Тедеты Аланӕйы куыстытӕ

"Мӕ куысты бавæрын мæ уд": Тедеты Аланӕйы рӕсугъд хъуыддаг

46
(ранӕуӕггонд 13:40 05.08.2020)
Чызджы бæллиц у, цæмæй сын æрæджы Дзауы районы цы ног фатер радтой, уым сæ уазæгдон хатæны сæвæрой, цармæ чи æххæсса, ахæм егъау, йæхи къухтæй быд рæсугъд бæрзбæлас. Уый йæ бинонтæн уыдзæнис йæ зынаргъдæр зæрдылдарæн лæвар

ЦХИНВАЛ, 5 авг– Sputnik, Дриаты Лейла. Хуссар Ирыстоны фæсивæды ‘хсæн фæстаг ӕзты тынг апарахат бисерæй бийыны хъуыддаг. Бакодтой дзы бирӕнымӕц кружоктæ, уымæ гæсгæ ныридæгæн уыцы хъуыддагыл лæуд чи у, уыцы къухджын адæймæгты нымæц фылдæрæй фылдæр кæны.

Ацы ног хъуыддагмæ се ‘ргом аздæхтой куыд æрыгон, афтæ фæлтæрд хуыйджытæ æмæ бийынмæ чи рæхст, уыдон дæр, æмæ сын æнтыстытæ дӕр ис. Се сфæлдыстадæн фенæн вæййы дуканиты, равдыстыты, бирæтæ та сæ заказмæ гæсгæ фæуæй кæнынц.

Ахæм хъуыддагыл лæуд у не ‘мбæстаг чызг, курдиатджын æрмдæсны Тедеты Аланæ. Уый ныридæгæн социалон хызæгты руаджы базыдтой, аивады ацы хуызмæ чи цымыдис кæны, уыцы бирæнымæц аргъгæнджытæ æмæ æлхæнджытæ.

Тедеты Аланӕйы куысытӕ
Из личного архива Лейлы Дриаевой
Тедеты Аланӕйы куыстытӕ

Æрыгон чызг бисерæй бийыныл фæхæст, Гуфтайы скъолайы ма куы ахуыр кодта хистæр кълæсты, уæд. Уый-иу цы алыгъуызон рæсугъд æрмæджытæ сфæлдыста, уыдон кодта коллекци, цин сыл кодта йæ бинонтимæ, йе ‘мбæлттимæ. Скъоладзау чызджы фыццаг куыстытæн аргъгæнæг уыд йæ кружокы ахуыргæнæг Джиоты Ирина.

Аланæйы бирæ разæнгардгæнджытæ уыдис æмæ абон ахæм архайдыл лæуд кæй у, ууыл фæсмон нæ кæны, хæссы йы пайда, куыд моралон, афтæ материалон æгъдауæй дæр. Йæхæдæг куыд радзырдта, афтæмæй чысылæй фæстæмæ уарзы ныв кӕнын. 2008-æм азы хæсты фæстæ Гуфтайы хъæуы цы ног рæвдауæндон бакодтой, уым лæвары хуызы сывæллæтты хатæнты къултыл Аланæ сныв кодта аргъæуттæй ист цымыдисон æмæ хуызджын нывтæ.

"Скъолайы ма куы ахуыр кодтон, уæд нæм бакодтой бисерæй бийыны кружок. Уæды онг никуы федтон бисерæй бийгæ. Куы бакастӕн, цæхæркалгæ бисерæй цы рæсугъд æрмæджытæ гуыры, уæд уайтагъд мæ зæрдæмæ фæцыдис йемæ архайын. Фыццаг мах райдыдтам чысыл бæлæстæ бийын æмæ мын йæ саразын куы бантыст, уæд дзы райстон стыр æхцондзинад. Фæндыдис-иу мæ, æппынæдзух куы бадтаин æмæ бисеримæ куы архайдтаин, уый", - зæгъы Аланæ.

Уæд чызг бахызт интернетмæ æмæ дзы ссардта уӕлӕмхас уроктæ, кæцытæ уыдысты тынг цымыдисон, амыдтой бæстонæй бийын. Йæ цæст дзы фыццаг схæцыдис рæсугъд быд уардитыл.

"Балхæдтон, дидинæг саразынæн мæ цыдæриддæр æрмæджытæ хъуыд, уыдон æмæ æрæвнæлдтон мæ куыстмæ. Мæ зæрдæмæ афтæ тынг фæцыдысты æмæ сæ уайтагъд райдыдтон, уым сæ куыд амыдтой, афтæ аразын. Афтæ сындæггай райдыдтон мæхиуыл кусын", - мысы ӕрмдӕсны.

