Дзагъинайы мæсгуытæ

Рагон бæлас, мæсгуытæ æмæ æлдæртты бынтæ: цæмæй æлвасы уазджыты Дзагъина

47
(ранӕуӕггонд 12:18 20.08.2020)
Хъæуы фендтаг объекттæ цымæ иу ран æрбамбырд кодтой уыйау хъæуы сæрмæ сыхагиуæг кæнынц- къуылдымæй фæлгæсы æртæуæладзыгон фидар, йæ фарсмæ "æвзонгдæр" амады кæлæнтæ, чысыл бындæр сывæллæтты кувæндон æмæ Ирыстоны алы къуымты хъуыстгонд рагон сусхъæд

ЦХИНВАЛ, 20 авг– Sputnik, Плиты Фатимӕ. Хуссар Иры Знауыры районы Уæллаг Дзагъинайы хъæу рацух ис цæрджытæй, фæлæ дзы уыимæ уазджыты нымæц та кæны фылдæрæй-фылдæр. Бæлцæтты ардæм æлвасынц дзуæрттæ, 16 æнусы æлдæртты гӕнӕхтӕ ӕмӕ 800-аздзыд сусхъæд æгæрон стыр бындзæфхадимæ.

Крепостной комплекс в селе Дзагина
© Sputnik / Natalia Airiyan
Уæллаг Дзагъина

Дзагъинайы фендтаг объекттæ цымæ иу ран æрбамбырд кодтой, уыйау хъæуы сæрмæ сыхагиуæг кæнынц. Къуылдымæй фæлгæсы æртæуæладзыгон фидар, йæ фарсмæ "æвзонгдæр" амады кæлæнтæ, чысыл бындæр сывæллæтты кувæндон æмæ Ирыстоны алы къуымты хъуыстгонд рагон сусхъæд.

"Афтæ зæгъынц, зæгъгæ, ацы сусхъæдыл цæуы 850 азы. Йæ ас, йæ хуыз тынг цымыдисон сты æмæ бирæ адæм æрбалæууынц нæ уынджы йӕ уынӕг. Фылдæр цымыдис æвзæрын кæны æрцæуæггæгтæм. Стæй ма хæстæг æвæрд рагон арæзтæдтæ дæр сты фендтаг", - радзырдта хъæуы цæрæг Гæджиты Георгий.

Сусхъæды кар бæлвырд кæны ахуыргонд, Зонад-Иртасæн институты истори æмæ этнологийы зонадон кусæг Мæргъиты Ирбег дæр.

"Хуссар Иры иууыл хистæр бæлас ис Дзауы районы Жриайы хъæуы, у зазбæлас æмæ йыл цæуы 1750 азы бæрц. Фæлæ сусхъæдтæй та ацы бæлас у иууыл хистæр республикæйы, цæуы йыл 800 азæй фылдæр, уый ивгъуыд æнусы уæрæсейаг ахыргæндтæ сбæлвырд кодтой", - загъта уый.

Липа в селе Дзагина
© Sputnik / Natalia Airiyan
Рагон сусхъæд Дзагъинайы

Сусхъæды фарсмæ цы кувæндон ис, уырдæм стæм хуыцаубоны нæ рбацæуынц адæм.

"Тынг бирæ адæм æрбацæуынц ардæм хуыцаубонты, æрбакæнынц сæ сывæллæтты æмæ сæ бафæдзæхсынц ацы бардуагæн", - дзуры Георгий.

Йæ уæлдæр ис феодалон галуан, кæцыйы абон хъæу нысан кæны Гомарты дзуары бон. Дзуарӕн йӕ сӕйраг кувӕндон ис сыхаг хъӕу Уахтанамӕ хӕстӕг.

"Фидарæй мæсыджы амады аз зæгъæн ис, йе 'рмæгæн йын ахуыртæ куы скæной, уый фæстиуæгæн, фæлæ уый лæууы зынаргъ. Йæ архитектурæмæ гæсгæ у XVI æнусы кӕрон, науӕд та XVII райдайæны. Йæ бæрзæнд уыдзæн 19 метры бæрц. Галуаны комплекстæ та Ирыстоны арæзт цыдысты XVII-XVIII", - загъта Sputnik ахуыргонд Мæргъиты Ирбег.

Мæсыг ис, хуыздæр бахъахъхъæд чи рцыд, уыдон нымæцы, бынæттон цæрджытæ йæ хонынц æртæуæладзыгон. Ноджы ма иу мæсыг та ис чысыл бындæр хъæуы мидæг. Бытæттон цæрджытӕ куыд дзурынц, афтæмæй ма ацы дыууæ мæсыджы хсæн ивгъуыд æнусы кæрон дæр уыд зæххы бынты сусæг фæндаг.

