Гобозты Валерий

Гобозты Валерий. Ирыстоны номдзыддæр æмæ уæздандæр хъæбултæй сæ иу

24
(ранӕуӕггонд 11:47 18.01.2021)
Хæларзæрдæ, æнæзивæг, Валерий мидбылхудгæ æмбæлд алкæуыл дæр, фæлæ йæ зæрдæйы сагъæсæвдисæг уыдысты йæ цæстытæ - цыдæр мидхъуырдухæнты уыд æдзух, цыдæр сусæг маст ын йæ уд æхсыдта, кæд æй никуы æргом кодта, уæддæр

ЦХИНВАЛ, 18 янв – Sputnik, Дриаты Лейла. Гобозты Валерийы хуызæттæй ирон адæм афтæ фæзæгъынц: "Сабыр, уæздан, уæззонд, никуы никæй бахъыгдардзæн, мæлдзыджы дæр нæ фæхъыг кæндзæн". Ахæм уыд Гобозы фырт, фæлæ, уый хыгъд, æппæлгæ, йæ риу хойгæ размæ нæ бырста; курдиатджын поэт, хорз тæлмацгæнæг, литературæ амонæг æмæ алæмæтон миддунейы сконды хицау уæвгæйæ, уый йе ‘рмæджытæ, бирæтау, тыххæй нæ хъардта адæмæн, никæй тыхсын кодта, афтæмæй та йæ поэтикон текстты алы рæнхъ дæр у зæрдæмæхъаргæ, мидисджын, арф хъуыдыимæ.

"Зондджын, уæздан адæймаг, уыд иттæг хорз литератор. Ирон лæджы æвæрццаг миниуджытæй - æххæст. Уал азы дæргъы иумæ фæкуыстам æмæ никуы хъуыды кæнын, уый искæй фæхъыг кодта кæнæ тызмæгæй йæхи равдыста. Цыфæнды æнæвдæлон ма уыдаид, уæддæр бахъуыды сахат æххуысмæ уыд цæттæ, дæ къух дын ацарæзтаид", - зæгъы йе ‘мкусæг Гуыцмӕзты Евелина.

Цалдæр азы йе мгӕртты ‘хсæн нал ис Валерий, фæлæ, Евелинайы ныхӕстӕм гӕсгӕ, иу уысм дæр уыдонӕй рох нæу.

"Хæларзæрдæ, æнæзивæг, Валерий мидбылхудгæ æмбæлд алкæуыл дæр, фæлæ йæ зæрдæйы сагъæсæвдисæг уыдысты йæ цæстытæ - цыдæр мидхъуырдухæнты уыд æдзух, цыдæр сусæг маст ын йæ уд æхсыдта, кæд æй никуы æргом кодта, уæддæр. Хъысмæтæн цы загъдæуа, æндæра йын бирæ хæрзиуджытæ бантыстаид саразын йе сфæлдыстадон фæндагыл, йæ царды, ноджыдæр лæггад кодтаид йæ радтæг адæмæн", - банысан кодта уый.

Куыд журналист æмæ куыд поэт, афтæ ирон адæмы æппæт трагикон цауты Валерий Лентъойы фырт рауагъта йæ æнкъараг зæрдæйыл æмæ сæ адæмы размæ хаста газетон уацты æмæ поэтикон уацмысты хуызы. Сагъæсы йæ æппæрста, хуссарирыстойнаг ирæттæн сæ фидæн цы уыдзæн, уый. Æмæ 2007 азы цы æмдзæвгæты æмбырдгонд рауагъта, уымæн дæр йæ ном схуыдта "Сагъæс Ирыстоныл". Ам бакæсæн ис бирæ номарæн æмдзæвгæтæ -йæ адæмы сæрыл сæ сæр нывондæн чи æрхастой, Ирыстонæн чи скад кодтой, уыдонæй бирæты тыххæй.

