Чилӕхсаты Мурӕты бӕлӕттӕ

"Уарзын сӕ тынг": Чилӕхсаты Мурӕт йӕ 'нӕпайда фермӕйы тыххӕй

236
(ранӕуӕггонд 14:21 25.05.2020)
Цхинвалы Ирӕтты уынджы кӕрон фӕсфӕд цӕхӕрадоны пӕр-пӕр кӕнынц алыгъуызон бӕлӕттӕ, сӕ хицау Чилӕхсаты Мурӕт сабырады цъиуты бауарзта скъолайы рӕстӕджы ӕмӕ сыл нырма дӕр йӕ зӕрдӕ не 'сивта. Нӕлгоймаг "хъазӕгой" бӕлӕттӕн лӕвар кӕны йӕ сӕрибар рӕстӕг ӕмӕ йӕ пенсийы муртӕ

ЦХИНВАЛ, 25 май - Sputnik, Плиты Фатимӕ. Хуссар Иры столицӕйы цӕгаттаг фарс, Ирӕтты уынджы кӕрон Чилӕхсаты Мурӕт сарӕзта улӕфӕн къуым. Ӕнахуыр хӕдзарады пӕр-пӕр кӕнынц 170 урс ӕмӕ ӕнахуыр хьулон-мулон бӕлӕттӕ. Ӕнӕпайда хӕдзарад йӕ хицауӕн лӕвар кӕнынц хорз зӕрдӕйы уаг ӕмӕ удӕнцой.

Чилӕхсаты Мурӕт сабырады цъиуты бауарзта скъолайы рӕсӕтӕджы - уӕд ахуырдзауты хсӕн бирӕ уыд бӕлондарджытӕ, ӕмӕ сыл нырма дӕр йӕ зӕрдӕ не 'сивта. Лӕг "хъазӕгой" бӕлӕттӕн лӕвар кӕны йӕ сӕрибар рӕстӕг ӕмӕ йӕ пенсийы муртӕ.

Голубятня
© Sputnik / Natalia Airiyan
Чилӕхсаты Мурӕты бӕлӕттӕ

"Мӕ фыд дӕр ма дардта бӕлӕттӕ. Ме 'мгӕрттӕй бирӕтӕн уыд, ӕгӕрыстӕмӕй ма сӕ кӕрӕдзийӕ дӕр давтам. Ныр дӕр дзы бирӕтӕ дарынц Цхинвал ӕмӕ ӕввахс хъӕуты. Мӕ мӕргъты хсӕн ис Краснодарӕй, Ставрополӕй, Чехияйӕ - уыдон сты постон бӕлӕттӕ. Дунейы алы къуымтӕй сӕ ӕрӕмбырд  кодтон", - дзуры  Мурӕт. 

Нӕлгоймагӕн йӕ 'нахуыр хӕдзард пайда ницы хӕссы, сӕ дарын та асайы дзӕвгар хӕрдзтӕ.

"Уарзын сӕ, ам улӕфын мӕ риуы дзаг, иу рӕстӕджы мӕ денджызмӕ улӕфынмӕ акодтой ӕмӕ сӕ цалдӕр къуыри нӕ федтон ӕмӕ ٬ррайы хуызӕн уыдтӕн", - зӕгъы уый.

Йӕ мӕргъты Мурӕт ӕнӕхъусдард нӕ уадзы, ӕртӕ тасӕфтауӕг куыдзы хъахъхъӕнынц мӕргъты сабыр цард.

"Ӕртӕ къуыдз ам сты ӕппынӕдзух, уыдонӕй иу у питбуль. Ис ма мӕм хылгӕнаг уасӕгтӕ дӕр", - худы лӕг.

Бӕлӕтты сабыр цард ма хъыгдарынц цъиусуртӕ, фӕлӕ уыдоны ныхмӕ дӕр Мурӕт расидт тох ӕмӕ уыдон ныр ӕмбонды кӕронмӕ ӕввахс ауыгъдӕй лӕууынц.

"Цъиусурты марын, тынг сбирӕ сты. Уайдзӕф мын кӕнынц, сырх чиныгмӕ хаст дам у, фӕлӕ мӕ пенси ацы бӕлӕттыл хардз кӕнын мӕ сӕ цъиусуртӕн бахӕрын кӕнон?!", - катай кӕны Мурӕт.