Афтæ хорз ӕмӕ тынг æнцонæй йын кæй рауад уарди дидинæг, уый ноджы тынгдæр баразæнгард кодта аивадуарзаг чызджы. Алыгъуызон дидинджытæ бийын сахуыр кæныны фæстæ Тедеты чызджы бафæндыд ацы æрмдæсныйады вазыгджындæр æрмæджытæ сахуыр кæнын æмæ райдыдта, метрæй фылдæры бæрзæнд чи уыдысты, ахæм бæлæстæ æмæ алыгъуызон дидинджытæ бийын. Уыдонæй-иу арæх балæвар кодта йæ хиуæттæн æмæ æмбæлттæн.

Аланæ йæ куыстыты спайда кæны бисеры ахæм хуызтæй æмæ адæймаджы цæстæнгас сæхимæ фелвасынц сæ аив нывæзтæй. Уыцы куыстыты автор бавæры куыд бисеры зынаргъдæр æмæ рæсугъддæр хуызтæ, афтæ йæ зæрдæйы уарзон ахаст йæ куыстмæ æмæ сæ уымæй скæны ноджы аивдæр. Куыд зæгъы, уымæ гæсгæ скъоладзау уæвгæйæ, цалдæр хатты хайад райста, Дзауы районы æмæ-иу Цхинвалы цы сфæлдыстадон конкурстæ æмæ равдыстытæ сорганизаци кодтой, уыдоны æмæ-иу ын жюрийы уæнгтæ æмбæлонæй саргъ кодтой. Бацахста-иу аккаг бынæттæ æмæ-иу ноджы амондджындæрæй йæхи банкъардта. Уæды Ахуырад æмæ зонады министр, дзæнæттаг Цыбырты Маринайы къухтæй райста йæ фыццаг хорзæх – Кады грамотæ æмæ хъарм, зæрдæбын арфæйаг ныхæстæ дæр.

"Мæ зæрдæмæ тынг фæцыдис ахæм равдыстыты хайад исын, уымæн æмæ ахъаз сты не сфæлдыстады дарддæры размæцыды хъуыддагæн. Сæйраджыдæр-иу дзы зонгæ кодтон æндæрты куыстытимæ, мæхицæн-иу дзы райстон пайда ногдзинӕдтӕ. Ссардтон дзы мæхицæн хæлæрттæ дæр", - хъæлдзæгæй дзуры Аланæ.

Тедеты Аланӕйы куысытӕ
Из личного архива Лейлы Дриаевой
Тедеты Аланӕйы куыстытӕ

Чызджы бæллиц у, цæмæй сын æрæджы Дзауы районы цы ног фатер радтой, уым сæ уазæгдон хатæны сæвæрой, цармæ чи æххæсса, ахæм егъау, йæхи къухтæй быд рæсугъд бæрзбæлас. Уый йæ бинонтæн уыдзæнис йæ зынаргъдæр зæрдылдарæн лæвар.

"Мах тынг фæцин кодтам нæ ног фатерыл, уымæн æмæ нырмæ цардыстæм нæ хæстæджытӕм - нæхи хæдзар нын нæ уыдис. Нæ фатер у уæрæх æмæ райдзаст æмæ мæ фæнды, цæмæй йæ барæсугъд кæнон мæхи къухтæй конд бæрзбæласæй. Бирæ рæстæг ыл бахъæудзынæн, фæлæ уыдзæнис, цæстæвæрынæн чи фæуа, ахæм, - дзуры йæ фæндтæ Аланæ.

Бæлæстæ бийын, æрмдæсныйы ныхæстæм гæсгæ, зындæр у, рæстæг дæр сæ фылдæр хъæуы, фæлæ уыдоныл кусын йæ зæрдæмæ фæцыд тынгдæр, фылдæр арæхстдзинад кæй домы, уый тыххæй.

"Адæймаг ма сæ райсы фæлтæрддзинад, арфдæр фæкæнынц ацы фадыджы зонындзинæдтæ. Æнæуи та адæймагыл бисерæй бийыны хъуыддаг æндавы æвæрццагæй. Куы райдайын кусын, уæд мæ æппæт дæр айрох вæййы æмæ мæ куыстæй та райсын стыр æхцондзинад. Æххуыс ма у адæймаджы фантази æмæ хъуыдыкæнынадæн, æвæрццагæй æндавы нуæрттыл дæр. Уый канд æз нæ рахатыдтæн, фæлæ ма йæ фæзæгъынц фæлтæрд æрмдæснытæ дӕр", - зæгъы хæларзæрдæ чызг.

