Цхинвалы рынчындон

Цхинвалы "сырх зонӕ" фыццаг бонты ӕмӕ ныр медхойы цӕстӕнгасӕй

45
(ранӕуӕггонд 11:34 22.12.2020)
Инга ныр дæс азы дæргъы архайы йæ уарзон куысты æнæзæрдæхудтæй, фæлæ ацы аз пандемийы фæстиуæгæн цы æндыгъд уавæр сæвзæрдис, уый йыл тынг бандæвта

ЦХИНВАЛ, 22 дек – Sputnik, Дриаты Лейла. Йæ пациентты æнæниздзинад сæйрагдæр кæмæн у, аудгæ æмæ сæм бæрнон ахаст чи дары, уыцы медицинон кусджытӕй иу у РММЦ-йы терапийы хайады медхо Деканоидзе Инга.

Инга ныр дæс азы дæргъы архайы йæ уарзон куысты æнæзæрдæхудтæй, фæлæ ацы аз пандемийы фæстиуæгæн цы æндыгъд уавæр сæвзæрдис, уый йыл тынг бандæвта. Уæлдай тынгдæр та хъынцъым кӕны, цы рынчынтимæ куыста, уыдонæй бирæтæн сæ бон баххуыс кæнын кæй нал бацис, уый тыххӕй.

"Æнæхъæн афæдзы дæргъы æппæт дунейы сæвзæргæ уавæр махæй алкæуыл дæр бандæвта æвзæрæрдæм. Фæлæ, мæнмæ гæсгæ, уый æппæты тынгдæр бандæвта, рынчын адæмимæ сæрмагондæй чи куыста, ома, медицинæйы фадыджы кусджытыл. Дæс азы дæргъы алыгъуызон рынчынтæ дæр федтон, фæлæ ковидæй рынчынтæн нæй абарæн, ныры онг цы æнгæс низтæ уыд, уыдонимæ", - дзуры медицинон хо.

РММЦ-йы медперсонал бадзырдмæ гæсгæ радгай куыстой карантины уæвæг æмбæстæгтимæ. Уым цалдæр хатты бакуыста Инга дæр.

"Уыцы рæстæджы кæд адæм уыдысты тыхст, уæддæр не ‘хсæн рынчынтæ уадиссаг нæ уыд. Мах уыд ныфс, тæссаг низ мах онг кæй не ‘рхæццæ уыдзæнис, фæлæ…", - мысы уый.

Фæлæ æрхæццæ, фыццаг хатт дард Китайы чи фæзынд, уыцы æгъатыр низ, космикон тагъдадæй апарахат ис нæ республикæйы дӕр æмæ ахаста дæсгай адæймæгты цард.

"Куыд-фæстагмæ алчидæр æмбæрста, COVID-19 æнæмæгæй кæй æрхæццæ уыдзæнис махмæ дæр. Йæ ныхмæ тох кæнынæн цы хъуыд, уый бацæттæ кодта нæ министрад дæр, фæлæ ахæм тагъдадæй апарахат уыдзæн, уый æнхъæл ничи уыд æмæ сусæггаг нæу, кæй фæтыхстыстæм", - банысан кодта уый.

Инга куы базыдта, "сырх зонæ"-мæ хъуамæ ацæуа кусынмæ, уæд ма цин дæр бакодта. Арф æнкъараг чызджы зæрдæ рыст коронавирусæй рынчынтыл, фæндыд æй исты сын балæггад кæна æмæ йын ныр уыцы фадат фæцис. Цалдæр сменæйы бакуыста "сырх зонæ"-йы.

"Уым интенсивон терапийы цы уæззау рынчынтæ уыд, уыдоны уавæр мæ цæстыты разæй, мæ хъуыдыкæнынадæй никуы фесæфдзæн. Уымæй размæ телеуынынады дунейы коронавирусæй рынчынты кæнæ сæрмагонд дарæсы медкусджыты куы уыдтон, уæд мæм афтæ кастис, уыдæттæй махæн тас нæу, фæлæ сæ ныр та уыдтон мæхи цæстæй, мæ райгуырæн бæстæйы, ме ‘ввахс ирон адæмы тыхстдзинад", - загъта чызг.