Цхинвалы дӕр фӕстаг рӕстӕджыты дунейы традици ӕрфидар ӕмӕ Мурӕты бӕлӕтты чындзӕхсӕвтӕм ӕрхонынц.

"Авӕрын дзы чындзӕхсӕвтӕм дӕр дыгай бӕлӕттӕ, цӕмӕй сӕ уарзӕттӕ ауадзой. Зонын ӕй, кӕцыты дзы ис гӕнӕн раттын - кӕцытӕ сӕхӕдӕг фӕстӕмӕ рбатӕхдзысты. Фӕлӕ ӕз ирон лӕг дӕн мӕ уый тыххӕй мӕ сӕрмӕ ӕхца райсын нӕ хӕссын", - дзуры бӕлондарӕг.

Нӕлгоймаг йӕ бӕлӕтты ӕнахуыр рӕсугъддзинадӕй дарддӕр ма у буц сӕ цардмӕ ахастӕй.

"Къуырттыл ӕхсӕв бады нӕл бӕлон, бонӕй та сыл. Бадынц дыууӕ аикыл – вӕййынц сыл ӕмӕ нӕл, уыдонӕй иу хъӕуы ӕндӕр къуыртты аикимӕ фӕивын, цӕмӕй хӕццӕ къӕйттӕ саразой ӕмӕ сӕ туг ма лӕмӕгъ кӕна", - радзырдта уый.

Голубятня
© Sputnik / Natalia Airiyan
Чилӕхсаты Мурӕты бӕлӕттӕ

Бӕлӕтты нывыл дунейы дӕр ис йӕхи хъӕндзинӕдтӕ. Ам дӕр ахсджиаг у цӕрӕн бынаты фарст.

"Ахстӕтты бынатыл сӕм стыр загъд рауайы, кӕрӕдзи ныххойынц. Ӕгӕрыстӕмӕй ахӕм нӕлтӕ ис ӕмӕ лӕппынты дӕр ракалдтой ахстонӕй ӕмӕ амардысты, - радзырдта Мурӕт.

Фӕлӕ бӕлӕттӕн уӕддӕр сӕ рӕсугъддзинады тыххӕй сӕ хицау сӕ ӕппӕрццаг миниуджытӕ дӕр бары.

Йӕ цӕхӕрадоны сӕрмӕ арвыл кафыныл куы срӕуӕг вӕййынц "хъазӕгой" мӕргътӕ - ахӕм мыггагмӕ хӕссы йӕ бӕлӕтты иууылдӕр - уӕд сын сӕ хицау сӕ аипдзинӕдтӕй иу дӕр нал фӕуыны.

236
Уалыты Ирбеджы тыллæджы дуне

Бынæттон джитъри æмæ помидор: Уалыты Ирбеджы тыллæджы дуне

13
(ранӕуӕггонд 16:42 18.09.2020)
Æвзонг амалиуæггæнæг куыд зæгъы, афтæмæй цы тыллæг æркодта, уыдон ауæй кæны улæфт бонты бынæттон базары. Хатт æм æлхæнæг æрбацæуы бынатмæ дæр

ЦХИНВАЛ, 19 сен – Sputnik, Дриаты Лейла. Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы Дыгъуызты хъæуы цæрæг Уалыты Ирбег столицæйы базар ифтонг кæны бынæттон халсарæй, йæ джитъритæ æмæ помидортæн æлхæнæг цæуы бынатмæ дæр. Куыстуарзаг лæгæн йæ амалиуæгад скусын кæнынæн фæахъаз ис 250 мин сомы кредитон фæрæзтæ, кæцытæ хицауад дæтты чысыл амалиуæгады райрæзтæн.

"Ахæм хъуыддагыл ныххæцын баст у бæрæг зындзинæдтимæ, хатт тас дæр вæййы, цы фæрæзтæ бахардз кæнай, уыдон дæр дзæгъæлы куы фæуой", - зӕгъы Цхинвалы районы цæрæг, æвзонг арендатор Уалыты Ирбег.

