Транскам

Фондз мæйы æхгæд æмбæрзæны: куыд аиуварс кодта Хуссар Ир йæхи COVID-19-æй

54
(ранӕуӕггонд 16:12 16.09.2020)
161 боны бӕрц Хуссар Ир цард æндæр уавæрты – республикæйы цæрджытæн Уæрæсемæ ацæуыны фадæттæ фæкъуындæг сты, пандемийы рæстæг ивта царды фæтк æмæ æргътæ

ЦХИНВАЛ, 16 сен – Sputnik, Плиты Фатимæ. Хуссар Ир фондз мæйæ фылдæр цард æхгæд арæнты, ацы æмгъуыд нæ республикæйæ Уæрæсемæ ацыд 1600 адӕймаджы, фæстæмæ йæ райгуырæн бæстæмæ æрыздæхт 13 апрелӕй 31 августмӕ 1500 адӕймаджы.

Sputnik æрæмбырд кодта фондз мæйы дæргъы Хуссар Ир куыд цард COVID-19-ы пандемийы тыххæй æхгæд арæнты, уый фæдыл æрмæг.

Пандемийы æндæвдад

Дунейы коронавирусы пандемийы ӕндӕвдад Хуссар Ирыстон рахатыд ацы аз марты мӕйы. Уӕд ахуырады министрад аскъуыддзаг кодта бакӕнын ӕппӕт ахуырадон уагдӕтты карантин. Ахуырады системӕ архайдтой сцайдагъ кӕнын дистанцион формат. 5-æм апрелӕй коронавирусы апарахаты тасӕй Хуссар Ирыстон ӕмӕ Уӕрӕсейы ʻхсӕн арӕныл ӕнӕ сӕрмагонд барамындӕй ацӕуӕн нал уыд.

Рахицæн æрцыд аст категори, кæцытæн бар уыд цæуын, сæ нымæцы æфсæдонтæ, дипломатон мисситы кусджытæ æмæ æндæр категоритæ. Фæстæдæр арæн ноджы фæкарздæр ис.

161 боны бӕрц Хуссар Ир цард æндæр уавæрты – Хуссар Ирыстоны цæрджытæн Уæрæсемæ ацæуыны фадæттæ фæкъуындæг сты. Марты кæронæй республикæйы цадæггай райдыдта ивын цард - тобæтæ фæзынд массон мадзæлттæ ауадзыныл, ахуырад цадæггай цыд дистанцион форматмæ, фæивта куыстуæтты график, республикæйы фæзынд кæцыдæр медикаментты цухдзинад, дуканиты æргътæ ивтой.

COVID-19-æй рынчынтæ

Карантины рæстæг райгуырæн бæстæмæ чи здæхт, уыдон хсæн разынд коронавирусæй рынчынтæ. Вирус – иу фæбæрæг ис Уæрæсейы ахуыргæнæндæтты бынæттон цы фæсивæд ахуыр кодтой, уыдон хсæн. Рынчынтæ иууылдæр уыдысты карантины. Фыццаг рынчыны республикæйы сбæлвырд кодтой 6 майы, кæцы Хуссар Ирмæ æрцыд 30 апрелы.

"Карантины рæстæг Ӕнæниздзинад хъахъхъæнынады министрад Уæрæсейы рынчындæттæм арвыста 165 адæймаджы. Ацы æмгъуыд тестты руаджы сбæрæг кодтой 90 рынчыны коронавирусæй, уыдон иууылдæр низ хастой рог формæйы", - загътой Sputnik Ӕнӕниздзинад хъахъхъӕнынады министрады пресс-службæйы.

Пандемийы рӕстӕгыл арӕны сӕртыл адӕмы змӕлд куыд цыд, уыдоныл афӕлгӕст сарӕзта Фӕсарӕйнаг хъуыддӕгты министрад.

"Иумӕйагӕй сисгӕйӕ 13 апрелӕй 31 августмӕ РХИ ФХМ хаххыл Хуссар Ирыстонмӕ ӕрцыд 939 адӕймаджы, Уӕрӕсемӕ ацыд 1600 адӕймаджы", - дзырдæуы сæ хъусинаджы.