Тедеты Аланӕйы куысытӕ
Из личного архива Лейлы Дриаевой
Тедеты Аланӕйы куыстытӕ

Аланæйæн куыддæр Инстаграмы ног куыстытæ фæзыны, афтæ сын уайтагъд фæзыны æлхæнджытæ. Райдианы, дыууæ азы размæ, интернеты Аланæ йæ куыстытæ куы равæрдта, уæд æм бынтондæр нæ уыдис ахæм хъуыды æмæ сæ уæй кæна. Фæлæ уыцы аив æмæ цымыдисон бисерæй конд æрмæджытæ адæмыл куы апарахат сты, уæд æм райдыдтой фыссын, зæгъгæ дзы рауæй кæн. Чызг æфсæрмы кодта йæ куыстытæ уæй кæнын, фæлæ йын зынаргъ кæй лæууыд се ‘рмæг, уый тыххæй сразы ис. Дуканиты ахæм уæййæгтимæ абаргæйæ сæ зынаргъ кæй нæ кæны, уый бæрæг у æмæ йын бирæ рæстæг нæ алæууынц. Йæхæдæг куыд зæгъы, афтæмæй уымæн фылдæр йæ куыстыты хицæуттæ свæййынц республикæйы цæрæг Уæрæсейы ӕмбæстæгтæ. Æлхæнынц сæ бынӕттонтӕ дæр.

"Фылдæр заказтæ райсын бæрæгбонты размæ нæлгоймæгтæй, уæлдайдæр 8-æм март æмæ Ног азы бæрæгбонмæ. Æдæппæтæй сарæзтон сæдæйæ фылдæр бисерæй быд æрмæджы", - загъта Аланæ.

Уый катай кӕны, карантины хъуыддаг кӕй бандæвта йæ куыстыл дæр, уымæн æмæ республикӕйы арæхæй не сты уæййаг чехаг бисертæ.

"Фæцæуын иу дуканимæ, уыдонмæ вæййы равзарæн алыгъуызон рæсугъд бисер, фæлæ ныр коронавирус кæй апарахат, уый тыххæй арæх нал æфтынц ног товар æрласынмæ, мæн фылдæр цы хуызтæ фæхъæуы, уыдон дзы нал сты æмæ æнæрхъæцæй æнхъæлмæ кæсын се ‘рластмæ. Ацы бонты дæр сæ абæрæг кодтон, фæлæ нырма ницы райстой", - тыхсы чызг.

Тедеты Аланӕйы куысытӕ
Из личного архива Лейлы Дриаевой
Тедеты Аланӕйы куыстытӕ

Тедеты Аланæйы хъуыдымæ гæсгæ, адæймаг цы дæсныйад уарза, цы хъуыддагыл лæуд уа, уымæн йæ сусæгдзинæдтæ хъуамæ рæдауæй амона æндæртæн, сæйраджыдæр та сомбоны фæлтæрæн. Ныртæккæ йæхæдæг кусы Гуфтайы астæуккаг скъолайы хореографæй, уыцы хаххыл ахуырмæ дæр бацыдис Цхинвалы Æлборты Феликсы номыл ахуыргæнæндонмæ, хореографион хайадмæ. Ивгъуыд аз та æнтыстджынæй каст фæцис Хуссар Ирыстоны паддзахадон университет, рацыдис визажисты курсытæ дæр Цæгат Ирыстоны. Фæнды йæ, цæмæй скъолайы ахуыргæнинæгтæн кружокы фæлгæтты амона ацы дæсныйады сусæгдзинæдтæ. Уымæй та йын ныфс бавæрдтой Гуфтайы скъолайы разамынад æмæ ныридæгæн фæндтæ æмæ плæнттæ кæны йæ уыцы куыстæн дæр.

46
Волонтер Тедеты Анжела

"Алы рынчыны хуыз дӕр баззад мӕ зӕрдыл": волонтер Тедеты Анжела "сырх зонӕйы" тыххӕй

5
(ранӕуӕггонд 12:19 01.12.2020)
Хуссар Ирыстоны "сырх зонӕты" волонтертæй дæр æмæ дохтыртæй дæр рынчынтæн алчидæр кæны йæхирдыгонау, фæлæ се ‘ппæты дæр иу кæны иу хъуыды, сæ куысты нысан у иу - нæ респубикæйы æмбæстæгтæн æмбæлон æххуыс афоныл бакæнын æмæ низæй куыдтагъддæр ссæрибар кæнын