Инга, фæллад не 'нкъаргæйæ, бакуыста "сырх зонæ"-йы æмæ цæсгомджынæй сæххæст кодта йе 'мбæстæгты раз йæ ахсджиаг хæс. Цалдæр боны размæ та уый ногæй бацыд сменӕмӕ "сырх зонæ"-мæ.

"Бирæ хицæндзинад уыд, фыццаг хатт куы уыдтæн зонæйы, æмæ - нырæн. Уæд рынчынтæ уыдысты тынг бирæ, сæ фылдæр уæззау уавæры æмæ ма сын сæ уавæрыл æвзæрырдæм æндæвта тас. Ныр рынчынты нымæц бæрæг фæкъаддæр. Чи ма дзы ис, уыдон дæр сты рогдæр рынчынтæ, нæй сын паникæ æмæ тасы æнкъарæнтæ, афтæмæй та низы ныхмæ тох кæнын у бирæ æнцондæр", - бафиппайдта медхо.

Инга ма куыд загъта, афтæмæй COVID-19 у тæссаг низ, адæймаджы уæнгты апырх вæййы тагъд рæстæгмæ æмæ бахъыгдары цардæн ахсджиаг органты. Уымæ гæсгæ æнæмæнг хъуыддаг у, фыццаг симптомтæ фæхатгæйæ, æвæстиатæй дохтыртæм бацæуын.

45
Гæбæраты Дауыт

"Сæйрагдæр у цины æнкъарæнтæ хæссын": Гæбæраты Дауыт ирон театры легендӕ

30
(ранӕуӕггонд 13:49 14.01.2021)
Гæбæраты Дауыты хайадистæй спектакльтæм бакæсынмæ цыдысты уæлдай фылдæр адæм. Уымæн æмæ зыдтой, комикон актер уæвгæйæ та сæ Дауыт кæй фæхудын кæндзæн, хъыг, маст кæй зæрдæйы ис, уымæн сæ кæй айрох кæнын кæндзæн.

ЦХИНВАЛ, 14 янв – Sputnik, Дриаты Лейла. Ирон адæм фыдӕлтӕй рахастой аивадмæ æгæрон уарзт æмæ æрдзон курдиат. Уæвгæ, æвæццæгæн, адæймаджы куы фæнда иннæтæн æхсызгондзинад хæссын, равзæрст фæндагыл рæсугъд къахдзæфтæ кæнын, уæд йæхиуыл уæлдай тынгдæр кусдзæн. Йæ размæ уæлдай хæстæ æвæрдзæн.

Хъыгагæн, бæрцыл вæййынц, сæ курдиаты цæхæркалгæ рухс адæмы зæрдæтæм кæмæн фæхæццæ вæййы æмæ сæ нæмттæ сæ мысынады кæмæн баззайынц.

Уыдонæй сæ иу æнæдызæрдыгæй у ГССР-ы сгуыхт артист, Цæгат Ирыстоны адæмон артист, Республикæ Хуссар Ирыстоны адæмон артист, Хетæгкаты Къостайы номыл паддзахадон премийы лауреат Гæбæраты Дауыт дæр. Зæгъгæ йын ацы кадджын нæмттæ нæ уыдысты, уæддæр æй адæм афтæ бирæ уарзтой æмæ уыд сæхи, æцæг адæмон артист. Йæ хайадистæй спектакльтæм бакæсынмæ цыдысты уæлдай фылдæр адæм. Уымæн æмæ зыдтой, комикон актер уæвгæйæ та сæ Дауыт кæй фæхудын кæндзæн, хъыг, маст кæй зæрдæйы ис, уымæн сæ кæй айрох кæнын кæндзæн.

Гæбæраты Дауыт
Фото: Дриаты Лейла
Гæбæраты Дауыт

Афтæ зыны, цыма комикон актер чи у, адæмы йæ бакаст, йæ ныхас, йæ архайдæй чи хъæлдзæг кæны, уымæн йæхи цард дæр сæрысуангæй æвæлмас, хъæлдзæг вæййы. Фæлæ уый иууыл афтæ нæу. Цас амондджын хъуамæ уыдаид, йæ сабидуг хæсты размæ, хæсты æмæ хæсты фæстæ уæззау азтæм кæмæн æрхауд, уыцы сабийæн.

"Царды æнцон æмæ лæгъз фæндагыл никуы цыдтæн, уæлдайдæр та - мæ сабибонты", - дзырта-иу Дауыт.