Уымӕй дарддӕр ма Хуссар Ирыстонмӕ цыдысты ӕндӕр министрады уылтыл. Бæстон схемæ та у ахæм:

  • Ӕнӕниздзинад хъахъхъӕнынады министрады уылты -165
  • Мидхъуыддӕгты министрады хаххыл - 74
  • Хъахъхъӕнынады министрады хаххыл - 219
  • Уӕлвӕткон уавӕрты министрады хаххыл - 6
  • Паддзахадон ӕдасдзинады комитеты хаххыл- 39
  • Паддзахады хьахъхъӕды службӕ – 3

Имӕйагӕй ӕппӕт уагдӕттӕ уылты 13 апрелӕй 31 августмӕ Хуссар Ирыстонмӕ ӕрцыд 1500 адӕймаджы.

Карантины зонæтæ

Апрелы мæйы Хуссар Ирыстонмæ æрцæуæггæгтæ цыдысты æнæмæнг карантины уылты. Хуссар Иры фыдæр кодтой ахæм зонæтæ, рынчындоны цалдæр этажы фæстæ карантинон зонæ сарæзтой Гуырæн хæдзары зæронд бæстыхай, Дзау æмæ Знауры рынчындæттæ, Уазæгдон "Алан"-ы. Югосетпотребнадзор æрцæуæггæгтæн арæзта тесттæ, æдæппæтæй сæ нымæц уыд 5173.

Коронавирусы апарахаты ныхмæ тохы оперативон штабы 28 июля аскъуыддзаг кодтой фыццæгæм августæй æнæ карантинæй æрцæуыны фадат раттын тæссаг вирусæй чи фæрынчын ис, уыдонæн.

15 сентябрæй Хуссар Ирыстон æмæ Уæрæсейы хсæн арæныл фæндагон змæлд ацыд хуымæтæг режимы.

54
Уалыты Ирбеджы тыллæджы дуне

Бынæттон джитъри æмæ помидор: Уалыты Ирбеджы тыллæджы дуне

145
(ранӕуӕггонд 16:09 25.09.2020)
Æвзонг амалиуæггæнæг куыд зæгъы, афтæмæй цы тыллæг æркодта, уыдон ауæй кæны улæфт бонты бынæттон базары. Хатт æм æлхæнæг æрбацæуы бынатмæ дæр

ЦХИНВАЛ, 19 сен – Sputnik, Дриаты Лейла. Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы Дыгъуызты хъæуы цæрæг Уалыты Ирбег столицæйы базар ифтонг кæны бынæттон халсарæй, йæ джитъритæ æмæ помидортæн æлхæнæг цæуы бынатмæ дæр. Куыстуарзаг лæгæн йæ амалиуæгад скусын кæнынæн фæахъаз ис 250 мин сомы кредитон фæрæзтæ, кæцытæ хицауад дæтты чысыл амалиуæгады райрæзтæн.

"Ахæм хъуыддагыл ныххæцын баст у бæрæг зындзинæдтимæ, хатт тас дæр вæййы, цы фæрæзтæ бахардз кæнай, уыдон дæр дзæгъæлы куы фæуой", - зӕгъы Цхинвалы районы цæрæг, æвзонг арендатор Уалыты Ирбег.

Ирбег цы хъуыддаг сфæнд кодта райдайын, уымæн æм æхцайы фæрæзтæ нæ уыд. Фӕлӕ бацæттæ кодта бизнес-программæ æмæ йæ балæвæрдта дыууæ азы размæ, æвзонг амалиуæггæнджытæ æмæ фермæтæн æххуысы тыххæй Экономикон райрæзты министрад цы сæрмагонд къамис сарæзта, уырдæм. Уыдон ын рахицæн кодтой 250 мин сомы, фӕлӕ уал уæдмæ æвзонг лæппу йæхи сæрмагонд зæххы фадыгыл, цы æхцайы фæрæзтæ йæм уыд, уыдонӕй самал кодта ӕмӕ сарæзта каркастæ. Фæлæ йын дарддæр æхца нал сфаг. Кредиты хуызы цы æхцатæ райста, уыдонæй та йӕ ӕркодта ӕмбӕлон уагмæ, йæ фæрстæ йын бамбæрзта целлофанæй, бауагъта йæм донхæргæнæн дон. Йæ сæр та йын сагъуыста лексанæй.

