Ирон кафт

Гаглойты Ростик: ирон адӕмӕн кафт семӕ райгуырд

58
(ранӕуӕггонд 11:49 25.11.2020)
Ирон кафты аивад ахсджиаг бынат æрцахста адæмы царды, уымæн ӕмӕ ирон кæфтытæ куыд хуызæй, афтæ мидисæй дæр æнгом баст æрцыдысты царды уавæртимæ æмæ æвдисынц фыдæлты цардвæндагы ирд оптимизм, зæрдæйы бæллицтæ æмæ зæрдæбын æнкъарæнтæ

ЦХИНВАЛ, 25 ноя – Sputnik, Дриаты Лейла. Раздæр адæм кæд мæгуыр цардысты, уæддæр хъæлдзæгдæр ӕмӕ æмуддæр уыдысты. Искæуыл-иу исты хъæлдзæгдзинад куы æрцыд, кæнæ-иу хъæубæстæн исты иумиаг бæрæгбон куы уыд, уæд-иу сарæзтой куывд. Куывд та æнæ хъазт нæ фидыдта. Фæсивæд-иу сылгоймагæй, нæлгоймагæй æрбамбырд сты æмæ-иу чи кафгæ кодта, чи та кæсгæ. Уæдæ, ацы хъуыддаг дæр дзурæг ирон адæмы национ культурæйы кафты аивад кæй ахсы ахсджиаг бынат. Кафт дæр ирон адæмы поэтикон сфæлдыстадау тынг рагон кæй у, уый тыххæй Sputnik бæстондæрæй радзырдта Цхинвалы культурæйы хайады сæргълæууæг Гаглойты Ростик.

"Нæ адæмæн кафт семæ кæй райгуырд, уый бæрæгæй зыны фольклоры, уæлдайдæр та Нарты эпосы. Нарт æрмæст æнæбасæтгæ хъайтартæ нæ уыдысты, фæлæ ма рæвдз уыдысты кафынмæ, зарынмæ дæр", - банысан кодта уый.

Ирон кафты аивад ахсджиаг бынат кæй æрцахста нæ адæмы царды, уымæн ма æвдисæн у уый дæр, æмæ ирон кæфтытæ куыд хуызæй, афтæ мидисæй дæр æнгом баст æрцыдысты царды уавæртимæ æмæ æвдисынц фыдæлты цардвæндагы ирд оптимизм, зæрдæйы бæллицтæ, æмæ зæрдæбын æнкъарæнтæ.

Руководитель Госансамбля Симд Ростик Гаглоев
© Sputnik
Гаглойты Ростик

Ирон аив, мидисджын кæфтытæ, Гаглойты Ростикы хъуыдымӕ гӕсгӕ,  фæзындысты æмæ равзæрдысты куысты бындурыл, цины æмæ масты æнкъарæнты зæлтимæ - зарджытимæ.

"Куыд зонæм, афтæмæй куыстæй улæфтмæ, улæфтæй куыстмæ тындзыдтой цæргæ цæрæнбонты адæм æмæ уый бæрæгæй йæ фæд ныууагъта ирон кæфтытыл. Ахæм рагон кæфтытæм хауынц "Сандрахъ", "Чепена" æмæ æндæртæ дæр. Ис нæм фæзмæн кæфтытæ дæр", - ранымадта хайады сӕргълӕууӕг.

Уый ма банысан кодта, зӕгъгӕ, уыцы уагыл цы кæфтытæ равзæрдысты, уыдон цæмæй ма рох кæной адæмæй, уый тыххæй Цхинвалы районы ансамбль "Амонд" архайы йæ репертуар ахæм кæфтытæй баххæст кæныныл.

Гаглойты Ростик ма куыд радзырдта, афтæмæй ирон адæмон кæфтытæ æмæ зарджытæ дæр кæнынц дыууæ дихы: нæлгоймæгты æмæ сылгоймæгтыл. Ирон сылгоймаг фынджы уæлхъус куыд хицæн кодта, афтæ хицæн уыдысты сæ зарджытæ, сæ кæфтытæ дæр. Уыцы рæстæджы ирон хъазты æмпъызтытæ, зæронд дарæсы балæууын худинаг нæ уыдис. Уæдæ мæгуыр æмæ бонджыны дæр не ‘взæрстой, æрдзæй фыдуынд æмæ хæрзконды дæр кæрæдзийыл нæ барстой. Æппæт хуызты дæр хъазты бартæ æмæ хæстæ домдтой иунæг æгъдау - ирон намыс. Ирон намыс домдта иумиаг æгъдау æмæ фæтк.