ЦХИНВАЛ, 1 дек – Sputnik, Дриаты Лейла. Цхинвалы скъола-интернаты хъомылгæнæг Тедеты Анжела йæ рæстæджы райста ахуыргæнæджы дæсныйад, никуы куыста рынчынтимæ дæр, фæлæ куы фехъуыста, РММЦ-йы инфекцион хайады дохтыртæн æххуыс кæнын хъæуы, уæд æнæ рахъуыды-бахъуыдыйæ уайтагъд йæхи барæвдз кодта йе ‘ххуысы къух сæм фæдаргъ кæнынмæ. Анжела куыд загъта, афтæмæй уал фыццаджыдæр уый адзырдта сывæллæтты рынчындоны, ныртæккæ инфекцион хайады сæйраг дохтыр Хæныкъаты Ларисамæ æмæ сбæлвырд кодта, æнæ медицион зонæнтæй йе ‘ххуыс бахъæудзæнис, æви нæ.

 "Кастæн нæ адӕмы тыхст уавæрмæ, чи сæ уыд уæззау уавæры, чи та фæкæсæджы хъуагдзинадæй ацыд а-дунейæ. Тынг сыл рыстис мæ зæрдæ, фæлæ нæ зыдтон, æнæ медахуырдзинадæй сын цы хъуамæ баххуыс кодтаин. Мæ бон не ссис æмæ сæм дардæй кастаин. Хæныкъаты чызг мын куыд загъта, афтæмæй уыдон хъуыд алыгъуызон æххуыс дæр, фæлæ низ хæцгæ æмæ удæн тæссаг кæй у, уымæ гæсгæ алчи йæ ныфс нæ хæссы "сырх зонæйы" кусынмæ", - радзырдта волонтер.

Анжела бацыд рынчындонмæ æмæ стыр фæндондзинадимæ балæууыд рынчынтæ æмæ дохтырты фарсмæ. Зонæмæ бахизгæйæ фыццаджыдæр банкъардта æххуысы къухты хъуагдзинад. Куыд рабæрæг, афтæмæй медкусджытæй бирæтæ сӕхӕдӕг уыдысты рынчын, бирæтæ та низæй тæрсгæйæ нæ рахызтысты сæ куыстытæм.

Волонтер Тедеты Анжела
© Sputnik / Дриаты Лейла
Волонтер Тедеты Анжела

"Дыууæ къуырийы дæргъы райсом фараст сахатæй изæры æхсæз сахатмæ æххуыс кодтам, цы нæ бон уыд, уый. Сæрмагонд дарæсы кæд æнцон нæ уыд, уæддæр быхстам, уымæн æмæ мах уавæрæй рынчынты уавæр уыд бæрæг æвзæрдæр. Уыдоны тыхст, æххуысмæ æнхъæлмæгæсæг цæстытæм-иу куы бакастæн, уæд-иу мæ æппæт дæр айрох, фæндыд мæ æрмæстдæр уыдонæн исты феххуыс кæнын", - мысы Анжела.

Йӕ ныхӕстӕм гӕсгӕ, уыдон кодтой алыгъуызон куыст дæр - райсомæй рынчынтæн бахæрын кæнын, хостæ сын бадарын, бафснайын æмæ æндæр ахæм куыстытæ дæр.

"Æппæт уыдæтты æмрæнхъ мæ фæндыд алы рынчынимæ дæр хицæнæй аныхас кæнын, уымæн æмæ æнкъардтон, семæ иу куы аныхас кодтой, уæд-иу сын кæй фенцондæр ис. Мах не ‘ппæт дæр иугъуызон сæрмагон дарæсы уыдыстæм, нæ зындысты нæ цæсгæмттæ æмæ рынчынтæ нæ зыдтой, чи нæу дохтыр, чи у санитаркæ. Уымæ гæсгæ сын махæй алчи дæр уыд иугъуызон ныфс æмæ-иу нæ алкæмæн дæр радзырдтой сæ тыхстдзинад", - банысан кодта уый.

Ахæм психологон беседæтæ та, Анжелайы хъуыдымӕ гӕсгӕ, æнæмæнгхъæуæг сты алы рынчынæн дæр, уæлдайдæр та цардæн тæссаг низтæй рынчынтæн.

"Уыдонæй бирæтæ сæхи æнкъардтой тынг æвзæр, æгæрыстæмæй сын нæ уыд, удæгас баззайой, уый ныфс дæр. Тас æнкъаргæйæ-иу сцъиувæдис сты æмæ сæ уавæр кодта æвзæрдæр. Алы рынчыны хуыз дæр дзы баззадис мæ зæрдыл, сæ тыхст цæстæнгас. Сæ хъуыдытæ-иу куы загътой, уæд-иу адæймаджы уæнгтæ барызтысты", - радзырдта волонтер.