Æмæ, æцæгæйдæр, фыд - хæдзардарæг раджы фæзиан ис. Дауыт уыд фондз сывæллонæн сæ кæстæр. Æхсæз азы йыл куы цыд, уæд та йæ мад фæрынчын æмæ æруатон. Йæ хотæ æмæ йе ‘фсымæртæ уæдмæ сæхи цардаразæг ссисты æмæ йæхимæ кæсын куы хъуыд, уыцы рæстæджы каст йæ мадмæ. Афтæ - авд азы бæрц. Ахæм уавæрты ахуыр кодта йæ хъæу - Куатетрийы скъолайы. Скъолайы фæстæ - Тбилисы Ш. Руставелийы номыл Театралон институты ахуыры азтæ…

Стæй - 1961 аз. Уыцы аз бакъахдзæф кодта Хетæгкаты Къостайы номыл Хуссар Ирыстоны паддзахадон драмон театры бæстыхайы къæсæрæй æмæ йæ сценæйыл хъазыд суанг йæ амæлæты бонмæ, ома, 46 азы. Æмæ ма дзы абон дæр хъазыдаид, æгъатыр мæлæт æй не ‘хсæнæй куынæ аскъуыдтаид, уæд.

Дауыты æмдугонтæн, лæгæй лæгмæ йæ чи зыдта, иу сценæйыл йемæ хъазыны амонд кæмæ æрхаудта, уыдонæн абон дæр йæ рухс фæлгонц сæ цæстытыл æнæауайгæ нæ фæвæййы æмæ зæрдæ хуры фарсмæ абады.

Куыд æндæр сфæлдыстадон кусджытæ, афтæ драмтеатры актертæ дæр хъал цард никуы кодтой, нæдæр - советон дуджы, нæдæр - ныр. Бонзонгæ цард кодта Дауыт дæр. Бирæ хæрзиуджытæ домаг нæ уыд цардæй. Сæйраг хæрзиуджытыл та нымадта, фыццаджыдæр, æнæниздзинад. Дыккаг - адæмы хорзæх. Адæмы фыдæх куыд карз у, афтæ сæ уарзт та стыр хорзæх у.

"Æз æхсæвæй-бонæй ме стыр мызды тыххæй нæ фыдæбон кодтон æмæ кæнын, фæлæ мӕ сценæмæкæсджыты тыххæй, цæмæй уыдон театрæй ацæуой хорз зæрдæйы равгимæ æмæ уыцы равг сæ зæрдæты фылдæр фæхæссой", - дзырдта Дауыт.

Фæзæгъынц, зæгъгæ, ахуд æмæ фылдæр фæцæрай. Худын, хъæлдзæг уæвын царды бонтæ, æцæгæйдæр, фылдæр кæнынц. Æмæ уæдæ кæд афтæ у, уæд Дауыт уыд йе сценæмæкæсджытæн сæ цæрæнбонтæ фылдæргæнæг дæр æнусы æмбисы бæрц.

Актерæн йæ алы саразгæ фæлгонц дæр зынаргъ у. Алкæцыйы дæр дзы йæ уд бавæры, алкæцыйыл дæр фыдæбон фæкæны. Фæлæ дзы уæддæр зæрдæмæ уæлдай æввахсдæр кæцыдæртæ вæййынц, афтæ сты сценæмæкæсджытæ дæр, кæцыдæрты дзы хуыздæр айсынц. Дауыт куыд дзырдта, афтæмæй йæ зæрдæмæ уæлдай æввахсдæр лæууыдысты Хуыгаты Георы "Мæ усы лæджы" - Хъæриуы роль, "Сæтти æмæ Бæттийы" - Бæтти, Хацырты Сергейы "Тулгæ дур"-ы - Гæбул, Саулохты Мухтары "Усгур Гæцийы" - Хадзы, Хъайттаты Сергейы "Мады зæрдæ"-йы - Серги, Хаситы Вильгельмы "Расыггæнджытæ"-йы - Муки æмæ æндæр ролтæ.

