис, ныры барæнтæм гæсгæ, бирæсывæллонджын бинонты хсæн – уыдысты цыппар æфсымæр æмæ иу хо - Иосиф, Вера, Владимир(Мурман), Шота æмæ Зауыр.

Владимир Лохты
© Sputnik / Наталья Айриян
Разæсгарæджы æфсымæры фырт Лохты Владимир

Йæ ныхæстæм гæсгæ, уый йæ хæстæджы базыдта æхсæз аз ыл куы цыд, уæд.

"Уый размæ дæр йын йæ ном хъуыстон, фæлæ хъуыды кæнын куы ʻрцыд уый, рхаста лæвæрттæ, æнхъæлмæ кастыстæм мæскуыйаг конфеттæм. Стæм хатт цыд Ирыстонмæ – авд-дæс азы иу хатт иу къуырийы æмгъуыдмæ, стæй-иу мæхæдæг Мæскуымæ дæр куы ныццыдтæн, уæд дæр æй хæдзары стæм хатт ныййæфтон", - зæгъы Владимир.

Йæ хæстæджы мысинæгтæм гæсгæ, уый-иу куы рцыд йæ райгуырæн бæстæмæ, уæддæр ын бирæ рæстæг арвитын ам не ʻнтыст, номдзыд разæсгарæджы уæгъд нæ уагъта йæ куыст.

"Ӕстæм къласы куы ахуыр кодтон, уæд та æрцыд Ирыстонмæ. Æппæт хæстæджытимæ уæд æрæмбырд стæм æмæ ацыдыстæм æрдзы хъæбысмæ Чеселтгоммæ, уæд нырма рæстмæ фæндаг нæ уыд Дзæуджыхъæумæ дæр. Уалынмæ нæм фæуазæг сты милицийы формæйы адæм, æркодтой йæ Цхинвалмæ, уырдыгæй вертолетыл фæхæццæ кодтой Тбилисмæ, стæй та хæдтæхæгыл Мæскуымæ", - бафтыдта Владимир.

Радон фембæлд йæ номдзыд хæстæгимæ ацыд Мæскуыйы.

"Йæ фырт æмæ йæ хæлæрттимæ, уæд уый ахуыр кодта Ӕхсæнадæмон ахастыты мæскуыйаг институты, сæ дачæйы бадтыстæм. Изæрырдæм нæ уæлхъус балæууыдысты дыууæ волгайы. Абадтыстæм. Рабæрæг ис, уæд кæй нысан кодтой сæ æмкусджытæй иу советон хъайтары ном кæй райста, уый. Ӕз афтæ хъуыды кæнын æмæ уый расгухт Афганистаны Амины йæ бынатæй раппарыны операцийы ("Шторм-333") рæстæджы", - зæгъы Владимир.

Йæ райгуырæн хъæу Пичъиджыны Лохты бинонты тыххæй ма зæрдыл дары сæ фыды ингæн хъæуы уæлмæрды. Йæ галуаны хуыссы иунæгæй, йе ʻмкъай фæмард фæстæдæр æмæ йе ʻнусон бынат ссардта Цхинвалы уæлмæрды. Бынæттон цæрджытæ амонынц сæ цæрæнуæттæм, фæлæ уым фысымтæ сты æндæр адæм.

Ныр Пичъиджын хъæу дæр Ирыстоны аннæ хъæутау федзæрæг, уæлдайдæр та зымæгон бон. Фæндаг æм кæны Цхинвал-Знауыры трассæйæ Сиукъаты хъæуыл (Гъаристау). Фæстаг дыууæ километры фæндагыл цъиуызмæлæг дæр нæй. Бон раздæр фæндаг асгæрста трактор, фæлæ уый дæр хъæпæнтæй бамбæрзта. Хъæуы ма цæры цалдæр адæймаджы, уыдонæй æрмæстдæр Цхуырбаты Борис хъуыды кæны Лохты бинонты.

"Цыппар аз мыл цыд Асан куы амард, зыдтон ын йæ фырттæй цалдæры, Мурманы ном дæр хъуыстон, фæлæ йæ зæгъон зыдтон - уый раст нæ уыдзæн. Мæ хæдзары дæллаг фарс уыдысты сæ цæрæнуæттæ, фæлæ сæ раджы ауæй кодтой", - радзырдта уый.

