Уалыты Альма йы чызджытимæ

"Фӕнды мӕ зӕгъон ын бузныг": цхинвайлаг чызг августы хӕсты йӕ ирвӕзынгӕнӕджы тыххӕй

202
(ранӕуӕггонд 13:10 07.08.2020)
Хæсты райдианы радон датæ куы рхæццæ вæййы, уæд та Уалыты Альмайы зæрдыл уыцы бонты бæллæхтимæ иумæ æрлæууы, цыфæнды уавæрты дæр кӕй ис фадат хорздзинад тауынæн

ЦХИНВАЛ, 7 авг– Sputnik, Плиты Фатимӕ. Цхинвайлаг чызг Уалыты Альмайӕн 12 азы размӕ гуырдзиаг-ирон хӕст йӕ хъуыдыйы баззад ӕнӕрлӕугӕ ӕхст, горӕты уынгты гӕрахгӕнгӕ цӕугӕ танктӕ, тасы мидӕг бонтӕ ӕмӕ ӕхсӕвтӕй ӕмӕ ӕнӕзонгӕ ирвӕзынгӕнӕгӕй, кӕцыйы чызджы фӕнды ссарын ӕмӕ йын зӕгъын бузныг.

2008 азы августы фыццаг бонты Хуссар Ирыстоны уыд хӕстон уавӕр, нырма горӕтмӕ знаджы ӕфсад не рбахызт, фӕлӕ тохтӕ цыдысты арӕнмӕ хӕстӕг. Столицӕ ӕппынӕдзух уыд хӕсты хъӕры бын. Фӕлӕ ацы уынӕрӕй перманентон хӕстыл ахуыр адӕм уый бӕрц нӕ тарстысты, цы сӕм ӕнхъӕлмӕ каст, уый гуырахст нырма не ʻмбӕрстой.

Альма уыцы рӕстӕджы куыста паддзахадон телеуынынады ӕмӕ аннӕтау 7 август арвыста куысты.

"Ӕвдӕм августы ма мӕ сыхӕгтӕ лыгъдысты Дзӕуджыхъӕумӕ, фӕлӕ мын мӕ мад нӕ разы кодта ацӕуын, ӕнӕ уымӕй та ӕз нӕ цыдтӕн. Аннӕмӕй та кусгӕ кодтон", - дзуры Альма.

7-ӕм августы изӕрырдӕм ӕгас горӕты дӕр цыд ӕхсты хъӕр, адӕм куыстытӕй ӕмбӕхсгӕ цыдысты хӕдзӕрттӕм.

"Заводы уынджы ӕмдзӕрӕндоны дыккаг уӕладзыджы цардыстӕм ӕмӕ куыд изӕр кодта, афтӕ ӕхст тынгӕй-тынгдӕр кодта. Ӕрдӕгӕхсӕв ахуыссыд рухс. Ӕхст тынг кодта ӕмӕ мах дӕр ӕрхызтыстӕм ныккӕндмӕ", - мысы уый.

Республикӕйы алы къуымты цырын кодта хӕст, знаг канд арӕныл нал уыд, фӕлӕ ӕввахсӕй ӕввахсдӕр кодта Цхинвалмӕ.

"Иуӕй иннӕ ӕвзӕрдӕр хабӕрттӕ нӕм хъуыст. Иу рӕстӕджы схызтӕн цыппӕрӕм уӕладзыджы балконмӕ ӕмӕ Тулдзы къохмӕ акастӕн. Уыцы рӕстӕджы танк фехста горӕты рдӕм, нӕмыг кӕцы корпусыл сӕмбӕлд, уымӕн ницы бамбӕрстон, фӕлӕ фыр тасӕй куыд ныххӕццӕ дӕн ныккӕндмӕ, уый дӕр нал хъуыды кӕнын", - бафтыдта чызг.

Фӕстӕдӕр хӕдӕфсады минӕвӕрттӕ ныккӕнды бадӕг сабыр цӕрджытӕн загътой, цӕмӕй ацӕуой уазӕгдон "Алан"-ы бын бункермӕ.