"Ирон адæммæ стыр худинагыл нымад цыдис æнæ худ, æнæ ронæй ракафын. Сылгоймагæн та æнæ кæлмæрзæнæй æмæ бæгъæмзæнгæй хъазтмæ рахизын. Уæдæ пыхцылсæртæй, гомхъуыртæ, къуырддымджытæй, æнæдыстæ хæдæтты къабаты кафын дæр нымадтой нæ фыдæлтæ худинагыл. Рæстæджытæ ивынц æмæ, кæй зæгъын æй хъæуы, ныр ирон хъазты ахæм æгъдæуттæ хынцыд нал цæуынц, фæлæ уыцы арæнтæй ахизæн нæй нæ ансамбылтæн сценæйыл сæ арæхстдзинад æвдисгæйæ", - бафиппайдта Гаглойы фырт.

Концерт Государственного ансамбля  Симд имени Б. А. Галаева
© Sputnik / Наталья Айриян
Ирон кафт

Ирон кæфтытæй иууыл зындгонддæр у "Симд". Йæ нæргæ кад хъуыстис дӕрддыл. "Симд" кæд иу кафт уыдис, уæддæр æй æххæст кодтой алы æмæ алы хуызты. Уыди тымбыл дæларм - уæлармæй хæцгæйæ, сылгоймæгтæ æмæ нæлгоймæгтæн къæйттæй лæугæйæ. Уыди дывæрсыг симд рахис фарсы нæлгоймæгтæ æмæ галиу фарсы та сылгоймæгтæн ерысы хуызы. Уыдис къæйттæй симд æмæ фæуд кодта кæронбæттæны цыбыр тымбыл кафтыл.

"Симд кафгæйæ нæ фидыдта уæлдай хъæлæба, тæлтæг фезмæлдтытæ. Симд æвдыста ирон царды мидис цины, ныфсы, æмзонддзинады, адæмы иумиаг тых. Ирыстоны кæмтты, хъæуты уыдис сæрмагонд фæзтæ симынæн. Уыдон нæмттæ баззадысты бынтон æрæджыйы онг дæр. Кæй зæгъын æй хъæуы симыныл ахуыр цыдысты рæзгæ фæсивæд сыхгай, хъæугай, комгай алы уавæрты, кæм мусты, кæм астæууынгты", - радзырдта культурон архайӕг.

Фæлæ иумиаг бæрæгбæтты та Иры дзылæттæ æмбырд кодтой дзуæртты, кувæндæтты фæзтæм, уæд стыр симды уаг уыди уæрæхдæр, ахадгæдæр, куыд хуызæй, афтæ мидисæй дæр.

"Фæлæ абон уыцы æгъдау дæр байрох. Æмæ йæ цæмæй нæ кæстæртæн сæ зæрдыл æрлæууын кæнæм, уыцы нысанæн нæ районы культурæйы хайады ансамбль "Амонд" ӕрӕджы Джеры дзуары кувæндоны бын сарæзта хъазт ирон æгъдаумæ гæсгæ", - зӕрдыл ӕрлӕууын кодта уый.

Открытый урок хореографического кружка Кафт
© Sputnik / Наталья Айриян
Кафт

Ирон кафт æппæтæй дæр баст уыдис æгъдауимæ. Кафгæ-кафын нæлгоймаг æнæнхъæлæджы дæр куы баныдзæвдаид сылгоймаджы дарæсыл, уæддæр-иу ын æй йæ цæстмæ бадардтой, бауайдзæф иу ын кодтой. Ахæм хъуыддаг иу раджы заманы расайдта тугкалдмæ дæр.