Ирбег цы хъуыддаг сфæнд кодта райдайын, уымæн æм æхцайы фæрæзтæ нæ уыд. Фӕлӕ бацæттæ кодта бизнес-программæ æмæ йæ балæвæрдта дыууæ азы размæ, æвзонг амалиуæггæнджытæ æмæ фермæтæн æххуысы тыххæй Экономикон райрæзты министрад цы сæрмагонд къамис сарæзта, уырдæм. Уыдон ын рахицæн кодтой 250 мин сомы, фӕлӕ уал уæдмæ æвзонг лæппу йæхи сæрмагонд зæххы фадыгыл, цы æхцайы фæрæзтæ йæм уыд, уыдонӕй самал кодта ӕмӕ сарæзта каркастæ. Фæлæ йын дарддæр æхца нал сфаг. Кредиты хуызы цы æхцатæ райста, уыдонæй та йӕ ӕркодта ӕмбӕлон уагмæ, йæ фæрстæ йын бамбæрзта целлофанæй, бауагъта йæм донхæргæнæн дон. Йæ сæр та йын сагъуыста лексанæй.

"Фыццаг аз дзы ныссагътон помидоры садзæнтæ ӕмӕ сӕ ауӕй кодтон. Дыккаг аз хъуыддаг фæрæвдздæр ис. Ирбег ныссагъта цæхæрайы сыфтæ æмæ алыгъуызон цъæхыгтæ. Тынг зæрдиагæй сæ истой нæ горæты кæрдзынтæ цы къæбицты кæнынц, уыдон хицæуттæ", - загъта Ирбег.

Ирбег куыд зæгъы, афтæмæй йæ хъӕрмуаты цы цæхæрайы сыфтæ зад, уыдон уыдысты экологон æгъдауæй сыгъдæг. Дыккаг азы тыллæгæй дæр райгондӕй баззад Уалыйы фырт, фæлæ уæддæр йæ фæрæзтæ уый бæрц нæма сты, цæмæй йæ хъӕрмуаты фæрстæ дæр лексанæй баива. Йæ целлофантæ арæх ныскъуыдтæ вæййынц, фæивы сæ рæстæгæй-рæстæгмæ.

Æвзонг амалиуæггæнæг куыд зæгъы, афтæмæй хъармуат капиталон арæзт куыннæ уа, уæд тæссаг у, цы куыстытæ кæны, уыдон дзӕгъӕлы куы фӕуой, уымæй. Уымӕн ӕмӕ тыхдымгæтæ æмæ ихуарттытæ куы вæййы, уæд хъӕрмуаты фæрстæ цы целллофантæй æмбæрзт сты уыдон ныскъуыдтæ кæны.

Амалиуæггæнæг ма куыд зæгъы, афтæмæй зæххы куыст чи кæны, уый хъуамæ алцæмæ дæр лæууа цырд. Иу бон дæр куыннæ бахизы йæ хъӕрмуатмæ, уæддæр ыл бæрæгæй фæзыны, иу куыст, дам иннæйы æййафы.

Ацы аз та Ирбег йæ хъæрмуаты байтыдта джитритæ, ӕмӕ памидортӕ.

"Æз хъæуты хъомыл кодтон. Мæ ныййарджытæ хуымæтæг зæхкусæг адæм сты. Мæхи цæстæй уыдтон мæ мад иу æрвылаз дæр уыцы иу бынаты куыд тыдта помидортæ æмæ джитритæ. Раст зæгъгæйæ, йын æвзæр нæ задысты, фæлæ уæд æрдз дæр æндæрхуызон уыд. Интернеты хызæджы хъæууон-хæдзарадон продукттæ æрзайыны сайттæ, куыд амонынц, афтæмæй алы аз дæр ивын хъæуы халсæртты бынæттæ, уæд, дам, хуыздæр тыллæг дæтдзысты", - зæгъы Ирбег.

Æвзонг амалиуæггæнæг куыд зæгъы, афтæмæй цы тыллæг æркодта, уыдон ауæй кæны улæфт бонты бынæттон базары. Хатт æм æлхæнæг æрбацæуы бынатмæ дæр.

13
Транскам

Фондз мæйы æхгæд æмбæрзæны: куыд аиуварс кодта Хуссар Ир йæхи COVID-19-æй

54
(ранӕуӕггонд 16:12 16.09.2020)
161 боны бӕрц Хуссар Ир цард æндæр уавæрты – республикæйы цæрджытæн Уæрæсемæ ацæуыны фадæттæ фæкъуындæг сты, пандемийы рæстæг ивта царды фæтк æмæ æргътæ

ЦХИНВАЛ, 16 сен – Sputnik, Плиты Фатимæ. Хуссар Ир фондз мæйæ фылдæр цард æхгæд арæнты, ацы æмгъуыд нæ республикæйæ Уæрæсемæ ацыд 1600 адӕймаджы, фæстæмæ йæ райгуырæн бæстæмæ æрыздæхт 13 апрелӕй 31 августмӕ 1500 адӕймаджы.