"Мӕнмӕ гӕсгӕ уыд 8 августы изӕр, куы нын загътой, ахсӕв дам горӕтыл калдзысты бомбӕтӕ. Фӕндӕгтыл азмӕлӕн нӕ уыд донӕй, бӕласы къалиутӕй, ӕввахс нӕм сыгъд Нефтебазӕ. Мах ссыдыстӕм уазӕгдонмӕ", - дзуры дарддӕр Альма.

"Алан"-ы бын бункер уыд адӕмӕй йедзаг ӕмӕ уыдон дарддӕр ацыдысты ӕртыккӕгӕм скъолайы ныккӕндмӕ. Бон фӕстӕдӕр та сабыр цӕрджыты кӕнын райдыдтой Дзаумӕ.

Жительница  Цхинвала  Альма Валиева со своими детьми
Фото из личного архива Альмы Валиевой
Уалыты Альма йы чызджытимæ

"Автовоказалӕй кодтой адӕмы, мах дӕр иу стыр уӕзласӕн машинӕ баласта Хуыцъейы скъолайы размӕ. Загътой нын, Дзӕуджыхъӕуӕй кӕй ӕрцӕудзысты автобустӕ ӕмӕ нӕ кӕй акӕндзысты", - бафтыдта уый.

Хӕстфӕллад лигъдӕттыл рӕстӕг цыд цъусгай, автобустӕн сӕ кой дӕр нӕ уыд, хӕдтулгӕтӕ цыдысты йедзагӕй, уромӕг нӕ уыд. Афтӕмӕй, фӕндӕгтыл лӕугӕйӕ Альма, йӕ мад, йӕ фыды хо ӕмӕ сӕ сыхӕгтыл баталынг, сӕ ныфс дӕр цадӕггай асаст.

"Ӕхсӕвы 11-мӕ уыдыстӕм уым, уынджы. Фӕллад ӕмӕ тыхст хуызы лӕууыдтӕн фӕндаггӕрон. Бацыд мӕм хъахъхъӕнынады министрады формӕйы 40 азы кары фӕтӕнтӕ нӕлгоймаг. Уый мын афтӕ, Дзӕуджыхъӕуӕй дам ӕрцӕудзӕн дзулласӕн хӕдтулгӕ ӕмӕ дам уӕ арвитдзӕн ууыл", - мысы чызг.

Уадиссаг сӕ уырнгӕ дӕр нал кодта, фӕлӕ нӕлгоймаг йӕ ныхасы лӕг разынд ӕмӕ лигъдӕтты къорды арвыста Дзӕуджыхъӕумӕ.

"Тъехо мӕ хонынц - ӕрмӕст нын уый загъта. Уӕдӕй фӕстӕмӕ мӕ фӕнды ссарын уыцы адӕймаджы ӕмӕ йын хуымӕтӕг бузныг зӕгъын йӕ лӕггады тыххӕй", - балхынцъ кодта уый.

Альма хӕсты фӕстӕ чындзы ацыд, ныр цӕры Дзӕуджыхъӕуы, хъомыл кӕны дыууӕ чызджы- Виктория ӕмӕ Елизаветайы.

202
Уалыты Ирбеджы тыллæджы дуне

Бынæттон джитъри æмæ помидор: Уалыты Ирбеджы тыллæджы дуне

146
(ранӕуӕггонд 16:09 25.09.2020)
Æвзонг амалиуæггæнæг куыд зæгъы, афтæмæй цы тыллæг æркодта, уыдон ауæй кæны улæфт бонты бынæттон базары. Хатт æм æлхæнæг æрбацæуы бынатмæ дæр

ЦХИНВАЛ, 19 сен – Sputnik, Дриаты Лейла. Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы Дыгъуызты хъæуы цæрæг Уалыты Ирбег столицæйы базар ифтонг кæны бынæттон халсарæй, йæ джитъритæ æмæ помидортæн æлхæнæг цæуы бынатмæ дæр. Куыстуарзаг лæгæн йæ амалиуæгад скусын кæнынæн фæахъаз ис 250 мин сомы кредитон фæрæзтæ, кæцытæ хицауад дæтты чысыл амалиуæгады райрæзтæн.