Чиныджы ма ирдæй зыны, ныййарæгæн цы стыр аргъ кодта, уый дæр. Уымæн æвдисæн -йæ мад Верæ æмæ йæ фыд Лентъойы тыххæй цы поэмæтæ ныффыста, уыдон. Уæвгæйæ, ацы чиныг ныффыссынмæ Валерийы сфæлдыстадон цæхæр уæззау дуг аздæхта. Уый размæ йын цы поэтикон æмбырдгæндтæ рацыдысты мыхуыры: "Æмдзæвгæтæ" (1985 аз) æмæ "Арвæрдыны дидинæг" (1989 аз), зæгъгæ, уыдон йедзаг уыдысты царды цинты, уарзты, хæлардзинады æнкъарæнтæй, фæлæ дуг йæ дæрзæг арм æрæвæрдта поэты сфæлдыстадыл дæр æмæ йæ не суæгъд кодта йæ амæлæты бонмæ. Уый бæрæг у йæ фæстаг чиныджы номæй дæр – "Зæрдæйы цæссыгтæ" (2011 аз). Хъыгагæн, ацы чиныджы йын йæ къухмæ райсын нал бантыст - æрбахастой ма йæм æй йæ æвæрæн бон...

Валерий, зæгъæн ис, уыд бирæварсон курдиаты хицау. Йæ царды сæрмагонд бынат ахстой шахмæттæ æмæ шашкæтæ. Йе ‘взонджы бонты уый хайад иста уæды областы, Гуырдзыстоны æмæ Советон Цæдисы æндæр æмæ æндæр ерысты æмæ-иу бацахста призон бынæттæ. Уыд Гуырдзыстоны чемпион шашкæтæй, авд хатты та бацахста дыккаг бынæттæ. Хорз æнтыстытæ йын уыд шахмæттæй дæр. Ацы интеллектуалон хъазт æппæт йæ царды дæргъы æмдзу кодта йемæ. Кæд йæхæдæг нал хъазыд, хайад нал иста ерысты, уæддæр спорты ацы хуызыл цайдагъ кодта рæзгæ фæлтæры.

Гобозты Валерий
Фото: Дриаты Лейла
Гобозты Валерий

Йæ лæгæдтæ ацы къабазы дæр зынгæ кæй уыдысты, уымæ гæсгæ республикæйы шахматты федераци ныр цалдæр азы ауадзы йæ номыл турнир шахматтæй. Зæгъын хъæуы уый дæр æмæ шахматты федерацийы президент Саулохты Георгий дæр кæй у Валерийы раздæры хъомылгæнинаг.

"Уыд æцæг ирон, æгъдауджын, фæрнджын æмæ хъæздыг удварны хицау. Уымæй иу хъæрæй ныхас никуы ничи фехъуыста. Йæ ахаст - фæлмæн, хъарм; йе ‘мныхасгæнæджы цæстытæм-иу каст йе ‘нкъард цæстæнгасæй æмæ-иу лæмбынæг ныхъхъуыста. Стæй загътаид йæ хъуыды æмæ уыцы дзырдтæ адæймагæн уыдысты, узæлаг мады арфæйау, æхцон. Æгæрон уарзтæй уарзта йæ куыст, йе ‘мбæлтты, йæ хæлæртты", - мысы Георгий йӕ ахуыргӕнӕджы.

Валерий уӕззау цардвӕндӕгтыл рацыд, фӕлӕ йын уӕлдар тынг йӕ зӕрдӕ ӕрхӕндӕг кодта, 2008 азы гуырдзиаг-ирон хӕсты рӕстӕджы йӕ хӕдзар кӕй ныппырх ӕмӕ йын сӕндидзын кӕй нал ӕнтыст, уый тыххӕй. Йе мкусӕг Джиоты Фатимӕйы зӕрдыл арӕх ӕрлӕууы иу цау Валерийы тыххӕй.

"Ӕз редакцимæ сцæйцыдтæн, уый та куысты фæстæ хæдзармæ фæцæйцыд Ленины уынгыл. Тынг æнкъард, æрхæндæг мæм фæкаст æмæ йæ афарстон. Уый арф ныуулæфыд æмæ мын афтæ: "Мæ хæдзар нал æмæ нал сцалцæг хæсты фæстæ, мæ хомæ цæрын, уымæй дæр æфсæрмы кæнын. Рæсугъд нæу, æфсымæр хомæ цæра, фæлæ цы бачындæуа, балæууæндон мын нæй æмæ...", - дзуры йӕ мысинӕгтӕ Фатимӕ.