Хъазты мидæг уæлдай дзырдæппарæнтæ, хъæлæсыдзагæй худын, ирон адæммæ стыр æгады бынаты уыдысты æмæ сæ æхсæнад никæмæн барста. Цасфæнды дæсны кафджытæ ма уыдаиккой сылгоймаг æмæ нæлгоймаг, уæддæр ирон æфсармы фæлгæттæй нæ хызтысты. Къах-къухтыл кафын йæ зæрды ис нæлгоймагæн, уæд бæрæг бынаты, бæрæг афоныл, уымæй дæр сылгоймаг разыйы дзуапп хъуамæ радтаид.

Ирон кафты аивады нæлгоймæгтæн уыдис сæхи кæфтытæ дæр. Цæвиттон ирон адæммæ æддæгуæлæ кафт уыдис симды бæрзонддæр, уæлцмондæр кæронбæттæн хай. Ацы хайы архайдтой æрмæстдæр нæлгоймæгтæ куыд кæстæртæй, рогдæрæй, арæхстджындæрæй. Æддæгуæлæ кафт уыди хæстон кафт фыдæлты уагыл. Тыгъд быдырмæ цæугæйæ хæстон фæсивæдæн арæзтой фæндарасты æгъдау Уастырджийы кувæндоны раз. Куывдтой сын бæрæг фæткыл æртæ кæрдзын æмæ бæгæныйы кæхцæй, стæй хъисфæндыры цагъдмæ цыдысты бæрæг къордтæй сæ фæндагыл. Хæстæй уæлахизæй æрбаздæхтысты, зæгъгæ, уæд-иу сыл сæмбæлдысты арфæтимæ, фæндыры цагъдимæ Уастырджийы кувæндоны раз фæзы.

"Хæстон кафты – симды уагæн ма нæм йæ фæстаг зонæнтæ æрхæццæ сты кæм хистæрты мысинæгты, кæм фæзмæн кæфтыты, иннæ мидис байрох. Мидхæсты архайджытæ куыд дзырдтой, афтæмæй ма æртæ æддæгуæлæйæ акафыдысты 1921 азы Сау денджызы былгæрон Хуссар Иры бархионтæ æмæ Гæджиты Бадилайы бæхджын полчы ирæттæ гуырдзиаг меньшевиктыл фæуæлахизы кадæн", - загъта Гаглойты Ростик.

Ирон адæмы царды бæрæг бынат ахстой хъæлдзæггæнæн фæзмæн кæфтытæ дӕр. Архайдтой сæ фæсивæд æхсæны куывдты, бæрæгбæтты заманты. Уыцы уавæрты чызджытæ лæппуты фæлысты кафыдысты, фæзмыдтой зæронд лæгты æмæ устыты, уазæг лæппуты, фæзмыдтой сæ куысты æмæ улæфты, хæсты æмæ фæдисы уагыл.

"Адæмон кæфтытæ ахуыргæнгæйæ, адæймаг æрцæуы ахæм хатдзæгмæ, зæгъгæ, ацы сфæлдыстад фæзынд куысты процессы рæстæджы æмæ йын æнгом бастдзинад уыдис адæмы цардимæ. Уыдоны ирдæй æвдыст цæуы ирон сæрибаруарзаг адæмы истори, сæ уарзондæр бæллицтæ, националон характеры хуыздæр æууæлтæ", - банысан кодта культурӕйы хайады сӕргълӕууӕг.

Отчетный концерт Госансамбля Симд
© Sputnik / Лана Чибирова
Ирон кафт

Уый ма радзырдта, ирон адæмы кæфтытæ фæхъæздыгдæр æмæ фæхуыздæр кæныныл стыр куыст кӕй бакодтой Гуырдзыстоны ССР-ы сгуыхт архайæг Галаты Барис, Ирыстоны адæмон нывгæнæг Тугъанты Махарбег, ГССР сгуыхт артисттæ Хетæгкаты Владимир, Тедеты Георги, Гаглойты Хазби, Саулохты Мэлс, Дзадтиаты Уакка, Битеты Павел, Цыбырты Володя æмæ æндæртæ.