"Афтæ фæзæгъынц, уыцы сусæг фæндаджы дам лæг лæугæйæ цыд. Фæлæ ныр уыцы фæндаг фесæфт", - банысан кодта Георгий.

Мæргъиты Ирбегы хъуыдымæ гæсгæ, ацы мæсыг йæ уæллаг сыхагæй у ножы рагондæр.

"Йе 'ддаг сис æмæ мæсыг йæхæдæг дæр рагондæр амад у. Мидæмæ йæм дон дæр цыд, уый та дзурӕг у ууыл, фидарыл æрхъула кæй бафæрæзтаид дæргъвæтин рæстæг", - бафтыдта Мæргъиты Ирбег.

Рагон мæсыджы мидæг республикæйы рæстдинонтæ сæвæрдтой уазнывтæ, ныр йæ фыццаг уæладзыг райста кувæндоны хуыз.

  • Уæллаг Дзагъина
    Уæллаг Дзагъина
    © Sputnik / Natalia Airiyan
  • Уæллаг Дзагъина
    Уæллаг Дзагъина
    © Sputnik / Natalia Airiyan
  • Уæллаг Дзагъина
    Уæллаг Дзагъина
    © Sputnik / Natalia Airiyan
  • Уæллаг Дзагъина
    Уæллаг Дзагъина
    © Sputnik / Natalia Airiyan
1 / 4
© Sputnik / Natalia Airiyan
Уæллаг Дзагъина
47
Уалыты Ирбеджы тыллæджы дуне

Бынæттон джитъри æмæ помидор: Уалыты Ирбеджы тыллæджы дуне

146
(ранӕуӕггонд 16:09 25.09.2020)
Æвзонг амалиуæггæнæг куыд зæгъы, афтæмæй цы тыллæг æркодта, уыдон ауæй кæны улæфт бонты бынæттон базары. Хатт æм æлхæнæг æрбацæуы бынатмæ дæр

ЦХИНВАЛ, 19 сен – Sputnik, Дриаты Лейла. Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы Дыгъуызты хъæуы цæрæг Уалыты Ирбег столицæйы базар ифтонг кæны бынæттон халсарæй, йæ джитъритæ æмæ помидортæн æлхæнæг цæуы бынатмæ дæр. Куыстуарзаг лæгæн йæ амалиуæгад скусын кæнынæн фæахъаз ис 250 мин сомы кредитон фæрæзтæ, кæцытæ хицауад дæтты чысыл амалиуæгады райрæзтæн.

"Ахæм хъуыддагыл ныххæцын баст у бæрæг зындзинæдтимæ, хатт тас дæр вæййы, цы фæрæзтæ бахардз кæнай, уыдон дæр дзæгъæлы куы фæуой", - зӕгъы Цхинвалы районы цæрæг, æвзонг арендатор Уалыты Ирбег.

Ирбег цы хъуыддаг сфæнд кодта райдайын, уымæн æм æхцайы фæрæзтæ нæ уыд. Фӕлӕ бацæттæ кодта бизнес-программæ æмæ йæ балæвæрдта дыууæ азы размæ, æвзонг амалиуæггæнджытæ æмæ фермæтæн æххуысы тыххæй Экономикон райрæзты министрад цы сæрмагонд къамис сарæзта, уырдæм. Уыдон ын рахицæн кодтой 250 мин сомы, фӕлӕ уал уæдмæ æвзонг лæппу йæхи сæрмагонд зæххы фадыгыл, цы æхцайы фæрæзтæ йæм уыд, уыдонӕй самал кодта ӕмӕ сарæзта каркастæ. Фæлæ йын дарддæр æхца нал сфаг. Кредиты хуызы цы æхцатæ райста, уыдонæй та йӕ ӕркодта ӕмбӕлон уагмæ, йæ фæрстæ йын бамбæрзта целлофанæй, бауагъта йæм донхæргæнæн дон. Йæ сæр та йын сагъуыста лексанæй.

"Фыццаг аз дзы ныссагътон помидоры садзæнтæ ӕмӕ сӕ ауӕй кодтон. Дыккаг аз хъуыддаг фæрæвдздæр ис. Ирбег ныссагъта цæхæрайы сыфтæ æмæ алыгъуызон цъæхыгтæ. Тынг зæрдиагæй сæ истой нæ горæты кæрдзынтæ цы къæбицты кæнынц, уыдон хицæуттæ", - загъта Ирбег.

Ирбег куыд зæгъы, афтæмæй йæ хъӕрмуаты цы цæхæрайы сыфтæ зад, уыдон уыдысты экологон æгъдауæй сыгъдæг. Дыккаг азы тыллæгæй дæр райгондӕй баззад Уалыйы фырт, фæлæ уæддæр йæ фæрæзтæ уый бæрц нæма сты, цæмæй йæ хъӕрмуаты фæрстæ дæр лексанæй баива. Йæ целлофантæ арæх ныскъуыдтæ вæййынц, фæивы сæ рæстæгæй-рæстæгмæ.