"Ахæм хъуыддагыл ныххæцын баст у бæрæг зындзинæдтимæ, хатт тас дæр вæййы, цы фæрæзтæ бахардз кæнай, уыдон дæр дзæгъæлы куы фæуой", - зӕгъы Цхинвалы районы цæрæг, æвзонг арендатор Уалыты Ирбег.

Ирбег цы хъуыддаг сфæнд кодта райдайын, уымæн æм æхцайы фæрæзтæ нæ уыд. Фӕлӕ бацæттæ кодта бизнес-программæ æмæ йæ балæвæрдта дыууæ азы размæ, æвзонг амалиуæггæнджытæ æмæ фермæтæн æххуысы тыххæй Экономикон райрæзты министрад цы сæрмагонд къамис сарæзта, уырдæм. Уыдон ын рахицæн кодтой 250 мин сомы, фӕлӕ уал уæдмæ æвзонг лæппу йæхи сæрмагонд зæххы фадыгыл, цы æхцайы фæрæзтæ йæм уыд, уыдонӕй самал кодта ӕмӕ сарæзта каркастæ. Фæлæ йын дарддæр æхца нал сфаг. Кредиты хуызы цы æхцатæ райста, уыдонæй та йӕ ӕркодта ӕмбӕлон уагмæ, йæ фæрстæ йын бамбæрзта целлофанæй, бауагъта йæм донхæргæнæн дон. Йæ сæр та йын сагъуыста лексанæй.

"Фыццаг аз дзы ныссагътон помидоры садзæнтæ ӕмӕ сӕ ауӕй кодтон. Дыккаг аз хъуыддаг фæрæвдздæр ис. Ирбег ныссагъта цæхæрайы сыфтæ æмæ алыгъуызон цъæхыгтæ. Тынг зæрдиагæй сæ истой нæ горæты кæрдзынтæ цы къæбицты кæнынц, уыдон хицæуттæ", - загъта Ирбег.

Ирбег куыд зæгъы, афтæмæй йæ хъӕрмуаты цы цæхæрайы сыфтæ зад, уыдон уыдысты экологон æгъдауæй сыгъдæг. Дыккаг азы тыллæгæй дæр райгондӕй баззад Уалыйы фырт, фæлæ уæддæр йæ фæрæзтæ уый бæрц нæма сты, цæмæй йæ хъӕрмуаты фæрстæ дæр лексанæй баива. Йæ целлофантæ арæх ныскъуыдтæ вæййынц, фæивы сæ рæстæгæй-рæстæгмæ.

Æвзонг амалиуæггæнæг куыд зæгъы, афтæмæй хъармуат капиталон арæзт куыннæ уа, уæд тæссаг у, цы куыстытæ кæны, уыдон дзӕгъӕлы куы фӕуой, уымæй. Уымӕн ӕмӕ тыхдымгæтæ æмæ ихуарттытæ куы вæййы, уæд хъӕрмуаты фæрстæ цы целллофантæй æмбæрзт сты уыдон ныскъуыдтæ кæны.

Амалиуæггæнæг ма куыд зæгъы, афтæмæй зæххы куыст чи кæны, уый хъуамæ алцæмæ дæр лæууа цырд. Иу бон дæр куыннæ бахизы йæ хъӕрмуатмæ, уæддæр ыл бæрæгæй фæзыны, иу куыст, дам иннæйы æййафы.

Ацы аз та Ирбег йæ хъæрмуаты байтыдта джитритæ, ӕмӕ памидортӕ.