Коронавирусæй рынчынтимæ архайгæйæ тæссаг у фæрынчынæй дæр, науæд æй æввахс адæмыл бахæцын кæнынӕй. Анжелæйæн кæд йæ бинонты ‘хсæн ис кардзыд адæймæгтæ, æнахъом сабитæ, уæддæр йæ ӕнкъараг, аудаг удыхъæды руаджы ахсджиагдæрыл нымадта рынчынтæн æххуыс кæнын æмæ йæ аразгӕ дӕр кодта.

Анжела куыд дзуры, афтӕмӕй уый æрмæстдæр йæ зæрдæйы, йæ уды домæнмæ гæсгæ бацыд "сырх зонæмæ" æмæ цы сарæзта, уый та нæ нӕ нымайы стыр хӕрзиуӕгон хъуыддагыл.

"Пандемийы фæстиуæгæн сæвзæргæ уавæры мæ бон цы уыд, уый куы нæ баххуыс кодтаин мæ адæмæн, уæд мын нæ уыдаид æнцойад. Зын у, тынг зын у адæймаджы цæстæнгасмæ уӕззау уавӕры кæсын… Алы адæймаг дæр, чи фæнды ма уа, уæддæр у зынаргъ. Цард алкæмæн дæр иу у. Мах мæлæты раз æдых стæм, фæлæ алчи дæр хæсджын у, цæмæй нæ бон куыд у, афтæ ахæм уавæрты æрбалæууæм кæрæдзийы фарсмæ. Æз æрмæстдæр сæххæст кодтон ме ‘мбæстагон хæс", - загъта волонтер.

Санитарон æмæ психологон æххуысæй дарддæр рынчынæн, кæй зæгъын æй хъæуы, сæйрагдæр у гъæдджын медицинон æххуыс бакæнын. Анжела куыд зæгъы, афтæмæй рынчындоны йемæ цы медхотæ æмæ дохтыртæ уыд сменæйы, уыдон се ‘ппæт дæр куыстой рынчынтимæ сæ удыл æнауæрдгæйæ.

 "Алчи дæр сæ йæ хæстæ æххæст кодта бæрнонæй, арæзтой æппæт дæр, зæгъæн ис, сæ бон куыд уыд æмæ куыд нæ уыд, афтæ. Иу сменæйы куыстон Хæныкъаты Ларисаимæ дæр æмæ федтон йæ аудгæ ахаст рынчынтæм. Боны дæргъы-иу сыл азылдис цалдæргай хæттыты, сбæрæг-иу сын кодта сæ уавæр æмæ-иу сын афоныл бакодта медицинон æххуыс. Ахæм бæрнон ахаст уыд медхотæн дæр рынчынтæм", - банысан кодта уый.

Тедион катай кӕны, зӕгъгӕ, ныртæккæйы царды, хъыгагæн, адæм кæд стыр аргъ кæнынц бирæ мулк, зынаргъ машинæтæ æмæ дардыл амад хæдзæрттæн, уæддæр уыдон не сты æмæ ма хъуамæ уой адæймагдзинадæй уæлдæр бынаты.

"Кæрæдзийыл аудын æмæ адæймаджы цардæн аргъ кæнын сты æппæты зынаргъдæр æмæ ахсджиагдæр миниуджытæ. Уый алчи дæр хъуамæ бамбарид, ныртæккæ æппæт дунейы цы уавæр сæвзæрдис, уый хынцгæйæ. Фæнды мæ, цæмæй ирон адæм зоной кæрæдзийæн аргъ кæнын, уой æнгомдæр æмæ сыл макуы фæтых уа кæрæфдзинад. Æрмæстдæр æмдых æмæ æнгомæй ис рахизæн æппæт зындзинæдтæй дæр", - балхынцъ кодта Тедеты Анжела.

