Едысы донӕмбырдгӕнӕн

Чъизи ӕмӕ цъус: Цхинвалы цӕрджытӕ хъаст кӕнынц донифтонгадӕй

126
(ранӕуӕггонд 14:58 26.05.2020)
Адӕм се 'нӕразыдзинад ӕвдисынц социалон хызӕгты ӕмӕ ныхасы рӕстӕджы. Проблемӕ бӕрнон кусджытӕ бӕттынц уалдзыгон миттад ӕмӕ доны гуырахсты фӕкъаддӕримӕ

ЦХИНВАЛ, 26 май - Sputnik, Плиты Фатимӕ. Хуссар Ирыстоны столицӕйы цӕрджытӕ та ацы уалдзыгон мӕйты дӕр тыхсынц доны цухдзинадӕй. Цхинвайлӕгты крӕнттӕй куы чъизи дон рацӕуы, куы та доны муртӕ бинонты хӕрдзтыл не хӕссынц. Проблемӕ бӕрнон кусджытӕ бӕттынц уалдзыгон миттад ӕмӕ доны гуырахсты фӕкъаддӕримӕ. Адӕм сӕ ӕнӕразыдзинад ӕвдисынц социалон хызӕгты ӕмӕ ныхасы рӕстӕджы.

Донуарӕн уагдон "Водоканал" уалдзӕджы райдайӕны срӕвдз кодта донифтонгады схемӕ, кӕцымӕ гӕсгӕ изӕры дон лӕвӕрд цӕуы столицӕйы хуссар хаймӕ, райсомӕй та - цӕгаттагмӕ.

"Джиоты Аланы проспекты кӕрон цӕрын ӕмӕ нӕм сабат ӕмӕ хуыцаубоны дон нӕ рацыд. Къуырисӕры райсомӕй дон радтой, фӕлӕ цалынмӕ сыхӕгты бактӕ йедзаг кодтой, уӕдмӕ ӕрлӕууыд", - загъта Цхинвалы цӕрӕг Мӕдинӕ.

Ӕнгӕс уавӕры бахауд Гудзабары хъӕу дӕр, кӕцы кӕд территоримӕ гӕсгӕ хауы Цхинвалы районмӕ,  уӕддӕр дон исы столицӕйӕ.

"Дыууӕ бон нӕ рацыд дон ӕмӕ стӕй стыр хӕдтулгӕтыл нӕхӕдӕг ӕрластам", - загъта хъӕуы цӕрӕг Батрадз.

Цхинвалы цӕгаттаг микрорайонтӕ Мӕскуыйаг, Цӕгаттаг, Хурзӕрин ӕмӕ БАМ-ы цӕрджытӕ дӕр, кӕцытӕ дон истой комкоммӕ магистралон хаххӕй ӕмӕ сӕм уыд ӕдзух донифтонгад, ныр сӕ режимӕй хъазт кӕнынц.

"Дыууӕ мӕй чъизи донӕй нал фӕразӕм. Дыццӕджы райсом та бынтон ахицӕн. Бафӕлладыстӕм ацы уавӕрӕй", - дзуры  БАМ-ы цӕрӕн Анна.

Донифтонгады уагдоны хистӕр Цхуырбаты Аланы ныхӕстӕм гӕсгӕ, цӕгаттаг микрорайонтӕ ӕмӕ Дзау ахицӕн кӕнынц, цӕмӕй резервуартӕ йедзаг кӕной ӕмӕ дон горӕтыл ӕххӕсса.

Магистральная линия Едис-Цхинвал
© Sputnik / Фатима Плиева
Едысы донӕмбырдгӕнӕн

"Водоканал"-ы ӕмбарын кӕнынц, зӕгъгӕ, кӕд доны цухдзинад ӕрмӕст иу фатеры ӕмбӕлы, уӕд гӕнӕн ис ӕмӕ сӕ бакы фильтр байдзаг чъизийӕ. Ӕмткӕй та горӕты доны цухдзинад ахӕссы июны кӕронмӕ.

"Сӕйраг лини - Едыс никуы ӕрлӕууы. Дыууӕ резервуар нын лӕууы Тулдзы къохы, иу дзы у 5 мин кубон. Боныгъӕдӕй бирӕ аразгӕ у, куыддӕр къӕвда райдайы, афтӕ чъизи къалиутӕ ахицӕн кӕнӕм", - дзуры Цхуырбаты Алан.