Дауыт, куыд сфæлдыстадон кусæг, афтæ йæхиуыл нæ ауæрста. Йæхи, æрдзæй лæвæрд иунæг царды уый ныддихтæ кодта, цы бирæ фæлгæнцтæ аразыныл фыдæбон кодта, уыдоны цардтыл, хызт иу сценикон хъайтарты цардæй иннæмæ æмæ сæ хаста йе сценæмæкæсджыты, киномæкæсджыты размæ. Уый уыдис йæ куыст, афтæ бирæ кæй уарзта, уыцы куыст.

Фæлæ уæддæр царды мидæг Дауыт сæйрагыл куыст нæ нымадта, нæ йæ æвæрдта фыццаг бынаты. Сæйрагдæр ын уыдысты бинонтæ.

"Хæдзары дæ хъуыддæгтæ нывыл куы уой, райсомæй дæ хæдзары къæсæрæй хорз зæрдæйы равгимæ куы рахизай, уæд адæммæ дæр хуыздæр цæстæй кæсдзынæ æмæ дæ куыстмæ дæр райгондæй æрывналдзынæ", - арӕх иу фӕлхатт кодта зындгонд артист.

Царды фæивд Дауыты æрыййæфта йæ тæккæ сфæлдыстадон хурхæтæны. Разæй йæм нырма бирæ хъуыддæгтæ æнхъæлмæ каст, фæлæ йæ курдиаты тых æххæстæй раргом кæныны фадæттæ, куыд ма загътам, афтæмæй æрбакъуындæг сты. Уыимæ цы уæззау уавæры ныххаудысты йе ‘мтуг адæм, уыдæттæ æнæбандавгæ нæ фесты йе ‘нæниздзинадыл æмæ 2007 азы 18 октябры, нæ хæдбардзинад банымайынмæ нæ бæрцыл мæйтæ куы хъуыд, уæд йæ уарзæгой зæрдæ æрлæууыд йæ кусынæй.

Гæбæраты Дауыт
Фото: Дриаты Лейла
Гæбæраты Дауыт

Ацыд не ‘хсæнæй, фæлæ цæргæйæ баззадысты сценæйыл æмæ кинойы цы фæлгæнцтæ сарæзта, уыдон.

P.S. Тексты рахицæнгонд хъуыдытæ ист сты Гæбæраты Дауыты интервьютæй сæ иуæй.

30
Захаров Инал

Захаров: волонтертӕ куыстмӕ цӕуӕгау ӕрвылбон фӕзынынц Цхинвалы рынчындоны

18
(ранӕуӕггонд 10:33 12.01.2021)
Хуссар Иры коронавирусы парахаты фӕдыл сæвзæргæ уавæрмæ куыдфæндыйы цæстæй чи нӕ кӕсы, уыцы ӕвзонг адӕмӕй иу у УУМ кусӕг Захаров Инал

ЦХИНВАЛ, 12 янв — Sputnik, Дриаты Лейла. Ныр иу аз дæргъы медицинон кусджытæ тох кæнынц уæззау хæцгæ низимæ. Сæ куыстыл куы нæ уал æххæссыдысты, уæд сæм æххуысы къух фӕдаргъ кодтой волонтертæ ӕмӕ уый бирæбæрцæй фæрог кодта уавӕр.

Октябры мæйы Хуссар Иры коронавирус куы апарахат, уæд рынчынты нымæц бонæй-бонмæ фылдæр кодта, уыимæ иумæ рæзтысты туаггуыры хæрдзтæ дæр. Боны мидæг хъуыд 200 баллоны бæрц. Фæстагмæ кæд рынчынты нымæц фæкъаддæр, уæддæр туаггуыр нырма бирæ хъуыд. Цалынмæ волонтертæ не ‘рбацыдысты, уæдмæ тынг зын уыд кусын.

Инал Захаров
© Sputnik / Лейла Дриаева
Инал Захаров

"Сырх зонæ"-йы туаггуырæй ифтонг кæныныл цы волонтертæ куыстой, уыдонæй алчи дæр у раппæлыны аккаг. Се ‘нæниздзинадыл æнæауæрдгæйæ, уыдон æхсæвæй-бонæй уыдысты рынчындоны æмæ афтæмæй лæууыдысты туаггуыры хайады.

Йе ‘ххуысы къух чи бадардта, уыдонæй иу у Уæлвæткон уавæрты министрады кадртæ цæттæгæнæн хайады хистæр Захаров Инал. Ацы зын рæстæджы йӕ иу ран бадын нæ бафæндыд, фæлæ адæмæн æххуыс кæнын. Инал бацыд рынчындонмæ, балæууыд рынчынтæ æмæ дохтырты фарсмæ. Зонæмæ бахизгæйæ, фыццаджыдæр, банкъардта, æххуысы къухты хъуагдзинад.