5
Ирон кафт

Гаглойты Ростик: ирон адӕмӕн кафт семӕ райгуырд

43
(ранӕуӕггонд 11:49 25.11.2020)
Ирон кафты аивад ахсджиаг бынат æрцахста адæмы царды, уымæн ӕмӕ ирон кæфтытæ куыд хуызæй, афтæ мидисæй дæр æнгом баст æрцыдысты царды уавæртимæ æмæ æвдисынц фыдæлты цардвæндагы ирд оптимизм, зæрдæйы бæллицтæ æмæ зæрдæбын æнкъарæнтæ

ЦХИНВАЛ, 25 ноя – Sputnik, Дриаты Лейла. Раздæр адæм кæд мæгуыр цардысты, уæддæр хъæлдзæгдæр ӕмӕ æмуддæр уыдысты. Искæуыл-иу исты хъæлдзæгдзинад куы æрцыд, кæнæ-иу хъæубæстæн исты иумиаг бæрæгбон куы уыд, уæд-иу сарæзтой куывд. Куывд та æнæ хъазт нæ фидыдта. Фæсивæд-иу сылгоймагæй, нæлгоймагæй æрбамбырд сты æмæ-иу чи кафгæ кодта, чи та кæсгæ. Уæдæ, ацы хъуыддаг дæр дзурæг ирон адæмы национ культурæйы кафты аивад кæй ахсы ахсджиаг бынат. Кафт дæр ирон адæмы поэтикон сфæлдыстадау тынг рагон кæй у, уый тыххæй Sputnik бæстондæрæй радзырдта Цхинвалы культурæйы хайады сæргълæууæг Гаглойты Ростик.

"Нæ адæмæн кафт семæ кæй райгуырд, уый бæрæгæй зыны фольклоры, уæлдайдæр та Нарты эпосы. Нарт æрмæст æнæбасæтгæ хъайтартæ нæ уыдысты, фæлæ ма рæвдз уыдысты кафынмæ, зарынмæ дæр", - банысан кодта уый.

Ирон кафты аивад ахсджиаг бынат кæй æрцахста нæ адæмы царды, уымæн ма æвдисæн у уый дæр, æмæ ирон кæфтытæ куыд хуызæй, афтæ мидисæй дæр æнгом баст æрцыдысты царды уавæртимæ æмæ æвдисынц фыдæлты цардвæндагы ирд оптимизм, зæрдæйы бæллицтæ, æмæ зæрдæбын æнкъарæнтæ.

Руководитель Госансамбля Симд Ростик Гаглоев
© Sputnik
Гаглойты Ростик

Ирон аив, мидисджын кæфтытæ, Гаглойты Ростикы хъуыдымӕ гӕсгӕ,  фæзындысты æмæ равзæрдысты куысты бындурыл, цины æмæ масты æнкъарæнты зæлтимæ - зарджытимæ.

"Куыд зонæм, афтæмæй куыстæй улæфтмæ, улæфтæй куыстмæ тындзыдтой цæргæ цæрæнбонты адæм æмæ уый бæрæгæй йæ фæд ныууагъта ирон кæфтытыл. Ахæм рагон кæфтытæм хауынц "Сандрахъ", "Чепена" æмæ æндæртæ дæр. Ис нæм фæзмæн кæфтытæ дæр", - ранымадта хайады сӕргълӕууӕг.

Уый ма банысан кодта, зӕгъгӕ, уыцы уагыл цы кæфтытæ равзæрдысты, уыдон цæмæй ма рох кæной адæмæй, уый тыххæй Цхинвалы районы ансамбль "Амонд" архайы йæ репертуар ахæм кæфтытæй баххæст кæныныл.

Гаглойты Ростик ма куыд радзырдта, афтæмæй ирон адæмон кæфтытæ æмæ зарджытæ дæр кæнынц дыууæ дихы: нæлгоймæгты æмæ сылгоймæгтыл. Ирон сылгоймаг фынджы уæлхъус куыд хицæн кодта, афтæ хицæн уыдысты сæ зарджытæ, сæ кæфтытæ дæр. Уыцы рæстæджы ирон хъазты æмпъызтытæ, зæронд дарæсы балæууын худинаг нæ уыдис. Уæдæ мæгуыр æмæ бонджыны дæр не ‘взæрстой, æрдзæй фыдуынд æмæ хæрзконды дæр кæрæдзийыл нæ барстой. Æппæт хуызты дæр хъазты бартæ æмæ хæстæ домдтой иунæг æгъдау - ирон намыс. Ирон намыс домдта иумиаг æгъдау æмæ фæтк.

"Ирон адæммæ стыр худинагыл нымад цыдис æнæ худ, æнæ ронæй ракафын. Сылгоймагæн та æнæ кæлмæрзæнæй æмæ бæгъæмзæнгæй хъазтмæ рахизын. Уæдæ пыхцылсæртæй, гомхъуыртæ, къуырддымджытæй, æнæдыстæ хæдæтты къабаты кафын дæр нымадтой нæ фыдæлтæ худинагыл. Рæстæджытæ ивынц æмæ, кæй зæгъын æй хъæуы, ныр ирон хъазты ахæм æгъдæуттæ хынцыд нал цæуынц, фæлæ уыцы арæнтæй ахизæн нæй нæ ансамбылтæн сценæйыл сæ арæхстдзинад æвдисгæйæ", - бафиппайдта Гаглойы фырт.