Валери цардæй бирæ нæ домдта. Фӕндыд ӕй æрмæстдæр, цæмæй кусын йæ бон уыдаид, кусыны фадат ын уыдаид. Фæлæ йын уыцы хæрзиуæг дæр хъысмæты цæст нæ бауарзта æмæ 64 аздзыдæй, 2012 азы 20 январы, йæ тæккæ сфæлдыстадон тыхы уæвгæйæ, ахицæн йӕ уарзон бинонты ӕмӕ ӕмгӕртты хсӕнӕй.

24
Къусраты Илья

Уазал æмæ стонгæй: куыд фервæзын кодтой иунæг лæджы Цхинвалы бархионтæ

624
(ранӕуӕггонд 11:38 01.03.2021)
Къусраты Илья ныридӕгӕн ис Хуссар Ирыстоны медико-социалон центры. Нæлгоймаг аззад адунейыл иунæгæй, нал ын ис зæрдиаг хиуæттæ. Уазал ӕмӕ стонгӕй мӕлӕтӕй нӕлгоймаджы фервӕзын кодтой Алайнаг епархийы моладзан ӕмӕ волонтертӕ

ЦХИНВАЛ, 1 мар – Sputnik, Плиты Фатимӕ. Афоныл аходӕн, хорз уавӕртӕ, хи хатӕн, ӕркаст ӕмӕ райгонд - ӕппӕт ацы хӕрзиуджытӕй ныридӕгӕн хайджын у Цхинвалы карджын цӕрӕг Къусраты Илья, кӕцы цалдӕр мӕйы размӕ фӕцӕймард уазал ӕмӕ ӕххормагӕй.

Къусраты Илья ныридӕгӕн ис Хуссар Ирыстоны медико-социалон центры. Нæлгоймаг аззад адунейыл иунæгæй, нал ын ис зæрдиаг хиуæттæ. Уазал ӕмӕ стонгӕй мӕлӕтӕй нӕлгоймаджы фервӕзын кодтой Алайнаг епархийы моладзан ӕмӕ волонтертӕ.

Илья Кусраев
© Photo : Лана Парастаева
Къусраты Ильяйы хатæн Турбазæйы

Алайнаг епархийы сӕйраг аргъуаны раздӕр ӕрвылсабаты арӕзтой ӕнӕргъ аходӕнтӕ иунӕг тыхст адӕмӕн. Ныридӕгӕн уыцы нывӕзт нӕ кусы, фӕлӕ моладзан рӕстӕгӕй-рӕстӕгмӕ уыцы адӕмы бӕрӕг кӕны сӕ цӕрӕнуӕтты.

"Туристон базӕйы иу чысыл къуымы цард. Моладзанмӕ фӕдзырдта цыппӕрӕм уӕладзыджы цӕрӕг, уый фехъусын кодта, нӕлгоймаг кӕй у иу къуыри ӕххормаг. Уыцы хабар уыд ноябры. Бацыдыстӕм ӕм ӕмӕ нын тыххӕй бакодта дуар", - радзырдта Sputnik волонтер Пæррæстаты Лана.

Йӕ ныхӕстӕм гӕсгӕ, карджын лӕг хуыссыд сынтӕгыл, йӕ цуры чысыл скъаппы уӕлтӕрхӕгыл уыд 500 сомы, уыдонмӕ нӕлгоймаг амыдта ӕмӕ куырдта дон.

"Дзырдта нын, дыууӕ бон дам доны хъӕстӕ нӕ дӕн, мæ риу дам судзы, ӕвӕццӕгӕн йӕ зӕрдӕйӕ тыхст. Уæд йæ къахыл дæр нал лæууыд", - загъта Лана.

Сылгоймӕтӕ цалдӕр хатты бабӕрӕг кодтой уым рынчыны ӕмӕ стӕй аскъуыддзаг кодтой алы амӕлттӕй дӕр уый бакӕнын Хуссар Ирыстоны медико-социалон центрмӕ.

"Хиуӕттӕ ӕмӕ йын бынтӕ нӕй. Уый центрмӕ бакӕнынӕн нын баххуыс кодта депутат Мулдарты Гарри. Дохтыр Дзуццаты Инара та йын сарӕзта рентген ӕмӕ ӕппӕт гӕххӕттытӕ", - балхынцъ кодта уый.

Илья Кусраев
© Sputnik / Natalia Airiyan
Къусраты Илья

Пӕррӕстаты Лана ма радзырдта, зӕгъгӕ, уагдоны нӕлгоймагмæ афтӕ хорз ӕркастысты, ӕмӕ ныр йӕ къӕхтыл слӕууыд.