"Æз хъæуты хъомыл кодтон. Мæ ныййарджытæ хуымæтæг зæхкусæг адæм сты. Мæхи цæстæй уыдтон мæ мад иу æрвылаз дæр уыцы иу бынаты куыд тыдта помидортæ æмæ джитритæ. Раст зæгъгæйæ, йын æвзæр нæ задысты, фæлæ уæд æрдз дæр æндæрхуызон уыд. Интернеты хызæджы хъæууон-хæдзарадон продукттæ æрзайыны сайттæ, куыд амонынц, афтæмæй алы аз дæр ивын хъæуы халсæртты бынæттæ, уæд, дам, хуыздæр тыллæг дæтдзысты", - зæгъы Ирбег.

Æвзонг амалиуæггæнæг куыд зæгъы, афтæмæй цы тыллæг æркодта, уыдон ауæй кæны улæфт бонты бынæттон базары. Хатт æм æлхæнæг æрбацæуы бынатмæ дæр.

146
Транскам

Фондз мæйы æхгæд æмбæрзæны: куыд аиуварс кодта Хуссар Ир йæхи COVID-19-æй

54
(ранӕуӕггонд 16:12 16.09.2020)
161 боны бӕрц Хуссар Ир цард æндæр уавæрты – республикæйы цæрджытæн Уæрæсемæ ацæуыны фадæттæ фæкъуындæг сты, пандемийы рæстæг ивта царды фæтк æмæ æргътæ

ЦХИНВАЛ, 16 сен – Sputnik, Плиты Фатимæ. Хуссар Ир фондз мæйæ фылдæр цард æхгæд арæнты, ацы æмгъуыд нæ республикæйæ Уæрæсемæ ацыд 1600 адӕймаджы, фæстæмæ йæ райгуырæн бæстæмæ æрыздæхт 13 апрелӕй 31 августмӕ 1500 адӕймаджы.

Sputnik æрæмбырд кодта фондз мæйы дæргъы Хуссар Ир куыд цард COVID-19-ы пандемийы тыххæй æхгæд арæнты, уый фæдыл æрмæг.

Пандемийы æндæвдад

Дунейы коронавирусы пандемийы ӕндӕвдад Хуссар Ирыстон рахатыд ацы аз марты мӕйы. Уӕд ахуырады министрад аскъуыддзаг кодта бакӕнын ӕппӕт ахуырадон уагдӕтты карантин. Ахуырады системӕ архайдтой сцайдагъ кӕнын дистанцион формат. 5-æм апрелӕй коронавирусы апарахаты тасӕй Хуссар Ирыстон ӕмӕ Уӕрӕсейы ʻхсӕн арӕныл ӕнӕ сӕрмагонд барамындӕй ацӕуӕн нал уыд.

Рахицæн æрцыд аст категори, кæцытæн бар уыд цæуын, сæ нымæцы æфсæдонтæ, дипломатон мисситы кусджытæ æмæ æндæр категоритæ. Фæстæдæр арæн ноджы фæкарздæр ис.

161 боны бӕрц Хуссар Ир цард æндæр уавæрты – Хуссар Ирыстоны цæрджытæн Уæрæсемæ ацæуыны фадæттæ фæкъуындæг сты. Марты кæронæй республикæйы цадæггай райдыдта ивын цард - тобæтæ фæзынд массон мадзæлттæ ауадзыныл, ахуырад цадæггай цыд дистанцион форматмæ, фæивта куыстуæтты график, республикæйы фæзынд кæцыдæр медикаментты цухдзинад, дуканиты æргътæ ивтой.

COVID-19-æй рынчынтæ

Карантины рæстæг райгуырæн бæстæмæ чи здæхт, уыдон хсæн разынд коронавирусæй рынчынтæ. Вирус – иу фæбæрæг ис Уæрæсейы ахуыргæнæндæтты бынæттон цы фæсивæд ахуыр кодтой, уыдон хсæн. Рынчынтæ иууылдæр уыдысты карантины. Фыццаг рынчыны республикæйы сбæлвырд кодтой 6 майы, кæцы Хуссар Ирмæ æрцыд 30 апрелы.