Sputnik æрæмбырд кодта фондз мæйы дæргъы Хуссар Ир куыд цард COVID-19-ы пандемийы тыххæй æхгæд арæнты, уый фæдыл æрмæг.

Пандемийы æндæвдад

Дунейы коронавирусы пандемийы ӕндӕвдад Хуссар Ирыстон рахатыд ацы аз марты мӕйы. Уӕд ахуырады министрад аскъуыддзаг кодта бакӕнын ӕппӕт ахуырадон уагдӕтты карантин. Ахуырады системӕ архайдтой сцайдагъ кӕнын дистанцион формат. 5-æм апрелӕй коронавирусы апарахаты тасӕй Хуссар Ирыстон ӕмӕ Уӕрӕсейы ʻхсӕн арӕныл ӕнӕ сӕрмагонд барамындӕй ацӕуӕн нал уыд.

Рахицæн æрцыд аст категори, кæцытæн бар уыд цæуын, сæ нымæцы æфсæдонтæ, дипломатон мисситы кусджытæ æмæ æндæр категоритæ. Фæстæдæр арæн ноджы фæкарздæр ис.

161 боны бӕрц Хуссар Ир цард æндæр уавæрты – Хуссар Ирыстоны цæрджытæн Уæрæсемæ ацæуыны фадæттæ фæкъуындæг сты. Марты кæронæй республикæйы цадæггай райдыдта ивын цард - тобæтæ фæзынд массон мадзæлттæ ауадзыныл, ахуырад цадæггай цыд дистанцион форматмæ, фæивта куыстуæтты график, республикæйы фæзынд кæцыдæр медикаментты цухдзинад, дуканиты æргътæ ивтой.

COVID-19-æй рынчынтæ

Карантины рæстæг райгуырæн бæстæмæ чи здæхт, уыдон хсæн разынд коронавирусæй рынчынтæ. Вирус – иу фæбæрæг ис Уæрæсейы ахуыргæнæндæтты бынæттон цы фæсивæд ахуыр кодтой, уыдон хсæн. Рынчынтæ иууылдæр уыдысты карантины. Фыццаг рынчыны республикæйы сбæлвырд кодтой 6 майы, кæцы Хуссар Ирмæ æрцыд 30 апрелы.

"Карантины рæстæг Ӕнæниздзинад хъахъхъæнынады министрад Уæрæсейы рынчындæттæм арвыста 165 адæймаджы. Ацы æмгъуыд тестты руаджы сбæрæг кодтой 90 рынчыны коронавирусæй, уыдон иууылдæр низ хастой рог формæйы", - загътой Sputnik Ӕнӕниздзинад хъахъхъӕнынады министрады пресс-службæйы.

Пандемийы рӕстӕгыл арӕны сӕртыл адӕмы змӕлд куыд цыд, уыдоныл афӕлгӕст сарӕзта Фӕсарӕйнаг хъуыддӕгты министрад.

"Иумӕйагӕй сисгӕйӕ 13 апрелӕй 31 августмӕ РХИ ФХМ хаххыл Хуссар Ирыстонмӕ ӕрцыд 939 адӕймаджы, Уӕрӕсемӕ ацыд 1600 адӕймаджы", - дзырдæуы сæ хъусинаджы.

Уымӕй дарддӕр ма Хуссар Ирыстонмӕ цыдысты ӕндӕр министрады уылтыл. Бæстон схемæ та у ахæм:

  • Ӕнӕниздзинад хъахъхъӕнынады министрады уылты -165
  • Мидхъуыддӕгты министрады хаххыл - 74
  • Хъахъхъӕнынады министрады хаххыл - 219
  • Уӕлвӕткон уавӕрты министрады хаххыл - 6
  • Паддзахадон ӕдасдзинады комитеты хаххыл- 39
  • Паддзахады хьахъхъӕды службӕ – 3

Имӕйагӕй ӕппӕт уагдӕттӕ уылты 13 апрелӕй 31 августмӕ Хуссар Ирыстонмӕ ӕрцыд 1500 адӕймаджы.