Концерт Государственного ансамбля  Симд имени Б. А. Галаева
© Sputnik / Наталья Айриян
Ирон кафт

Ирон кæфтытæй иууыл зындгонддæр у "Симд". Йæ нæргæ кад хъуыстис дӕрддыл. "Симд" кæд иу кафт уыдис, уæддæр æй æххæст кодтой алы æмæ алы хуызты. Уыди тымбыл дæларм - уæлармæй хæцгæйæ, сылгоймæгтæ æмæ нæлгоймæгтæн къæйттæй лæугæйæ. Уыди дывæрсыг симд рахис фарсы нæлгоймæгтæ æмæ галиу фарсы та сылгоймæгтæн ерысы хуызы. Уыдис къæйттæй симд æмæ фæуд кодта кæронбæттæны цыбыр тымбыл кафтыл.

"Симд кафгæйæ нæ фидыдта уæлдай хъæлæба, тæлтæг фезмæлдтытæ. Симд æвдыста ирон царды мидис цины, ныфсы, æмзонддзинады, адæмы иумиаг тых. Ирыстоны кæмтты, хъæуты уыдис сæрмагонд фæзтæ симынæн. Уыдон нæмттæ баззадысты бынтон æрæджыйы онг дæр. Кæй зæгъын æй хъæуы симыныл ахуыр цыдысты рæзгæ фæсивæд сыхгай, хъæугай, комгай алы уавæрты, кæм мусты, кæм астæууынгты", - радзырдта культурон архайӕг.

Фæлæ иумиаг бæрæгбæтты та Иры дзылæттæ æмбырд кодтой дзуæртты, кувæндæтты фæзтæм, уæд стыр симды уаг уыди уæрæхдæр, ахадгæдæр, куыд хуызæй, афтæ мидисæй дæр.

"Фæлæ абон уыцы æгъдау дæр байрох. Æмæ йæ цæмæй нæ кæстæртæн сæ зæрдыл æрлæууын кæнæм, уыцы нысанæн нæ районы культурæйы хайады ансамбль "Амонд" ӕрӕджы Джеры дзуары кувæндоны бын сарæзта хъазт ирон æгъдаумæ гæсгæ", - зӕрдыл ӕрлӕууын кодта уый.

Открытый урок хореографического кружка Кафт
© Sputnik / Наталья Айриян
Кафт

Ирон кафт æппæтæй дæр баст уыдис æгъдауимæ. Кафгæ-кафын нæлгоймаг æнæнхъæлæджы дæр куы баныдзæвдаид сылгоймаджы дарæсыл, уæддæр-иу ын æй йæ цæстмæ бадардтой, бауайдзæф иу ын кодтой. Ахæм хъуыддаг иу раджы заманы расайдта тугкалдмæ дæр.

Хъазты мидæг уæлдай дзырдæппарæнтæ, хъæлæсыдзагæй худын, ирон адæммæ стыр æгады бынаты уыдысты æмæ сæ æхсæнад никæмæн барста. Цасфæнды дæсны кафджытæ ма уыдаиккой сылгоймаг æмæ нæлгоймаг, уæддæр ирон æфсармы фæлгæттæй нæ хызтысты. Къах-къухтыл кафын йæ зæрды ис нæлгоймагæн, уæд бæрæг бынаты, бæрæг афоныл, уымæй дæр сылгоймаг разыйы дзуапп хъуамæ радтаид.

Ирон кафты аивады нæлгоймæгтæн уыдис сæхи кæфтытæ дæр. Цæвиттон ирон адæммæ æддæгуæлæ кафт уыдис симды бæрзонддæр, уæлцмондæр кæронбæттæн хай. Ацы хайы архайдтой æрмæстдæр нæлгоймæгтæ куыд кæстæртæй, рогдæрæй, арæхстджындæрæй. Æддæгуæлæ кафт уыди хæстон кафт фыдæлты уагыл. Тыгъд быдырмæ цæугæйæ хæстон фæсивæдæн арæзтой фæндарасты æгъдау Уастырджийы кувæндоны раз. Куывдтой сын бæрæг фæткыл æртæ кæрдзын æмæ бæгæныйы кæхцæй, стæй хъисфæндыры цагъдмæ цыдысты бæрæг къордтæй сæ фæндагыл. Хæстæй уæлахизæй æрбаздæхтысты, зæгъгæ, уæд-иу сыл сæмбæлдысты арфæтимæ, фæндыры цагъдимæ Уастырджийы кувæндоны раз фæзы.