"Фыццаг аз дзы ныссагътон помидоры садзæнтæ ӕмӕ сӕ ауӕй кодтон. Дыккаг аз хъуыддаг фæрæвдздæр ис. Ирбег ныссагъта цæхæрайы сыфтæ æмæ алыгъуызон цъæхыгтæ. Тынг зæрдиагæй сæ истой нæ горæты кæрдзынтæ цы къæбицты кæнынц, уыдон хицæуттæ", - загъта Ирбег.

Ирбег куыд зæгъы, афтæмæй йæ хъӕрмуаты цы цæхæрайы сыфтæ зад, уыдон уыдысты экологон æгъдауæй сыгъдæг. Дыккаг азы тыллæгæй дæр райгондӕй баззад Уалыйы фырт, фæлæ уæддæр йæ фæрæзтæ уый бæрц нæма сты, цæмæй йæ хъӕрмуаты фæрстæ дæр лексанæй баива. Йæ целлофантæ арæх ныскъуыдтæ вæййынц, фæивы сæ рæстæгæй-рæстæгмæ.

Æвзонг амалиуæггæнæг куыд зæгъы, афтæмæй хъармуат капиталон арæзт куыннæ уа, уæд тæссаг у, цы куыстытæ кæны, уыдон дзӕгъӕлы куы фӕуой, уымæй. Уымӕн ӕмӕ тыхдымгæтæ æмæ ихуарттытæ куы вæййы, уæд хъӕрмуаты фæрстæ цы целллофантæй æмбæрзт сты уыдон ныскъуыдтæ кæны.

Амалиуæггæнæг ма куыд зæгъы, афтæмæй зæххы куыст чи кæны, уый хъуамæ алцæмæ дæр лæууа цырд. Иу бон дæр куыннæ бахизы йæ хъӕрмуатмæ, уæддæр ыл бæрæгæй фæзыны, иу куыст, дам иннæйы æййафы.

Ацы аз та Ирбег йæ хъæрмуаты байтыдта джитритæ, ӕмӕ памидортӕ.

"Æз хъæуты хъомыл кодтон. Мæ ныййарджытæ хуымæтæг зæхкусæг адæм сты. Мæхи цæстæй уыдтон мæ мад иу æрвылаз дæр уыцы иу бынаты куыд тыдта помидортæ æмæ джитритæ. Раст зæгъгæйæ, йын æвзæр нæ задысты, фæлæ уæд æрдз дæр æндæрхуызон уыд. Интернеты хызæджы хъæууон-хæдзарадон продукттæ æрзайыны сайттæ, куыд амонынц, афтæмæй алы аз дæр ивын хъæуы халсæртты бынæттæ, уæд, дам, хуыздæр тыллæг дæтдзысты", - зæгъы Ирбег.

Æвзонг амалиуæггæнæг куыд зæгъы, афтæмæй цы тыллæг æркодта, уыдон ауæй кæны улæфт бонты бынæттон базары. Хатт æм æлхæнæг æрбацæуы бынатмæ дæр.

145
Гасситы Анна

Хуссар Иры сомбон аразджытæй сæ иу Гасситы Анна

33
(ранӕуӕггонд 14:20 24.08.2020)
Сæйраг уый у, æмæ мæ зæрдæмæ цæуы мæ ахуыр, нæ фæфæсмон кодтон, кæй æрбацыдтæн нæ паддзахадон университетмæ, уымæй, банысан кодта чызг

ЦХИНВАЛ, 29 авг — Sputnik, Дриаты Лейла. Хуссар Ирыстоны Паддзахадон университеты курдиатджын æмæ æвзыгъддæр рауагъдонтæй иу у, йæ ахуыргæнджытæн æмæ йе ʻмкурсонтæн уарзон чи у, уыцы бафæзминаг уæздан, рæсугъд чызг Гасситы Анна.