58
Дурлыстӕггӕнӕн амалиуӕгад

Экологты фӕдис: куыд кусынц тобӕмӕ ӕнӕкӕсгӕйӕ дурлыстӕггӕнӕнтӕ Леуахийы былтыл

57
(ранӕуӕггонд 14:17 10.09.2021)
Фӕстаг рӕстӕджыты Леуахийы чъизидзинад ӕмӕ йӕ донцӕуӕны дурлыстӕггӕнӕнты ӕнӕзаконон архайд ссис ӕрмӕст экологион организаци "Зеленая Алания"-йы сӕрниз

ЦХИНВАЛ, 10 сен — Sputnik, Плиты Фатимӕ. Хуссар Ирыстоны экологион организаци "Зеленая Алания" ныр цалдӕр азы фӕдис кӕны республикикӕйы сӕйраг доны артери Леуахийы ӕфхӕрды тыххӕй. Фыстӕджытӕ, ӕхсӕнадон раныхастӕ, ДИФ мыхуыртӕ фӕстиуджытӕм не 'ркодтой ӕмӕ ныр организаци бахъаст кодта прокуратурӕмӕ дӕр.

Ӕхсӕнадон организацийӕн уый йӕ фыццаг гӕххӕтт нӕу бӕрнон уагдӕттӕм. Уымӕй размӕ фӕдисы хъӕр кодтой, Леуахимӕ ӕхсӕнты дон кӕй уадзынц, бырон кӕй калынц, уый фӕдыл. Уӕд фыстӕджытӕ бацыдысты ӕрдзон ресурсты, фӕлхасгӕнджыты барты, экологион цӕстдарды уагдӕттӕм, парламенты цалдӕр комитет ӕмӕ суанг президентмӕ дӕр. Фӕлӕ фарст нырма дӕр ис уыцы ӕмвӕзадыл.

Дробилка
© Sputnik / Natalia Airiyan
Дурлыстӕггӕнӕн амалиуӕгад

Июны райдайӕны та "Зеленая Алания"-йы хъусдарды бын радон хатт бахаудысты дурлыстӕггӕнӕн амалиуӕгадтӕ республикӕйы цӕугӕдӕтты цур. Фыстӕг ацыд Генералон прокуроры номыл. Уырдыгӕй дӕр нырма дзуапп нӕй.

Геологи, экологи ӕмӕ ӕрдзон ресурстӕй пайда кӕныны комитеты радзырдтой, ныридӕгӕн республикӕйы ӕрмӕстдӕр дыууӕ дурлыстӕггӕнӕн амалиуӕгадӕн кӕй ис лицензитӕ - уыдон сты "Дорэкспострой" ӕмӕ "Погранстрой"-йы рауагъдадтӕ.

"Дорэкспострой" кусы Дзау-Ручъы 6-8-ӕм километры хайыл, "Погранстрой"-ӕн та ис Чысыл Гуфтайы районы. Аннӕтӕн бар нӕй кусынӕн. Рейдты рӕстӕджы сӕ куы сбӕлвырд кӕнӕм, уӕд сӕ ивар кӕнӕм", - загъта Sputnik комитеты хистӕры хӕдивӕг Харебаты Алан.

Уый ма бафтыдта, 2018 азы дурлыстӕггӕнӕн уагдӕттӕн сӕ лицензитӕ ист ӕрцыдысты, ӕмбӕлон домӕнтӕ кӕй не 'ххӕст кодтой, уый аххосӕй.

"Лицензийы домӕнтӕм хауынц банысангонд фадыгӕй дарддӕр ма хизын, бӕрӕг гуырахстӕй фылдӕр ма исын, фиддонтӕ фидын ӕмӕ экологийы домӕнтӕ ма халын", - загъта уый.

Дробилка
© Sputnik / Natalia Airiyan
Дурлыстӕггӕнӕн амалиуӕгад

Йӕ ныхӕстӕм гӕсгӕ, ӕнӕ лицензийӕ куыст у паддзахадӕй давд.

"Уый хауы давыны статьямӕ. Нӕ хъуыддаг у акттӕ аразын ӕмӕ сӕ ӕрвитӕм бӕрнон уагдӕттӕм. Ӕрӕджы рейдты рӕстӕджы дӕр  ӕрдзон ресурстӕй цалдӕр пайдагӕнӕджы иваргонд ӕрцыдысты", - бафтыдта комитеты кусӕг.