Разæсгарæджы сгуыхтдзинæдтæй бирæтæн нырма дæр нæй раргом кæнæн, фæлæ дырысæй бæрæг у, уый кæй куыста Скæсæны ʻрдыгæй, йæ профессионалон архайды йын нæ уыд иу рæдыд дæр, нымад цæуы нывыл разæсгарæгыл.

Хуссар Ирыстоны Лохты Владимиры тыххæй нырма ис кадавар бæрæггæнæтæ. Национ музейы хистæр Зассеты Мерабы ныхæстæм гæсгæ, кæд бинонтæм разына фаг æрмæг, уæд сын рахицæн кæндзысты иу къуым музейы.
"Кæд бинонтæм исты æрмæг ис, уæд сæм æнхъæлмæ кæсæм – сараздзыстæм хицæн стенд. Уый уыд хъайтар, кæцыйы хъæуы зонын. Мæхæдæг дæр æй æрæджы базыдтон", - загъта Зассеты Мераб.

281
Уалыты Ирбеджы тыллæджы дуне

Бынæттон джитъри æмæ помидор: Уалыты Ирбеджы тыллæджы дуне

133
(ранӕуӕггонд 16:42 18.09.2020)
Æвзонг амалиуæггæнæг куыд зæгъы, афтæмæй цы тыллæг æркодта, уыдон ауæй кæны улæфт бонты бынæттон базары. Хатт æм æлхæнæг æрбацæуы бынатмæ дæр

ЦХИНВАЛ, 19 сен – Sputnik, Дриаты Лейла. Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы Дыгъуызты хъæуы цæрæг Уалыты Ирбег столицæйы базар ифтонг кæны бынæттон халсарæй, йæ джитъритæ æмæ помидортæн æлхæнæг цæуы бынатмæ дæр. Куыстуарзаг лæгæн йæ амалиуæгад скусын кæнынæн фæахъаз ис 250 мин сомы кредитон фæрæзтæ, кæцытæ хицауад дæтты чысыл амалиуæгады райрæзтæн.

"Ахæм хъуыддагыл ныххæцын баст у бæрæг зындзинæдтимæ, хатт тас дæр вæййы, цы фæрæзтæ бахардз кæнай, уыдон дæр дзæгъæлы куы фæуой", - зӕгъы Цхинвалы районы цæрæг, æвзонг арендатор Уалыты Ирбег.

Ирбег цы хъуыддаг сфæнд кодта райдайын, уымæн æм æхцайы фæрæзтæ нæ уыд. Фӕлӕ бацæттæ кодта бизнес-программæ æмæ йæ балæвæрдта дыууæ азы размæ, æвзонг амалиуæггæнджытæ æмæ фермæтæн æххуысы тыххæй Экономикон райрæзты министрад цы сæрмагонд къамис сарæзта, уырдæм. Уыдон ын рахицæн кодтой 250 мин сомы, фӕлӕ уал уæдмæ æвзонг лæппу йæхи сæрмагонд зæххы фадыгыл, цы æхцайы фæрæзтæ йæм уыд, уыдонӕй самал кодта ӕмӕ сарæзта каркастæ. Фæлæ йын дарддæр æхца нал сфаг. Кредиты хуызы цы æхцатæ райста, уыдонæй та йӕ ӕркодта ӕмбӕлон уагмæ, йæ фæрстæ йын бамбæрзта целлофанæй, бауагъта йæм донхæргæнæн дон. Йæ сæр та йын сагъуыста лексанæй.

"Фыццаг аз дзы ныссагътон помидоры садзæнтæ ӕмӕ сӕ ауӕй кодтон. Дыккаг аз хъуыддаг фæрæвдздæр ис. Ирбег ныссагъта цæхæрайы сыфтæ æмæ алыгъуызон цъæхыгтæ. Тынг зæрдиагæй сæ истой нæ горæты кæрдзынтæ цы къæбицты кæнынц, уыдон хицæуттæ", - загъта Ирбег.