"1942 азы гуырд Къусраты Ильяйы райстам парламенты, сӕрмагондӕй Мулдарты лӕппуйы куырдиатӕй. Цард тынг уӕззау уавӕрты, йӕ хатӕн ранӕй-рӕтты уыд тасмачъийæ ӕмпъыст. Йӕ уӕлӕ та уыйбӕрц чъизи дарӕс уыд, ӕмӕ сӕ тыххӕй раластам. Уыдон иууылдӕр бахъуыд акалын", - радзырдта Sputnik центры хистæр Теблойты Чермен.

Медико-социалон центры ныр нӕлгоймагмæ ис хорз каст, рахицӕн ын кодтой хицӕн хатӕн.

"Ӕркастыстӕм ӕм. Бакодтам ӕй рынчындонмӕ, йӕ хуыз йӕхимӕ рцыд, къахыл слӕууыд. Иннӕтимӕ ныхас кӕны", - радзырдта уагдоны хистӕр.

Илья Кусраев
© Sputnik / Natalia Airiyan
Къусраты Илья

Къусраты Ильяйӕн хӕстӕджытӕ дӕр ничи зыны. Нӕлгоймагӕн йӕ паспорты ис Къусратӕй иу нӕлгоймаджы телефоны номыр, фӕлӕ уый дӕр нӕ дзуапп кӕны.

"Бирӕтӕ мын лӕггад кодтой, Турбазайы ма куы цардтӕн, уæд - чи хӕлцадӕй, чи мигӕнӕнтӕй, чи та ӕхцайæ. Кургӕ ницы кодтон. Ир гыццыл у, фӕлӕ дзы хорз адӕм бирӕ ис. Хӕстӕджытӕ мын ис Гудзабары Кокойтӕй, нӕ ныййарджытӕ хотӕ уыдысты, стӕй дзы мӕхи мыггагӕй дӕр ис, фӕлӕ уыдонӕй мӕн никуы ничи рфарста", - радзырдта Илья.

Йæ ныхæстæм гæсгæ, уыдис ын мадызæнæгтæ дæр, фæлæ ныр уыдонæй сæрæгас ничиуал у.

"Беридзуары цардтӕн Къоркъуламӕ хӕстӕг. Фӕлӕ нӕ лидзын бахъуыд. Мӕ дыууӕ хо æмæ æфсымæр дӕр амардысты, сӕ маст мӕ бынтон бахордта", - радзырдта Илья.

Лӕг ныр сфидар ис ӕмӕ райзæрдæйæ цӕры центры, æрмæст ма катай кӕны, Турбазӕйы йӕ хатӕны цы мигӕнӕнтӕ баззад, уыдоныл.

624
Харебаты Заира йæ пациентимæ

Бузныджы аккаг дохтыр: Харебаты Заира рынчынтӕн хос кӕны дзырдӕй дӕр

187
(ранӕуӕггонд 13:51 20.02.2021)
Рынчын дохтыры хъару, зонындзинæдтæ æмæ арæхстдзинадыл куы баууæнда, йæхимидæг фидарæй куы зæгъа, адзæбæх мæ кæндзæн, уæд уымæн æнæрцæугæ нæй, нымайы нуæртты дохтыр

ЦХИНВАЛ, 20 фев – Sputnik. Дриаты Лейла. Дæсныйæдтæй æппæтæй ахсджиагдæр,  зындæр æмæ вазыгджындæр дохтыры дæсныйад у. Медицинæйы дæсныйад у уды æмæ зæрдæйы сгуыхтдзинад. Домы удуæлдайад æмæ сыгъдæг хъуыдытæ. Хорз дохтыры алы хатт дæр Хуыцауæй лæвæрд фæхонынц, ома йæм Хуыцауæй лæвæрд курдиат ис. Ахæм миниуджытæй се ‘ппæтæй дæр æххæст у нуæртты дохтыр Харебаты Заира.

Адæймаг æвзæр ныхас, тарст ныхас куы фехъусы, уæлдайдæр дохтырæй, уæд уый у маргæй фыддæр, æмæ лæг фесæфы йæ адзалæй раздæр. Лæгъз ныхас та у сой, хуры тын, цъæх арвы рухс, цин, базырджын маргъау, фидар. Лæгæн фесæфы йæ низ, дохтырæй уынгмæ куы рацæуы, уæд.