Ӕхсӕнадон организаци "Зеленая Алания" -йы хистӕр Габайты Зӕлинӕ радзырдта Sputnik тобӕмӕ ӕнӕкӕсгӕйӕ, дурлыстӕггӕнӕнтӕ сӕ куыст кӕй кӕнынц рӕстӕгӕй-рӕстӕгмӕ.

Дробилка
© Sputnik / Natalia Airiyan
Дробилка

Прокуратурӕйы та ныфс радтой, кӕй басгардзысты уавӕр.

"Мах ныр бацӕттӕ кодтам дыккаг официалон фыстӕг прокуратурӕмӕ. Нӕхӕдӕг мониторинг кӕнӕм уавӕр. Иу бон сыл азылдыстӕм ӕмӕ дзы кусгӕйӕ баййӕфтам цалдӕр - Пацъайыл, Леуахийыл - Мзиугоммӕ хӕстӕг, Дзаумӕ хӕстӕг, фӕстӕдӕр та кусгӕйӕ баййӕфтам горӕты хайы дурлыстӕггӕнӕнтӕй иу", - загъта Габайты Зӕлинӕ.

Уыймӕй размӕ, экологион организацийы разамонӕг йӕ интервьюйы радзырдта, афтӕ ӕгъатыр ахастимӕ республикӕ гӕнӕн ис ӕмӕ рацух уа йӕ сӕйраг доны артерийӕ - Леуахи гӕнӕн ис ӕмӕ ахъуыза зӕххы бын.

57
Кокайты Зæринæ

Ирон "Love is" æмæ сапон дидинджытæ: Кокайты Зæринæйы "рæсугъд куыст"

171
(ранӕуӕггонд 15:16 08.09.2021)
Кокайты Зæринæйы фæрцы "Love is"-ы хъайтартæ уарзондзинад æмбарын кæнынц иронау, уарзæттæ та чызджы куыстытæй сбуц кæнынц сæ кæрæдзи

ЦХИНВАЛ, 8 сен — Sputnik, Плиты Фатимæ. Цхинвайлаг æвзонг чызг Кокайты Зæринæ ныр дыккаг аз ахуыр кæны Хуссар Корейаг дæсныйад - сапонæй рæсугъддзинад фæлдисыны сусæгдзинæдтæ. Цыбыр æмгъуыдмæ йæ куыстытæ апарахат сты Цхинвалы - йæ æрмдæсныйады кæнæнтæй сæхи сбуц кæнынц уарзæттæ, лæвар сæ кæнынц райгуырæн бонтæм æмæ æндæр бæрæгбонтæм.

Дидинты губактæ, хонæн гӕххӕттытӕ, лӕвæртты къоппытӕ, адджинӕгты тыхтонтӕ ӕмӕ бирӕ ӕндӕр рӕсугъддзинад цӕуы Кокойты Зӕринӕйы къухтӕй.

Мыльные розы Зарины Кокаевой
© Photo : Insagram
Кокайты Зæринæйы сапæттæ

Чызг йӕхӕдӕг куыд дзуры, афтӕмӕй йӕ куысты сӕйраг нысан пайда райсын нӕу - уый хъуамӕ хӕсса ӕхцондзинад йӕхицӕн ӕмӕ адӕмӕн. Зӕринӕ рагæй фæстæмæ дæр уарзта фӕлдисын рӕсугъддзинад - хъазӕнтӕ, вазӕтӕ, гӕххӕттытӕй конд ӕрмӕгӕй иу ссардта адӕмы зӕрдӕ.

"Гыццылӕй фӕстӕмӕ уарзтон къухӕй исты аразын. Уӕлдайдӕр та куысты фӕстиуджытӕ уындджын куы вӕййынц, стӕй ма дзы искӕй зӕрдӕ куы барухс кӕнын", - загъта уый.

Зæринæ кусы журналистӕй ирон газет "Хурзӕрины"-ы. Йӕ цардӕмбалимӕ хъомыл кӕны дыуууӕ саби - Сергей ӕмӕ Адайы. Йӕ армдӕсныйад райрӕзтӕн ын феххуыс ис декреты сӕрибар рӕстӕг. Интернеты руаджы уый сахуыр кодта Хуссар Корейаг рауагъдад - сапонæй дидинджытӕ аразын.