"Карантины рæстæг Ӕнæниздзинад хъахъхъæнынады министрад Уæрæсейы рынчындæттæм арвыста 165 адæймаджы. Ацы æмгъуыд тестты руаджы сбæрæг кодтой 90 рынчыны коронавирусæй, уыдон иууылдæр низ хастой рог формæйы", - загътой Sputnik Ӕнӕниздзинад хъахъхъӕнынады министрады пресс-службæйы.

Пандемийы рӕстӕгыл арӕны сӕртыл адӕмы змӕлд куыд цыд, уыдоныл афӕлгӕст сарӕзта Фӕсарӕйнаг хъуыддӕгты министрад.

"Иумӕйагӕй сисгӕйӕ 13 апрелӕй 31 августмӕ РХИ ФХМ хаххыл Хуссар Ирыстонмӕ ӕрцыд 939 адӕймаджы, Уӕрӕсемӕ ацыд 1600 адӕймаджы", - дзырдæуы сæ хъусинаджы.

Уымӕй дарддӕр ма Хуссар Ирыстонмӕ цыдысты ӕндӕр министрады уылтыл. Бæстон схемæ та у ахæм:

  • Ӕнӕниздзинад хъахъхъӕнынады министрады уылты -165
  • Мидхъуыддӕгты министрады хаххыл - 74
  • Хъахъхъӕнынады министрады хаххыл - 219
  • Уӕлвӕткон уавӕрты министрады хаххыл - 6
  • Паддзахадон ӕдасдзинады комитеты хаххыл- 39
  • Паддзахады хьахъхъӕды службӕ – 3

Имӕйагӕй ӕппӕт уагдӕттӕ уылты 13 апрелӕй 31 августмӕ Хуссар Ирыстонмӕ ӕрцыд 1500 адӕймаджы.

Карантины зонæтæ

Апрелы мæйы Хуссар Ирыстонмæ æрцæуæггæгтæ цыдысты æнæмæнг карантины уылты. Хуссар Иры фыдæр кодтой ахæм зонæтæ, рынчындоны цалдæр этажы фæстæ карантинон зонæ сарæзтой Гуырæн хæдзары зæронд бæстыхай, Дзау æмæ Знауры рынчындæттæ, Уазæгдон "Алан"-ы. Югосетпотребнадзор æрцæуæггæгтæн арæзта тесттæ, æдæппæтæй сæ нымæц уыд 5173.

Коронавирусы апарахаты ныхмæ тохы оперативон штабы 28 июля аскъуыддзаг кодтой фыццæгæм августæй æнæ карантинæй æрцæуыны фадат раттын тæссаг вирусæй чи фæрынчын ис, уыдонæн.

15 сентябрæй Хуссар Ирыстон æмæ Уæрæсейы хсæн арæныл фæндагон змæлд ацыд хуымæтæг режимы.

54
Хъадамантæ

Дзæуджыхъæуы раздæры полицæйаджы азымджын кæнынц наркотиктæ парахат кæныны

0
(ранӕуӕггонд 16:59 30.09.2020)
Дзæуджыхъæуы Мидхъуыддæгты министрады управленийы 2-æм хайады хистæр оперативон кусæг самал кодта 0,24 граммы наркотикон буарадтæ æмæ сæ уыцы бон ауæй кодта бынæттон цæрæгæн

ЦХИНВАЛ, 30 сен — Sputnik. Цæгат Ирыстоны раздæры полицæйаджы ныхмæ рахастой азым наркотикты æнæзаконон зилдухы тыххæй, хъусын кæны регионы Слестгæнæн комитет.

Хъусинагæй куыд бæрæг у, афтæмæй 17 июны оперативон кусæг æбæрæг уавæрты самал кодта 0,24 граммы наркотикон буарадтæ æмæ сæ уыцы бон ауæй кодта бынæттон цæрæгæн.

"Уый фæстæ полицийы 29-аздзыд лейтенанты æрцахстой барадхъахъхъæнджытæ. Уымæн тæрхондон рахаста ахæст æмæ азым наркотикты æнæзаконон зилдухы тыххæй", - дзырдæуы хъусинаджы.

Ныридæгæн уагъд цæуынц слестгæнæн куыстытæ.

0