"Рæвдауæн ныхас æппæт хостæй тыхджындæр у. Ныртæккæ медицинæ стыр къахдзæфтæ акодта размæ, фæзынд бирæ ног хостæ æмæ ифтонггæрзтæ. Уый махæн фадат дæтты адæмæн хæрзхъæд лæггад кæнынæн", - зæгъы Заира.

Рынчын дохтыры хъару, зонындзинæдтæ æмæ арæхстдзинадыл куы баууæнда, йæхимидæг фидарæй куы зæгъа, адзæбæх мæ кæндзæн, уæд уымæн æнæрцæугæ нæй. Ныфсæй аразгæ у алцы дæр…

"Бузныг, Заира, дæ къухтæ фæрнæй фæдар, дæ лæггад бирæ", - ахæм зæрдæйæ цæуæг ныхæстæ арæх фехъусы рынчынтæй. Уарзынц æй йæ фæлмæндзинад æмæ арæхстдзинады тыххæй. У сыгъзæрин адæймаг æмæ фæлтæрд дохтыр. Фыццаджыдæр йæхицæй карзӕй домы куыст.

"Ныртæккæ тæссаг рæстæг у. Ацы тыхст рæстæджы кусын райдыдтон уæззау рынчынтимæ Республикон клиникон рынчындоны. Карз низимæ тохы бацæугæйæ, дохтыртæ, медицинон хотæ, æппæт медицинон персонал архайдта æххуысхъуаг адæмы фарсмæ балæууыныл", - дзуры Заира.

Æнæнцой адæймаг у Заира, ис æм рæсугъд нысæнттæ æмæ фæндтæ. Йе ‘ххуыс искæй куы бахъæуы, уæд дзы уайтагъд айрох вæййы йæ фæллад æмæ рынчынмæ атагъд кæны хæдзармæ дæр.

Цæмæй рынчынæн йæ зæрдæ ма асæтта, низ йæхицæй фæсура, уый тыххæй дохтыр йæ фарсмæ хъуамæ хъæддыхæй лæууа æмæ дзы ныфс бауадза. Ахæм у йæ хъуыды Харебаты Заирайæн.

"Дохтыр хъуамæ йæхиуыл куса, ахуыр кæна алы бон дæр, алы бон дæр исты ногдзинад хъуамæ базона, æнæ уымæй хорз дохтыр нæй", - зæгъы, æнусы æмбис медицинæйы фадыджы чи бакуыста, уыцы фæлтæрд дохтыр.

Йæхæдæг дæр йæ размæ ахæм бæрзонд нысæнттæ кæй æвæрдта, æмæ сæ кæй æххæст кодта, уый тыххæй медицинæйы йæ хъысмæт рауад амондджын. Стæй канд медицинæйы нæ. Уæздандзинад йæ алы уæнджы дæр кæмæн ис, хуымæтæг, фæлæ куырыхон сылгоймаг, дæсны æмæ фæлтæрд дохтырæн Хуыцау ракодта стыр лæвар ныййарæджы, бинонты амондæй дæр.

187
Хуссар Иры сæндидзын кодтой электроифтонгад

Хуссар Иры сæндидзын кодтой электроифтонгад

3
(ранӕуӕггонд 14:30 03.03.2021)
Аварийы аххосагæй, кæцы рцыд электрохаххыл æртыццæджы цæгатирыстойнаг хайы, Хуссар Ирыстон баззад æнæ рухсæй

ЦХИНВАЛ, 2 мар – Sputnik, Козаты Диана. Хуссар Иры сæндидзын кодтой электроифтонгад. Республикæ æнæ рухсæй баззад дыууæ сахаты бæрц цæгатирыстойнаг хайы электрохаххыл аварийы аххосæй.

"Нæ коллегатæ тагъд аиуварс кодтой электрохаххыл авари. Ныридæгæн Хуссар Ирыстонмæ электроэнерги цæуы хуымæтæг режимы", - загътой Паддзахадон унитарон куыстуат "Энергоресурс"-ы.

Хуссар Ирыстонмæ электроэнерги цæуы Уæрæсейæ электрохахх  "Зæрæмæг — Цæгаттаг портал — Дзау"-ыл. Азы кæронмæ Хуссар Иры фæнд кæнынц саразын фæстауæрцон хахх.

3