Анна ахуыр кодта иу рæстæджы фæсарæйнаг æвзæгты æмæ ирон филологийы факультетты фæсаууонмæ хайады. Каст фæцис Цхинвалы 9-æм астæуккаг скъола æнтыстджынæй. Скъоладзау уæвгæйæ дæр ахуырмæ уыдис зæрдæргъæвд. Аннæ куы рахъомыл æмæ йæ сомбоны дæсныйадыл куы хъуыды кодта, ома, скъола каст фæуыны фæстæ йæ ахуыр кæм хъуамæ адарддæр кæна, уæд йæ зæрдæ фылдæр дзырдта мадæлон æвзаг хуыздæр базонын æмæ йæ бæстонæй сахуыр кæнынимæ. Равзæрста ирон филологийы факультет æмæ йæ зыдта, уырдæм æнæмæнгдæр кæй бацæудзæнис ахуыр кæнынмæ.

"Чысылæй фæстæмæ йæ зыдтон, ирон филологийы факультетмæ кæй бацæудзынæн, уый. Фылдæр мæ хъус дардтон ирон литературæмæ æмæ кастæн ирон классикты уацмыстæ. Ацы хъуыддаджы егъау уыдис мæ ахуыргæнджыты хайбавæрд дæр", - загъта Гасситы чызг.

Анна куыд банысан кодта, афтӕмӕй йæ зæрдæмæ нæ цæуы, не ‘взагæй арвистон кæй аразæм, ирон æвзагæн æцæгæлон чи сты, ахæм дзырдтæй кæй пайда кæнæм.

"Тынг бауарзтон ирон дзырд. Ис нæм ахæм уацмыстæ æмæ сæ мæ бон у сæвæрын зындгонд фæсарæйнаг классикты уацмысты æмрæнхъ", - дзуры уый.

Гасситы Анна йæ хæларимæ
© Sputnik / Дриаты Лейла
Гасситы Анна йæ хæларимæ

Рауад афтæ, æмæ чызг иуæндæсæм къласы куы уыдис, уæд йæ разы сæвæрдта хæс, иумиаг паддзахадон фæлварæн кæй хъуамæ радта тынг хорз нысаныл. Бахъуыд æй уæлæмхас англисаг æвзаг сахуыр кæнын, иуæй йæ зонындзинæдтæ фæарфдæр кæныны тыххæй, аннæмæй та, цæмæй фæлварæн хуыздæр радтаид. Æмæ уæд йæхи цæттæ кæнын райдыдта йæ репетитор, университеты фæсарæйнаг æвзæгты факультеты ахуыргæнæг Цхуырбаты Ланамæ.

 Æрыгон чызг уæд арфдæр аныгъуылд фæсарæйнаг æвзаджы сусæгдзинæдтæ базоныны, бамбæрста, дарддæр дæр æй кæй ахуыр кæндзæн скъола каст фæуыны фæстæ.

"Уый размæ дæр æй хатыдтæн, фæлæ æрмæстдæр уæд бамбæрстон æвзагæн йе ʻцæг тых. Стыр бузныг дæн мæ репетиторæй, уый руаджы бауарзтон фæсарæйнаг æвзаг. Фæлæ уæддæр æмæ уæддæр ирон дзырдæн æндæр ад ис. Стæй сæ барын дæр цæмæн хъæуы? Мæнмæ гæсгæ, адæймаг æрмæст иу æвзаг куы зоны, уæд æрмæстдæр иуæрдæм кæсы. Æмæ цалдæр æвзаджы та куы зонай, уæд та уæрæхдæр кæны дæ дунеæмбарынад дæр æмæ иумиагæй дæ хъуыды дæр. Алы æвзагæн дæр ис йæхи музыкæ, алы æвзаг дæр хæссы йæхи дунеæмбарынад", - банысан кодта Анна.