Едысы донӕмбырдгӕнӕны хъусдарӕг Дзесты Игорь куыд радзырдта Sputnik, афтӕмӕй Едысы доны гуырахст сбирӕ вӕййы июлы ӕмӕ афтӕ ахӕссы октябры кӕронмӕ.

"Стӕй та къаддӕр райдайы. Кӕд ацы рӕстӕг магистралон доны хахх баххӕст кӕнынц Дзомагъ ӕмӕ Брытъаты доны хӕххытӕ, уӕд уыдон гом кӕй сты, уымӕ гӕсгӕ уалдзӕджы сты чъизи ӕмӕ сӕ ахицӕн кӕнынц", - банысан кодта Игорь.

Сотрудник Водоканала Игорь Дзесов
© Sputnik / Фатима Плиева
Дзесты Игорь

Ацы азмӕ ныфс ӕвӕрдтой Уанаты доны хӕтӕлӕй, зӕгъгӕ, уый аскъуыддзаг кӕндзӕн доны проблемӕ Цхинвалы, фӕлӕ йӕ арӕзтад нырма нӕ фӕуд кӕны.

"Нывӕзтмӕ гӕсгӕ ноябры хъуамӕ баиу кодтаиккам Уанат-Цхинвал, фӕлӕ арӕзтад вирусы тыххӕй лӕууы. 
Цӕмӕй дон ӕххӕсыдаид горӕтыл, уый тыххӕй бафӕлвӕрдтам Дменисы дон рӕстӕгӕй-рӕстӕгмӕ хицӕн кӕнын ӕмӕ дон раттын Цхинвалмӕ. Фӕлӕ уым зӕронд хӕтӕлтӕ кӕй ис, уымӕ гӕсгӕ стыр тыхимӕ дон куы рацӕуы, уӕд сӕ тоны", - загъта Цхуырбаты Алан.

Йӕ ныхӕстӕм гӕсгӕ, Уанат-Цхинвал арӕзт цӕуы дыууӕ этапӕй ӕмӕ ӕмткӕй дӕтдзӕн горӕтӕн 15 мин куб дон. Дыккаг этап ӕххӕст цӕуы ацы аз, ныр архайынц донгуырӕнтыл, цӕмӕй доны гуырахст фестырдӕр уа. 

"Кӕд июнӕй куыст райдайа, уӕд ӕмгъуыдмӕ сцӕттӕ уыдзӕн", - ныфс бавӕрдта "Водоканал"-ы хистӕр.

Магистральная линия Едис-Цхинвал
© Sputnik / Фатима Плиева
Едысы донӕмбырдгӕнӕн
126
Транскам

Фондз мæйы æхгæд æмбæрзæны: куыд аиуварс кодта Хуссар Ир йæхи COVID-19-æй

49
(ранӕуӕггонд 16:12 16.09.2020)
161 боны бӕрц Хуссар Ир цард æндæр уавæрты – республикæйы цæрджытæн Уæрæсемæ ацæуыны фадæттæ фæкъуындæг сты, пандемийы рæстæг ивта царды фæтк æмæ æргътæ

ЦХИНВАЛ, 16 сен – Sputnik, Плиты Фатимæ. Хуссар Ир фондз мæйæ фылдæр цард æхгæд арæнты, ацы æмгъуыд нæ республикæйæ Уæрæсемæ ацыд 1600 адӕймаджы, фæстæмæ йæ райгуырæн бæстæмæ æрыздæхт 13 апрелӕй 31 августмӕ 1500 адӕймаджы.

Sputnik æрæмбырд кодта фондз мæйы дæргъы Хуссар Ир куыд цард COVID-19-ы пандемийы тыххæй æхгæд арæнты, уый фæдыл æрмæг.

Пандемийы æндæвдад

Дунейы коронавирусы пандемийы ӕндӕвдад Хуссар Ирыстон рахатыд ацы аз марты мӕйы. Уӕд ахуырады министрад аскъуыддзаг кодта бакӕнын ӕппӕт ахуырадон уагдӕтты карантин. Ахуырады системӕ архайдтой сцайдагъ кӕнын дистанцион формат. 5-æм апрелӕй коронавирусы апарахаты тасӕй Хуссар Ирыстон ӕмӕ Уӕрӕсейы ʻхсӕн арӕныл ӕнӕ сӕрмагонд барамындӕй ацӕуӕн нал уыд.