Ирбег куыд зæгъы, афтæмæй йæ хъӕрмуаты цы цæхæрайы сыфтæ зад, уыдон уыдысты экологон æгъдауæй сыгъдæг. Дыккаг азы тыллæгæй дæр райгондӕй баззад Уалыйы фырт, фæлæ уæддæр йæ фæрæзтæ уый бæрц нæма сты, цæмæй йæ хъӕрмуаты фæрстæ дæр лексанæй баива. Йæ целлофантæ арæх ныскъуыдтæ вæййынц, фæивы сæ рæстæгæй-рæстæгмæ.

Æвзонг амалиуæггæнæг куыд зæгъы, афтæмæй хъармуат капиталон арæзт куыннæ уа, уæд тæссаг у, цы куыстытæ кæны, уыдон дзӕгъӕлы куы фӕуой, уымæй. Уымӕн ӕмӕ тыхдымгæтæ æмæ ихуарттытæ куы вæййы, уæд хъӕрмуаты фæрстæ цы целллофантæй æмбæрзт сты уыдон ныскъуыдтæ кæны.

Амалиуæггæнæг ма куыд зæгъы, афтæмæй зæххы куыст чи кæны, уый хъуамæ алцæмæ дæр лæууа цырд. Иу бон дæр куыннæ бахизы йæ хъӕрмуатмæ, уæддæр ыл бæрæгæй фæзыны, иу куыст, дам иннæйы æййафы.

Ацы аз та Ирбег йæ хъæрмуаты байтыдта джитритæ, ӕмӕ памидортӕ.

"Æз хъæуты хъомыл кодтон. Мæ ныййарджытæ хуымæтæг зæхкусæг адæм сты. Мæхи цæстæй уыдтон мæ мад иу æрвылаз дæр уыцы иу бынаты куыд тыдта помидортæ æмæ джитритæ. Раст зæгъгæйæ, йын æвзæр нæ задысты, фæлæ уæд æрдз дæр æндæрхуызон уыд. Интернеты хызæджы хъæууон-хæдзарадон продукттæ æрзайыны сайттæ, куыд амонынц, афтæмæй алы аз дæр ивын хъæуы халсæртты бынæттæ, уæд, дам, хуыздæр тыллæг дæтдзысты", - зæгъы Ирбег.

Æвзонг амалиуæггæнæг куыд зæгъы, афтæмæй цы тыллæг æркодта, уыдон ауæй кæны улæфт бонты бынæттон базары. Хатт æм æлхæнæг æрбацæуы бынатмæ дæр.

133
Транскам

Фондз мæйы æхгæд æмбæрзæны: куыд аиуварс кодта Хуссар Ир йæхи COVID-19-æй

54
(ранӕуӕггонд 16:12 16.09.2020)
161 боны бӕрц Хуссар Ир цард æндæр уавæрты – республикæйы цæрджытæн Уæрæсемæ ацæуыны фадæттæ фæкъуындæг сты, пандемийы рæстæг ивта царды фæтк æмæ æргътæ

ЦХИНВАЛ, 16 сен – Sputnik, Плиты Фатимæ. Хуссар Ир фондз мæйæ фылдæр цард æхгæд арæнты, ацы æмгъуыд нæ республикæйæ Уæрæсемæ ацыд 1600 адӕймаджы, фæстæмæ йæ райгуырæн бæстæмæ æрыздæхт 13 апрелӕй 31 августмӕ 1500 адӕймаджы.

Sputnik æрæмбырд кодта фондз мæйы дæргъы Хуссар Ир куыд цард COVID-19-ы пандемийы тыххæй æхгæд арæнты, уый фæдыл æрмæг.

Пандемийы æндæвдад

Дунейы коронавирусы пандемийы ӕндӕвдад Хуссар Ирыстон рахатыд ацы аз марты мӕйы. Уӕд ахуырады министрад аскъуыддзаг кодта бакӕнын ӕппӕт ахуырадон уагдӕтты карантин. Ахуырады системӕ архайдтой сцайдагъ кӕнын дистанцион формат. 5-æм апрелӕй коронавирусы апарахаты тасӕй Хуссар Ирыстон ӕмӕ Уӕрӕсейы ʻхсӕн арӕныл ӕнӕ сӕрмагонд барамындӕй ацӕуӕн нал уыд.