Æнтыстджынæй радта Хуссар Иры университеты бацæуæн фæлварæнтæ æмæ ссис дыууæ факультеты хуыздæр студенттæй сæ иу. Цымыдисон хъуыддаг ма уый у, æмæ Анна кæд ирон филологийы фæсаууонмæ хайады ахуыр кодта, уæддæр афтæ сарæзта æмæ барвæндæй лекцитæм цыд ирон филологийы боны хайадмæ.

Ахæм студентты, куыд фæзæгъынц, цырагъы рухсæй фæагурынц, æмæ æрыгон чызг йæ деканмæ куы бахатыд ацы хъуыддаджы фæдыл, уæд ын йæ ныхасыл дыууæ нал загътой æмæ ма йыл цин дæр бакодтой.

"Сæйраг уый у, æмæ мæ зæрдæмæ цæуы мæ ахуыр, нæ фæфæсмон кодтон кæй æрбацыдтæн нæ паддзахадон университетмæ, уымæй", - дзуры чызг.

Уæдæ адæймаг йæ ахуыры мидæг æнтыстджын куы вæййы æмæ йын æхсæнадон цардмæ дæр уæлæнгай ахаст куы нæ вæййы, уæд ахæм "удæгас" адæймагæн куыст ссарын проблемон никуы вæййы. Гасситы Анна дæр раст у ахæм адæймаг æмæ ныридæгæн кæны сфæлдыстадон куыст дæр. Кусы паддзахадон радиойы информацион хайады дикторæй. Ис ын хорз дикци æмæ ныхас та кæны сыгъдæг литературон æвзагыл.

Гасситы Аннæ йæ сæрибар рæстæджы кæсы æмдзæвгæтæ, уарзы музыкæмæ хъусын æмæ иунæгæй тезгъо кæнын.

33
Симд

Ансамблы ног сконд: "Симд" ратдзæн концерттæ Цхинвалы

0
(ранӕуӕггонд 15:18 28.09.2020)
Концертон нывæзты ис Кавказы адæмты кафтытæ. Алы номыры дæр архайдзæн 12 æмæ уымæй фылдæр къайы - се ʻхсæн ис артисттæ, кæцытæ стыр сценæмæ хизынц фыццаг хатт

ЦХИНВАЛ, 28 сен — Sputnik, Плиты Фатимæ. Галаты Борисы номыл Хуссар Ирыстоны кафт æмæ зарды паддзахадон ансамбль "Симд" дæргъвæтин фæстиаты фæстæ ратдзæн концерттæ Цхинвалы, фехъусын кодта Sputnik ансамблы директор Гаглойты Кристина.

Уый банысан кодта, сфæлдыстадон къорды ралæудтæ кæй ацæудзысты столицæйы 24 æмæ 25 декабры.

"Сæйраг кафты коллективы ног сконд бавдисдзæн ирон аивады уарзджытæн ног нывæзт. Концертон нывæзты ис 19 номыры. Коллективы раз цы зындзинæдтæ ис, уыдон баст уыдысты карантинимæ. Артисттæн хуыд цæуынц костюмтæ фæсарæнты æмæ сын ныр фадат фæцис ныццæуын æмæ сæ фенын", - загъта директор.

Ансамбль, Гаглойты Кристинæйы ныхæстæм гæсгæ, активонæй йæхи цæттæ кæны ног скондæй кæсæджы раз фыццаг фæлварæнмæ.

"Бон фондз сахаты бæрц цæуынц репетицитæ. Концертон нывæзты ис Кавказы адæмты кафтытæ. Алы номыры дæр архайдзæн 12  æмæ уымæй фылдæр къайы. Се ʻхсæн ис артисттæ, кæцытæ стыр сценæмæ хизынц фыццаг хатт", - бафтыдта Гаглойты Кристина.

Галаты Борисы номыл Хуссар Ирыстоны кафт æмæ зарды паддзахадон ансамбль "Симд" ивгъуыд аз фехъусын кодта реорганизацийы тыххæй. Уый фæлгæтты коллектив ногæй иста кафджыты, ивта хор æмæ оркестры сконд. Фæстæдæр къордæн фæзынд ног аивадон къухдариуæггæнæг дæр.

0