Рахицæн æрцыд аст категори, кæцытæн бар уыд цæуын, сæ нымæцы æфсæдонтæ, дипломатон мисситы кусджытæ æмæ æндæр категоритæ. Фæстæдæр арæн ноджы фæкарздæр ис.

161 боны бӕрц Хуссар Ир цард æндæр уавæрты – Хуссар Ирыстоны цæрджытæн Уæрæсемæ ацæуыны фадæттæ фæкъуындæг сты. Марты кæронæй республикæйы цадæггай райдыдта ивын цард - тобæтæ фæзынд массон мадзæлттæ ауадзыныл, ахуырад цадæггай цыд дистанцион форматмæ, фæивта куыстуæтты график, республикæйы фæзынд кæцыдæр медикаментты цухдзинад, дуканиты æргътæ ивтой.

COVID-19-æй рынчынтæ

Карантины рæстæг райгуырæн бæстæмæ чи здæхт, уыдон хсæн разынд коронавирусæй рынчынтæ. Вирус – иу фæбæрæг ис Уæрæсейы ахуыргæнæндæтты бынæттон цы фæсивæд ахуыр кодтой, уыдон хсæн. Рынчынтæ иууылдæр уыдысты карантины. Фыццаг рынчыны республикæйы сбæлвырд кодтой 6 майы, кæцы Хуссар Ирмæ æрцыд 30 апрелы.

"Карантины рæстæг Ӕнæниздзинад хъахъхъæнынады министрад Уæрæсейы рынчындæттæм арвыста 165 адæймаджы. Ацы æмгъуыд тестты руаджы сбæрæг кодтой 90 рынчыны коронавирусæй, уыдон иууылдæр низ хастой рог формæйы", - загътой Sputnik Ӕнӕниздзинад хъахъхъӕнынады министрады пресс-службæйы.

Пандемийы рӕстӕгыл арӕны сӕртыл адӕмы змӕлд куыд цыд, уыдоныл афӕлгӕст сарӕзта Фӕсарӕйнаг хъуыддӕгты министрад.

"Иумӕйагӕй сисгӕйӕ 13 апрелӕй 31 августмӕ РХИ ФХМ хаххыл Хуссар Ирыстонмӕ ӕрцыд 939 адӕймаджы, Уӕрӕсемӕ ацыд 1600 адӕймаджы", - дзырдæуы сæ хъусинаджы.

Уымӕй дарддӕр ма Хуссар Ирыстонмӕ цыдысты ӕндӕр министрады уылтыл. Бæстон схемæ та у ахæм:

  • Ӕнӕниздзинад хъахъхъӕнынады министрады уылты -165
  • Мидхъуыддӕгты министрады хаххыл - 74
  • Хъахъхъӕнынады министрады хаххыл - 219
  • Уӕлвӕткон уавӕрты министрады хаххыл - 6
  • Паддзахадон ӕдасдзинады комитеты хаххыл- 39
  • Паддзахады хьахъхъӕды службӕ – 3

Имӕйагӕй ӕппӕт уагдӕттӕ уылты 13 апрелӕй 31 августмӕ Хуссар Ирыстонмӕ ӕрцыд 1500 адӕймаджы.

Карантины зонæтæ

Апрелы мæйы Хуссар Ирыстонмæ æрцæуæггæгтæ цыдысты æнæмæнг карантины уылты. Хуссар Иры фыдæр кодтой ахæм зонæтæ, рынчындоны цалдæр этажы фæстæ карантинон зонæ сарæзтой Гуырæн хæдзары зæронд бæстыхай, Дзау æмæ Знауры рынчындæттæ, Уазæгдон "Алан"-ы. Югосетпотребнадзор æрцæуæггæгтæн арæзта тесттæ, æдæппæтæй сæ нымæц уыд 5173.

Коронавирусы апарахаты ныхмæ тохы оперативон штабы 28 июля аскъуыддзаг кодтой фыццæгæм августæй æнæ карантинæй æрцæуыны фадат раттын тæссаг вирусæй чи фæрынчын ис, уыдонæн.

15 сентябрæй Хуссар Ирыстон æмæ Уæрæсейы хсæн арæныл фæндагон змæлд ацыд хуымæтæг режимы.