Рахицæн æрцыд аст категори, кæцытæн бар уыд цæуын, сæ нымæцы æфсæдонтæ, дипломатон мисситы кусджытæ æмæ æндæр категоритæ. Фæстæдæр арæн ноджы фæкарздæр ис.

161 боны бӕрц Хуссар Ир цард æндæр уавæрты – Хуссар Ирыстоны цæрджытæн Уæрæсемæ ацæуыны фадæттæ фæкъуындæг сты. Марты кæронæй республикæйы цадæггай райдыдта ивын цард - тобæтæ фæзынд массон мадзæлттæ ауадзыныл, ахуырад цадæггай цыд дистанцион форматмæ, фæивта куыстуæтты график, республикæйы фæзынд кæцыдæр медикаментты цухдзинад, дуканиты æргътæ ивтой.

COVID-19-æй рынчынтæ

Карантины рæстæг райгуырæн бæстæмæ чи здæхт, уыдон хсæн разынд коронавирусæй рынчынтæ. Вирус – иу фæбæрæг ис Уæрæсейы ахуыргæнæндæтты бынæттон цы фæсивæд ахуыр кодтой, уыдон хсæн. Рынчынтæ иууылдæр уыдысты карантины. Фыццаг рынчыны республикæйы сбæлвырд кодтой 6 майы, кæцы Хуссар Ирмæ æрцыд 30 апрелы.

"Карантины рæстæг Ӕнæниздзинад хъахъхъæнынады министрад Уæрæсейы рынчындæттæм арвыста 165 адæймаджы. Ацы æмгъуыд тестты руаджы сбæрæг кодтой 90 рынчыны коронавирусæй, уыдон иууылдæр низ хастой рог формæйы", - загътой Sputnik Ӕнӕниздзинад хъахъхъӕнынады министрады пресс-службæйы.

Пандемийы рӕстӕгыл арӕны сӕртыл адӕмы змӕлд куыд цыд, уыдоныл афӕлгӕст сарӕзта Фӕсарӕйнаг хъуыддӕгты министрад.

"Иумӕйагӕй сисгӕйӕ 13 апрелӕй 31 августмӕ РХИ ФХМ хаххыл Хуссар Ирыстонмӕ ӕрцыд 939 адӕймаджы, Уӕрӕсемӕ ацыд 1600 адӕймаджы", - дзырдæуы сæ хъусинаджы.

Уымӕй дарддӕр ма Хуссар Ирыстонмӕ цыдысты ӕндӕр министрады уылтыл. Бæстон схемæ та у ахæм:

  • Ӕнӕниздзинад хъахъхъӕнынады министрады уылты -165
  • Мидхъуыддӕгты министрады хаххыл - 74
  • Хъахъхъӕнынады министрады хаххыл - 219
  • Уӕлвӕткон уавӕрты министрады хаххыл - 6
  • Паддзахадон ӕдасдзинады комитеты хаххыл- 39
  • Паддзахады хьахъхъӕды службӕ – 3

Имӕйагӕй ӕппӕт уагдӕттӕ уылты 13 апрелӕй 31 августмӕ Хуссар Ирыстонмӕ ӕрцыд 1500 адӕймаджы.

Карантины зонæтæ

Апрелы мæйы Хуссар Ирыстонмæ æрцæуæггæгтæ цыдысты æнæмæнг карантины уылты. Хуссар Иры фыдæр кодтой ахæм зонæтæ, рынчындоны цалдæр этажы фæстæ карантинон зонæ сарæзтой Гуырæн хæдзары зæронд бæстыхай, Дзау æмæ Знауры рынчындæттæ, Уазæгдон "Алан"-ы. Югосетпотребнадзор æрцæуæггæгтæн арæзта тесттæ, æдæппæтæй сæ нымæц уыд 5173.

Коронавирусы апарахаты ныхмæ тохы оперативон штабы 28 июля аскъуыддзаг кодтой фыццæгæм августæй æнæ карантинæй æрцæуыны фадат раттын тæссаг вирусæй чи фæрынчын ис, уыдонæн.