Карантины зонæтæ

Апрелы мæйы Хуссар Ирыстонмæ æрцæуæггæгтæ цыдысты æнæмæнг карантины уылты. Хуссар Иры фыдæр кодтой ахæм зонæтæ, рынчындоны цалдæр этажы фæстæ карантинон зонæ сарæзтой Гуырæн хæдзары зæронд бæстыхай, Дзау æмæ Знауры рынчындæттæ, Уазæгдон "Алан"-ы. Югосетпотребнадзор æрцæуæггæгтæн арæзта тесттæ, æдæппæтæй сæ нымæц уыд 5173.

Коронавирусы апарахаты ныхмæ тохы оперативон штабы 28 июля аскъуыддзаг кодтой фыццæгæм августæй æнæ карантинæй æрцæуыны фадат раттын тæссаг вирусæй чи фæрынчын ис, уыдонæн.

15 сентябрæй Хуссар Ирыстон æмæ Уæрæсейы хсæн арæныл фæндагон змæлд ацыд хуымæтæг режимы.

54
Парламент

Спикер: депутатты архайд у закондӕттӕг органы куысты ӕргом саботаж

5
(ранӕуӕггонд 12:04 23.09.2020)
Ӕртыццӕджы фӕуд кӕны закондӕттӕг органы ӕркасты ӕмгъуыд президенты æнхърæнмæ Хуссар Ирыстоны хицауады сӕрдар снысан кӕнынӕн

ЦХИНВАЛ, 23 сен — Sputnik, Плиты Фатимæ. Хуссар Ирыстоны парламент нырма не 'ркаст Хуссар Ирыстоны хицауады сӕрдарӕй Бекъойты Геннадийы снысан кӕныны ӕнхъарӕнмӕ. Къорд парламентарий кӕй нӕ цӕуынц сессимӕ, уый парламенты спикер Тадтаты Алан схуыдта закондӕттӕг органы куысты ӕргом саботаж.

Ӕртыццӕджы фӕуд кӕны закондӕттӕг органы ӕркасты ӕмгъуыд президенты æнхърæнмæ Хуссар Ирыстоны хицауады сӕрдар снысан кӕнынӕн. Депутатты иу къорд фӕхъусын кодтой, сӕ хӕстӕ кӕй не 'ххӕст кӕнындзысты, цалынмӕ паддзахады разамонӕг нӕ сӕххӕст кӕна сӕ домӕн - Генералон прокурор Дзӕгъиаты Уырызмӕджы йӕ бынатӕй ссӕрибар кӕнынмӕ.

"Депутаттӕ не 'рымбырд сты. Абон ӕнӕмӕнгӕй хъуамӕ радтон дзуапп президентӕн ӕмӕ йӕ ратдзӕн. Никуы никӕцы законы фыст ис, ныридӕгӕн цы аразынц депутаттӕ, уый. Уый у парламенты куысты ӕргом саботаж", - загъта Sputnik парламенты сӕрдар Тадтаты Алан.

16 сентябры президент Бибылты Анатолий парламенты ӕркастмӕ бавдыста Бекъойты Геннадийы кандидатурӕ премьер-министры бынатмӕ. Конституцимӕ гӕсгӕ, фарстмæ сессийы агъоммӕ ӕркӕсынц комитет æмæ президиумы.

Раздӕры хицауад ацыд отставкӕйы Цхинвалы митингты фӕстӕ. Столицӕйы адӕм се 'неразыдзинад равдыстой Цхинвалы цӕрӕг Дзабиты Иналы мӕлӕты фӕстӕ, кӕцы амард Мидхъуыддӕгты министрады криминалон милицийы рӕстӕгмӕ дарӕн изоляторы нады фæстиуæгæн.

Уый фæстæ митингты адӕм домдтой МХМ хистӕр ӕмӕ Генералон прокуроры отставкӕтӕ. 16 сентябры президент йӕ пресс-конференцийы комкоммӕ эфиры фехъусын кодта йӕ дзуапп депутаттӕн, генералон прокуроры йӕ бынатӕй ссӕрибар кӕнынӕн кӕй нӕй бындур. Уымӕй размӕ закондӕттӕг органты депутатты ӕмбис сӕ куыст ӕххӕст кӕныныл нал саразы сты, цалынмӕ президент сӕххӕст кӕна сӕ домӕн.

18 сентябры парламентон фракци "Иугонд Ирыстон"-ы скондæй йæ рахызты тыххæй фехъусын кодта депутат Мулдарты Гарри, уымæй уый равдыста йе ʻнæразыдзинад депутатты фылдæр хайы домæн æххæст кæй не ʻрцыд, уый тыххæй.

5