"Хæстон кафты – симды уагæн ма нæм йæ фæстаг зонæнтæ æрхæццæ сты кæм хистæрты мысинæгты, кæм фæзмæн кæфтыты, иннæ мидис байрох. Мидхæсты архайджытæ куыд дзырдтой, афтæмæй ма æртæ æддæгуæлæйæ акафыдысты 1921 азы Сау денджызы былгæрон Хуссар Иры бархионтæ æмæ Гæджиты Бадилайы бæхджын полчы ирæттæ гуырдзиаг меньшевиктыл фæуæлахизы кадæн", - загъта Гаглойты Ростик.

Ирон адæмы царды бæрæг бынат ахстой хъæлдзæггæнæн фæзмæн кæфтытæ дӕр. Архайдтой сæ фæсивæд æхсæны куывдты, бæрæгбæтты заманты. Уыцы уавæрты чызджытæ лæппуты фæлысты кафыдысты, фæзмыдтой зæронд лæгты æмæ устыты, уазæг лæппуты, фæзмыдтой сæ куысты æмæ улæфты, хæсты æмæ фæдисы уагыл.

"Адæмон кæфтытæ ахуыргæнгæйæ, адæймаг æрцæуы ахæм хатдзæгмæ, зæгъгæ, ацы сфæлдыстад фæзынд куысты процессы рæстæджы æмæ йын æнгом бастдзинад уыдис адæмы цардимæ. Уыдоны ирдæй æвдыст цæуы ирон сæрибаруарзаг адæмы истори, сæ уарзондæр бæллицтæ, националон характеры хуыздæр æууæлтæ", - банысан кодта культурӕйы хайады сӕргълӕууӕг.

Отчетный концерт Госансамбля Симд
© Sputnik / Лана Чибирова
Ирон кафт

Уый ма радзырдта, ирон адæмы кæфтытæ фæхъæздыгдæр æмæ фæхуыздæр кæныныл стыр куыст кӕй бакодтой Гуырдзыстоны ССР-ы сгуыхт архайæг Галаты Барис, Ирыстоны адæмон нывгæнæг Тугъанты Махарбег, ГССР сгуыхт артисттæ Хетæгкаты Владимир, Тедеты Георги, Гаглойты Хазби, Саулохты Мэлс, Дзадтиаты Уакка, Битеты Павел, Цыбырты Володя æмæ æндæртæ.

43
Хуыгаты Алан

Алцыдӕр сараздзӕн уӕлахизӕн: Хуыгаты Алан Дзӕуджыхъӕуы боксы изӕрмӕ цӕттӕкӕнынады тыххӕй

0
Боксер Хуыгаты Алан радзырдта Sputnik, кӕй у цӕттӕ алкӕцы раундмӕ дӕр, фӕлӕ уӕддӕр нывӕнды фӕуын тох нокаутӕй

ЦХИНВАЛ, 4 дек – Sputnik, Хъуылымбегты Азӕмӕт. Ирон боксер Хуыгаты Алан, кӕцы нырма иу хатт дӕр нӕ фембылд, хайад райсдзӕн боксы изӕры Дзӕуджыхъӕуы 10 декабры.

"Ӕз цӕттӕ дӕн алкӕцы раундмӕ дӕр, фӕлӕ уӕддӕр нывӕндын фӕуын тох ӕмгъуыдӕй раздӕр. Тох цӕудзӕн мӕ райгуырӕн горӕты, ӕмӕ ӕз алцыдӕр сараздзӕн, цӕмӕй рамбулон", - радзырдта Хуыгаты Алан.

Спортсмены тренер Сланты Виталий фехъусын кодта Sputnik, Хуыгаты Алан кӕй у цӕттӕ ӕмӕ нӕ сараздзӕн рӕдыдтытӕ ацы тохы.

"Алан у иууыл тӕссагдӕр боксертӕй сӕ иу йӕ уӕзы категорийы – мах нӕ дызӕрдыг кӕнӕм йӕ уӕлахизы", - банысан кодта Сланты Виталий.

Алан архайы 63 килограммы уӕзы категорийы. Боксер ис 20-ӕм бынатыл Уӕрӕсейы Боксы федерацийы рейтингы йӕхи уӕзы категорийы.

0