15 сентябрæй Хуссар Ирыстон æмæ Уæрæсейы хсæн арæныл фæндагон змæлд ацыд хуымæтæг режимы.

54
Донуадзæн

Куыстыты фӕстаг этап: Цхинвалы кӕрон ӕрцӕудзӕн нуазыны доны цухдзинадӕн

0
(ранӕуӕггонд 14:41 24.09.2020)
Донуадзæн ныридæгæн иу у горæты доны хызæгтæм, фæлæ нырма æххæст хъомысадæй нæ кусы - резервуартæ йедзаг кæнынц дыууæ-æртæ къуыримæ

ЦХИНВАЛ, 24 сен — Sputnik, Дриаты Лейла. Хуссар Ирыстоны кӕронмӕ фӕхӕццӕ кӕны донуадзæн Уанат - Цхинвлы арæзтад. Куыстытӕ цыдысты дыууæ этапæй.

Ахсджиаг проект æххæст цæуы 2019-2020 азты РХИ-йы социалон-экономикоен рæзтæн ахъазгæнæг инвестицион программæйы фæлгæтты. Куыстытæ æххæст кæны арæзтадон компани арæнгонд бæрндзинады æхсæнад "СТМ-ЮГ".

Фыццаг рады арæзт æрцыдысты дыууæ резервуары, кæцыты цæуы 3,5 мин кубикон метры дон. Уымæй дарддæр ма горæтмæ рауагъдæуыд донуадзæн хахх. Ныр та куыст цæуы донæмбырдгæнæны арæзтадыл æмæ технологион ифтонггæрзтæ монтаж кæныныл.

Арæзтадон фадыджы хистæр Гуырцъыты Эльбрус куыд радзырдта, афтæмæй ивгъуыд азы æххæст æрцыдысты сæйрагдæр куыстытæ.

"Уанаты хъæуæй Цхинвалмæ уагъд æрцыд магистралон донуадзæн, кæцыйæн йæ дæргъ у 15 километры. Присы хъæумæ хæстæг та сарæзтой дыууæ резервуары. Донуадзæн ныридæгæн иу у горæты доны хызæгтæм, фæлæ нырма æххæст хъомысадæй нæ кусы. Резервуартæ йедзаг кæнынц дыууæ-æртæ къуыримæ", - банысан кодта уый.

Специалисты ныхӕстӕм гӕсгӕ, проектон хъомысадмæ донуадзæн рахиздзæн, донæмбырдгæнæны капиталон сцалцæг кæныны, дренажон системæ саразыны, санитарон хъахъхъæнæн зонæ æрбæстон кæнын æмæ технологион ифтонггæрзтæ самал æмæ смонтаж кæныны фæстæ.

Дыккаг этапы куыстытæм арæзтадон компанийы кусджытæ хъуамæ æрывнæлдтаиккой уалдзæджы, фæлæ коронавирусон инфекцийы пандемийы аххосæй афæстиат сты.

"Объекты ныртæккæ цæуынц развæлгъау куыстытæ донуадзæны алыварс ссыгъдæг кæныны фæдыл. Ам æрвылбон дæр кусынц 10 адæймагæй фылдæр æмæ æртæ иуæджы уæззау техникæ. Уыдон нырма фаг сты, фæлæ куыстыты гуырахст куыд фылдæр кæна, афтæ кусджыты нымæц дæр фылдæр кæндзæн", - загъта Гуырцъыты Эльбрус.

Уый ныфс бавæрдта, сæ хæс сфидаргонд æмгъуыдтæм кæй сæххæст кæндзысты ӕмæ ног азы райдианы донуадзæн хахх æххæст хъомысадæй кæй райдайдзæн кусын.

Уанаты донуадзæн суткæйы дæргъы дæтдзæн 15 мин кубикон метры дон. Горæт та иста 20 мин кубикон метры. Афтæмæй горæт райдайдзæн исын суткæйы дæргъы 35 кубикон метры нуазыны дон. Уый фаг уыдзæн горæты цæрджыты æнæкъуылымпыйæ донæй ифтонг кæнынæн.

0