49
Гасситы Анна

Хуссар Иры сомбон аразджытæй сæ иу Гасситы Анна

32
(ранӕуӕггонд 14:20 24.08.2020)
Сæйраг уый у, æмæ мæ зæрдæмæ цæуы мæ ахуыр, нæ фæфæсмон кодтон, кæй æрбацыдтæн нæ паддзахадон университетмæ, уымæй, банысан кодта чызг

ЦХИНВАЛ, 29 авг — Sputnik, Дриаты Лейла. Хуссар Ирыстоны Паддзахадон университеты курдиатджын æмæ æвзыгъддæр рауагъдонтæй иу у, йæ ахуыргæнджытæн æмæ йе ʻмкурсонтæн уарзон чи у, уыцы бафæзминаг уæздан, рæсугъд чызг Гасситы Анна.

Анна ахуыр кодта иу рæстæджы фæсарæйнаг æвзæгты æмæ ирон филологийы факультетты фæсаууонмæ хайады. Каст фæцис Цхинвалы 9-æм астæуккаг скъола æнтыстджынæй. Скъоладзау уæвгæйæ дæр ахуырмæ уыдис зæрдæргъæвд. Аннæ куы рахъомыл æмæ йæ сомбоны дæсныйадыл куы хъуыды кодта, ома, скъола каст фæуыны фæстæ йæ ахуыр кæм хъуамæ адарддæр кæна, уæд йæ зæрдæ фылдæр дзырдта мадæлон æвзаг хуыздæр базонын æмæ йæ бæстонæй сахуыр кæнынимæ. Равзæрста ирон филологийы факультет æмæ йæ зыдта, уырдæм æнæмæнгдæр кæй бацæудзæнис ахуыр кæнынмæ.

"Чысылæй фæстæмæ йæ зыдтон, ирон филологийы факультетмæ кæй бацæудзынæн, уый. Фылдæр мæ хъус дардтон ирон литературæмæ æмæ кастæн ирон классикты уацмыстæ. Ацы хъуыддаджы егъау уыдис мæ ахуыргæнджыты хайбавæрд дæр", - загъта Гасситы чызг.

Анна куыд банысан кодта, афтӕмӕй йæ зæрдæмæ нæ цæуы, не ‘взагæй арвистон кæй аразæм, ирон æвзагæн æцæгæлон чи сты, ахæм дзырдтæй кæй пайда кæнæм.

"Тынг бауарзтон ирон дзырд. Ис нæм ахæм уацмыстæ æмæ сæ мæ бон у сæвæрын зындгонд фæсарæйнаг классикты уацмысты æмрæнхъ", - дзуры уый.

Гасситы Анна йæ хæларимæ
© Sputnik / Дриаты Лейла
Гасситы Анна йæ хæларимæ

Рауад афтæ, æмæ чызг иуæндæсæм къласы куы уыдис, уæд йæ разы сæвæрдта хæс, иумиаг паддзахадон фæлварæн кæй хъуамæ радта тынг хорз нысаныл. Бахъуыд æй уæлæмхас англисаг æвзаг сахуыр кæнын, иуæй йæ зонындзинæдтæ фæарфдæр кæныны тыххæй, аннæмæй та, цæмæй фæлварæн хуыздæр радтаид. Æмæ уæд йæхи цæттæ кæнын райдыдта йæ репетитор, университеты фæсарæйнаг æвзæгты факультеты ахуыргæнæг Цхуырбаты Ланамæ.

 Æрыгон чызг уæд арфдæр аныгъуылд фæсарæйнаг æвзаджы сусæгдзинæдтæ базоныны, бамбæрста, дарддæр дæр æй кæй ахуыр кæндзæн скъола каст фæуыны фæстæ.

"Уый размæ дæр æй хатыдтæн, фæлæ æрмæстдæр уæд бамбæрстон æвзагæн йе ʻцæг тых. Стыр бузныг дæн мæ репетиторæй, уый руаджы бауарзтон фæсарæйнаг æвзаг. Фæлæ уæддæр æмæ уæддæр ирон дзырдæн æндæр ад ис. Стæй сæ барын дæр цæмæн хъæуы? Мæнмæ гæсгæ, адæймаг æрмæст иу æвзаг куы зоны, уæд æрмæстдæр иуæрдæм кæсы. Æмæ цалдæр æвзаджы та куы зонай, уæд та уæрæхдæр кæны дæ дунеæмбарынад дæр æмæ иумиагæй дæ хъуыды дæр. Алы æвзагæн дæр ис йæхи музыкæ, алы æвзаг дæр хæссы йæхи дунеæмбарынад", - банысан кодта Анна.