Æвзонг амалиуæггæнæг куыд зæгъы, афтæмæй хъармуат капиталон арæзт куыннæ уа, уæд тæссаг у, цы куыстытæ кæны, уыдон дзӕгъӕлы куы фӕуой, уымæй. Уымӕн ӕмӕ тыхдымгæтæ æмæ ихуарттытæ куы вæййы, уæд хъӕрмуаты фæрстæ цы целллофантæй æмбæрзт сты уыдон ныскъуыдтæ кæны.

Амалиуæггæнæг ма куыд зæгъы, афтæмæй зæххы куыст чи кæны, уый хъуамæ алцæмæ дæр лæууа цырд. Иу бон дæр куыннæ бахизы йæ хъӕрмуатмæ, уæддæр ыл бæрæгæй фæзыны, иу куыст, дам иннæйы æййафы.

Ацы аз та Ирбег йæ хъæрмуаты байтыдта джитритæ, ӕмӕ памидортӕ.

"Æз хъæуты хъомыл кодтон. Мæ ныййарджытæ хуымæтæг зæхкусæг адæм сты. Мæхи цæстæй уыдтон мæ мад иу æрвылаз дæр уыцы иу бынаты куыд тыдта помидортæ æмæ джитритæ. Раст зæгъгæйæ, йын æвзæр нæ задысты, фæлæ уæд æрдз дæр æндæрхуызон уыд. Интернеты хызæджы хъæууон-хæдзарадон продукттæ æрзайыны сайттæ, куыд амонынц, афтæмæй алы аз дæр ивын хъæуы халсæртты бынæттæ, уæд, дам, хуыздæр тыллæг дæтдзысты", - зæгъы Ирбег.

Æвзонг амалиуæггæнæг куыд зæгъы, афтæмæй цы тыллæг æркодта, уыдон ауæй кæны улæфт бонты бынæттон базары. Хатт æм æлхæнæг æрбацæуы бынатмæ дæр.

146
Транскам

Фондз мæйы æхгæд æмбæрзæны: куыд аиуварс кодта Хуссар Ир йæхи COVID-19-æй

54
(ранӕуӕггонд 16:12 16.09.2020)
161 боны бӕрц Хуссар Ир цард æндæр уавæрты – республикæйы цæрджытæн Уæрæсемæ ацæуыны фадæттæ фæкъуындæг сты, пандемийы рæстæг ивта царды фæтк æмæ æргътæ

ЦХИНВАЛ, 16 сен – Sputnik, Плиты Фатимæ. Хуссар Ир фондз мæйæ фылдæр цард æхгæд арæнты, ацы æмгъуыд нæ республикæйæ Уæрæсемæ ацыд 1600 адӕймаджы, фæстæмæ йæ райгуырæн бæстæмæ æрыздæхт 13 апрелӕй 31 августмӕ 1500 адӕймаджы.

Sputnik æрæмбырд кодта фондз мæйы дæргъы Хуссар Ир куыд цард COVID-19-ы пандемийы тыххæй æхгæд арæнты, уый фæдыл æрмæг.

Пандемийы æндæвдад

Дунейы коронавирусы пандемийы ӕндӕвдад Хуссар Ирыстон рахатыд ацы аз марты мӕйы. Уӕд ахуырады министрад аскъуыддзаг кодта бакӕнын ӕппӕт ахуырадон уагдӕтты карантин. Ахуырады системӕ архайдтой сцайдагъ кӕнын дистанцион формат. 5-æм апрелӕй коронавирусы апарахаты тасӕй Хуссар Ирыстон ӕмӕ Уӕрӕсейы ʻхсӕн арӕныл ӕнӕ сӕрмагонд барамындӕй ацӕуӕн нал уыд.

Рахицæн æрцыд аст категори, кæцытæн бар уыд цæуын, сæ нымæцы æфсæдонтæ, дипломатон мисситы кусджытæ æмæ æндæр категоритæ. Фæстæдæр арæн ноджы фæкарздæр ис.

161 боны бӕрц Хуссар Ир цард æндæр уавæрты – Хуссар Ирыстоны цæрджытæн Уæрæсемæ ацæуыны фадæттæ фæкъуындæг сты. Марты кæронæй республикæйы цадæггай райдыдта ивын цард - тобæтæ фæзынд массон мадзæлттæ ауадзыныл, ахуырад цадæггай цыд дистанцион форматмæ, фæивта куыстуæтты график, республикæйы фæзынд кæцыдæр медикаментты цухдзинад, дуканиты æргътæ ивтой.