"Мӕхи зӕрдӕмӕ дӕр тынг фӕцыдысты ӕмӕ сӕ райдыдтон аразын. Фыццаг дзы балӕвар кодтон ме 'мбӕлттӕн. Стӕй мӕм адӕм райдыдтой хатын - куысты гуырахст фӕфылдӕр. Губактæ æртымбыл кӕнын цалдӕр хуызтӕ æмæ тӕфтимӕ. Адӕмы зӕрдӕмӕ цӕуынц", - дзуры Кокайты Зӕринӕ.

Мыльные розы Зарины Кокаевой
© Photo : Instagram
Кокайты Зæринæйы сапæттæ

Йӕ сапæттæ уый уӕй кӕны зынгӕ асламдӕр, йӕхӕдӕг куыд дзуры афтӕмӕй йӕ фӕнды хорз ӕнкъарӕнтӕ тауын ӕмӕ рӕсугъддзинад хӕссын.

"Сӕ ӕрмӕджы ӕхца сӕ исын ӕрмӕст. Уый мӕнӕн бизнес нӕу, нӕдӕр куыст, пайда мын нӕ хӕссы, ӕрмӕст ӕхцондзинад", - ӕмбарын кӕны чызг.

Рӕсугъддзинад фӕлдисынмӕ ӕвзыгъд чызг ӕрмӕст сапон дидинтыл не 'рлӕууыд. Йӕхимӕ райста хӕс уарзӕтты ахастытӕ хъӕрмуд кӕнын - алыхуызон лӕвӕрттӕ мысгӕйӕ.

"Балхæдтон ифтонгад – мыхуыры станок. Уый фæрцы ныммыхуыр кæнын хуызисттæ æмæ рæсугъд арфæтимæ тыхтонтæ, аразын хонæн гæххæттытæ чындзæхсæвтæм. Уый бæрц адæм мæм æрбахаты æмæ сыл нал æххæссын", - бафтыдта чызг.

Зарина Кокаева
© Sputnik / Natalia Airiyan
Кокайты Зæринæ

Кокайты Зæринæй фæрцы "Love is"-ы хъайтартæ уарзондзинад æмбарын кæнынц иронау.

Работы Зарины Кокаевой
Фото из архива Зарины Кокаевой
Кокайты Зæринæйы куыстытæ

"Сахуыр кодтон сæрмагонд программæ, цæмæй ивон нывтæ, уæлфысттæ. Уарзæттæ мæм арæх заказ кæнынц ахæм куыст", - дзуры уый.

Зæринæйы сфæлдыстадæй цух не сты йæ хæлæрттæ æмæ коллегæтæ дæр. Куысты иумæйаг кабинæты дæр ирдæй зыны йæ æрмдзæф.

171
Сергей Меняйло

Сергей Меняйлойы равзæрстой Цæгат Иры сæргълæууæгæй

10
Меняйлойæ дарддæр кандидатты нымæцы уыдысты регионы депутаттæ Баликъоты Валерий æмæ Медея Элдзарова

ЦХИНВАЛ, 19 сен - Sputnik. Цæгат Ирыстоны депутаттæ сусæг хъæлæсæппæрсты руаджы равзæрстой Сергей Меняйлойы регионы къухдариуæггæнæгæй.

"Меняйлойы тыххæй схъæлæс кодтой - 57, ныхмæ - 0, не ʻсхъæлæс кодтой - 0", - загъта Цæгат Ирыстоны парламенты нымайæн къамисы сæрдар Гæбæраты Юрий.

Цæгат Ирыстон комкоммæ æвзæрстытæ нæ уадзы, регионы разамонæджы æвзары парламент УФ президенты бавдыстгонд кандидатурæты нымæцæй.

"Ӕз æй зонын, Ирыстоны цæрджытæ махмæ æнхъæлмæ кæсынц раст къахдзæфтæм. Ӕнхъæлмæ кæсынц ног скъуыддзæгтæ æмæ рæстдзинадмæ. Нæ хæс та у саразын афтæ, цæмæй алкæцы адæймагæн дæр йæ цард цæуа сабыр æмæ фадатджынæй. Регионы цæрджытæ хъуамæ уыной мах кæй архайæм иумæйаг хæрзиуæгл. Ууыл кусдзæн æз уæ æххуысæй", - загъта Сергей Меняйло.

10