Æнтыстджынæй радта Хуссар Иры университеты бацæуæн фæлварæнтæ æмæ ссис дыууæ факультеты хуыздæр студенттæй сæ иу. Цымыдисон хъуыддаг ма уый у, æмæ Анна кæд ирон филологийы фæсаууонмæ хайады ахуыр кодта, уæддæр афтæ сарæзта æмæ барвæндæй лекцитæм цыд ирон филологийы боны хайадмæ.

Ахæм студентты, куыд фæзæгъынц, цырагъы рухсæй фæагурынц, æмæ æрыгон чызг йæ деканмæ куы бахатыд ацы хъуыддаджы фæдыл, уæд ын йæ ныхасыл дыууæ нал загътой æмæ ма йыл цин дæр бакодтой.

"Сæйраг уый у, æмæ мæ зæрдæмæ цæуы мæ ахуыр, нæ фæфæсмон кодтон кæй æрбацыдтæн нæ паддзахадон университетмæ, уымæй", - дзуры чызг.

Уæдæ адæймаг йæ ахуыры мидæг æнтыстджын куы вæййы æмæ йын æхсæнадон цардмæ дæр уæлæнгай ахаст куы нæ вæййы, уæд ахæм "удæгас" адæймагæн куыст ссарын проблемон никуы вæййы. Гасситы Анна дæр раст у ахæм адæймаг æмæ ныридæгæн кæны сфæлдыстадон куыст дæр. Кусы паддзахадон радиойы информацион хайады дикторæй. Ис ын хорз дикци æмæ ныхас та кæны сыгъдæг литературон æвзагыл.

Гасситы Аннæ йæ сæрибар рæстæджы кæсы æмдзæвгæтæ, уарзы музыкæмæ хъусын æмæ иунæгæй тезгъо кæнын.

32
Хуссар Ир нысан кӕны Паддзахадон тырысайы бон

Хуссар Ир нысан кӕны Паддзахадон тырысайы бон

0
(ранӕуӕггонд 10:16 18.09.2020)
Республикӕйы националон символ ссис хуссарирыстойнаг паддзахады сӕрибардзинадыл тохы нысан 1989 азы

ЦХИНВАЛ, 19 сен — Sputnik, Плиты Фатимæ. Хуссар Ирыстоны сабаты, 19 сентябры, нысан кӕнынц Паддзахадон тырысайы бон. Бӕрӕгбонӕн бындур ӕвӕрд ӕрцыд 31 азы размӕ.

Республикӕйы националон символ ссис хуссарирыстойнаг паддзахады сӕрибардзинадыл тохы нысан 1989 азы.

"Развæлгъау столицæйы административон бæстыхæйтты сфæлыстой паддзахаон тырысатæй. Къуырийы кæрон Хуссар Ирыстон нысан кæны дыууæ бæрæгбон – Тырысайы бон æмæ Республикæ расидыны бон, дыууæ нысаниуæгджын датæйы цытæн Цхинвалы бакодтой ног баннертæ æмбæлон тематикæйыл", - загъта Sputnik культурæйы министрады кусæг Остъаты Мæдинæ.

Уый ма банысан кодта, æхсæнады цытджын рабадт "Прописано в сердце Осетии" аргъæвтой 18-æм сентябрæй 20-мæ.

Паддзахадон тырысайы бон Хуссар Ирыстоны фыццаг хатт банысан кодтой 2013 азы, фæлæ националон символ ссис 1989 азæй фæстæмæ. 1990 азы ноябры республикæйы парламент сфидар кодта ирон триколор, куыд паддзахаддзинады символ.

Ирон тырыса у хæдбар æмæ сæрибар бæстæйы символ. Тырыса у ӕртӕхуызон, конд у урс, сырх ӕмӕ бур кӕттагӕй. Ацы ӕртӕ хуыз дӕр иттӕг хорз зындгонд сты суанг рагон Аланийы дугӕй. Урс хуыз нысан кӕны монондзинад, сыгъдӕгдзинад, зонд. Сырх — ӕхсар, хъӕбатырдзинад, рӕстдзинад. Бур — бӕркад, фарн, мулк. Тырыса разæнгард кæны ирон адӕмы ног цард аразынмæ, дидинæфтаугæ фидæны фæндæгтыл цæуынмæ.

0