COVID-19-æй рынчынтæ

Карантины рæстæг райгуырæн бæстæмæ чи здæхт, уыдон хсæн разынд коронавирусæй рынчынтæ. Вирус – иу фæбæрæг ис Уæрæсейы ахуыргæнæндæтты бынæттон цы фæсивæд ахуыр кодтой, уыдон хсæн. Рынчынтæ иууылдæр уыдысты карантины. Фыццаг рынчыны республикæйы сбæлвырд кодтой 6 майы, кæцы Хуссар Ирмæ æрцыд 30 апрелы.

"Карантины рæстæг Ӕнæниздзинад хъахъхъæнынады министрад Уæрæсейы рынчындæттæм арвыста 165 адæймаджы. Ацы æмгъуыд тестты руаджы сбæрæг кодтой 90 рынчыны коронавирусæй, уыдон иууылдæр низ хастой рог формæйы", - загътой Sputnik Ӕнӕниздзинад хъахъхъӕнынады министрады пресс-службæйы.

Пандемийы рӕстӕгыл арӕны сӕртыл адӕмы змӕлд куыд цыд, уыдоныл афӕлгӕст сарӕзта Фӕсарӕйнаг хъуыддӕгты министрад.

"Иумӕйагӕй сисгӕйӕ 13 апрелӕй 31 августмӕ РХИ ФХМ хаххыл Хуссар Ирыстонмӕ ӕрцыд 939 адӕймаджы, Уӕрӕсемӕ ацыд 1600 адӕймаджы", - дзырдæуы сæ хъусинаджы.

Уымӕй дарддӕр ма Хуссар Ирыстонмӕ цыдысты ӕндӕр министрады уылтыл. Бæстон схемæ та у ахæм:

  • Ӕнӕниздзинад хъахъхъӕнынады министрады уылты -165
  • Мидхъуыддӕгты министрады хаххыл - 74
  • Хъахъхъӕнынады министрады хаххыл - 219
  • Уӕлвӕткон уавӕрты министрады хаххыл - 6
  • Паддзахадон ӕдасдзинады комитеты хаххыл- 39
  • Паддзахады хьахъхъӕды службӕ – 3

Имӕйагӕй ӕппӕт уагдӕттӕ уылты 13 апрелӕй 31 августмӕ Хуссар Ирыстонмӕ ӕрцыд 1500 адӕймаджы.

Карантины зонæтæ

Апрелы мæйы Хуссар Ирыстонмæ æрцæуæггæгтæ цыдысты æнæмæнг карантины уылты. Хуссар Иры фыдæр кодтой ахæм зонæтæ, рынчындоны цалдæр этажы фæстæ карантинон зонæ сарæзтой Гуырæн хæдзары зæронд бæстыхай, Дзау æмæ Знауры рынчындæттæ, Уазæгдон "Алан"-ы. Югосетпотребнадзор æрцæуæггæгтæн арæзта тесттæ, æдæппæтæй сæ нымæц уыд 5173.

Коронавирусы апарахаты ныхмæ тохы оперативон штабы 28 июля аскъуыддзаг кодтой фыццæгæм августæй æнæ карантинæй æрцæуыны фадат раттын тæссаг вирусæй чи фæрынчын ис, уыдонæн.

15 сентябрæй Хуссар Ирыстон æмæ Уæрæсейы хсæн арæныл фæндагон змæлд ацыд хуымæтæг режимы.

54
Хъадамантæ

Дзæуджыхъæуы раздæры полицæйаджы азымджын кæнынц наркотиктæ парахат кæныны

0
(ранӕуӕггонд 16:59 30.09.2020)
Дзæуджыхъæуы Мидхъуыддæгты министрады управленийы 2-æм хайады хистæр оперативон кусæг самал кодта 0,24 граммы наркотикон буарадтæ æмæ сæ уыцы бон ауæй кодта бынæттон цæрæгæн

ЦХИНВАЛ, 30 сен — Sputnik. Цæгат Ирыстоны раздæры полицæйаджы ныхмæ рахастой азым наркотикты æнæзаконон зилдухы тыххæй, хъусын кæны регионы Слестгæнæн комитет.

Хъусинагæй куыд бæрæг у, афтæмæй 17 июны оперативон кусæг æбæрæг уавæрты самал кодта 0,24 граммы наркотикон буарадтæ æмæ сæ уыцы бон ауæй кодта бынæттон цæрæгæн.

"Уый фæстæ полицийы 29-аздзыд лейтенанты æрцахстой барадхъахъхъæнджытæ. Уымæн тæрхондон рахаста ахæст æмæ азым наркотикты æнæзаконон зилдухы тыххæй", - дзырдæуы хъусинаджы.

Ныридæгæн уагъд цæуынц слестгæнæн куыстытæ.

0