"Ацы дарæсы кусын тынг зын у. Фæлæ адæймагмæ, æвæццæгæн, тых æмæ хъару разыны бахъуыды рæстæджы. Тыхст рæстæджы нæ хъуыды кæныс ууыл æмæ ма дæ дон кæнæ хæлц хъæуы. Рынчынты тыхст, æххуысмæ æнхъæлмæгæсæг цæстытæм-иу куы бакастæн, уæд-иу мæ æппæт дæр айрох, фæндыдис мæ æрмæстдæр уыдонæн исты феххуыс кæнын", - зæгъы Инал.

Захаровæй зæгъæн ис, æмæ "æрцард" рынчындоны. Йæ удуæлдай æнæрлæугæ куыст æмæ тыхтæ дæтты рынчынтæн, йæ фæллад мурмæ дæр нæ дары.

Ацы уавæрты, æнæниздзинад æппæты зынаргъдæр хæзна кæй у, уый æмбаргæйæ, волонтертæ æвдисынц æцæг хъæбатырдзинад, сæ зонындзинæдтæ, сæ хъарутæ æнæвгъауæй дæттынц рынчын адæмæн.

Захаров Инал йе 'мбæлттимæ
© Sputnik / Дриаты Лейла
Захаров Инал йе 'мбæлттимæ

"Карз низы ныхмæ иумæйаг хъарутæй тох кæнынц нæ фæсивæдæй бирæтæ. Кæмæн куыд йæ бон у, афтæ йе ‘ххуысы хай хæссы. Низ фæкъаддæр, рынчынтæ дæр уыйбæрц нал сты. Стæй туаггуыры сæрмагонд хахх уагъд кæй æрцыд дыккаг уæладзыгмæ, уый дæр бирæ фæрог кодта куыст. Фæлæ раздæрау машинæтæй райсын хъæуы баллонтæ. Волонтертæ раздæрау сæ куыстмæ цæуæгау æрбацæуынц, медперсоналæн сæ къух рог кæнынц", - бафтыдта лæппу.

Бузныг нæ волонтертæн сæ хъæбатырдзинадæн, хæрзаудындзинадæн.

Вазыгджын у сæ куыст ныры рæстæджы, адæмы æнæниздзинадыл чи архайы, уыдонæн, сæ зынтæ ницæмæ даргæйæ, кусынц райсомы ныфсæй. Æмæ сын уадз уыцы ныфс дывæр кæнæд.

18
Транскам

Транскам сӕхгӕдтой ӕвзӕр боныгъӕд ӕмӕ зӕйтӕ 'рцӕуыны тасы тыххӕй

1
(ранӕуӕггонд 09:38 18.01.2021)
Хуыцаубоны райсомӕй автомагистралы цӕгаттаг порталыл ӕрцыд чысыл зӕй, фӕлӕ фӕндагон службӕтӕ ӕвӕстиатӕй асыгъдӕг кодтой трассӕ

ЦХИНВАЛ, 18 янв - Sputnik. Транскавказаг автомагистралыл фӕндагон змӕлд сӕхгӕдтой хуыцаубоны 21.00 сахатыл ӕвзӕр боныгъӕд ӕмӕ зӕйтӕ 'рцӕуыны тасы тыххӕй, хъусын кӕны Хуссар Ирыстоны Уӕлвӕткон уавӕрты министрады (УУМ) пресс-службӕ.

"Хуыцаубоны 21.00 сахатӕй сӕрмагонд барамынды онг Транскамыл уыдзӕн ӕхгӕд фӕндагон змӕлд", - дзырдӕуы пресс-службӕйы хъусинаджы.

Хуыцаубоны райсомӕй автомагистралы цӕгаттаг порталыл ӕрцыд чысыл зӕй, фӕлӕ фӕндагон службӕтӕ ӕвӕстиатӕй асыгъдӕг кодтой трассӕ.

Транскавказаг автомагистраль — иунӕг фӕндаг, кӕйы иу кӕны Хуссар Ирыстоны Уӕрӕсеимӕ.

 

1