Джиоты Екатерина

Мадӕлон ӕвзагӕн нывонд цард: куыд бабын кодтой Джиоты Катяйы советон репресситӕ

115
(ранӕуӕггонд 12:53 22.04.2021)
Мадæлон æвзагыл дзурыны барыл фæсивæды тох æнæхъуаджы нæ фæцис, фæстæдæр Ирыстоны хуссарæн раздæхтой ирон æвзаг. Уымæн нывод æрхастой дæсгай адæймæгтæ сæ цард, ныссастой сæ хъысмæт, фæтары сты царды историйæ. Ацы къорды уæнгты æфхæрдæй фæхайджын ис Джиоты Екатерина дæр

ЦХИНВАЛ, 22 апр - Sputnik, Плиты Фатимӕ. Хуссар Ирыстоны Знауыры районы Терегуаны астӕуккаг скъолайы кӕрты 2000 ӕзтӕй фӕстӕмӕ лӕууы сылгоймаджы цырт. Бынӕттон цӕрджытӕ хорз зонынц, Джиоты Катя цы лӕггад бакодта Ирыстонӕн, фӕлӕ ӕгас республикӕйы ӕдзард чызджы хъысмӕт у сусæггаг.

Джиоты чызг йе 'мзонд æмбæлттимæ æрдæг æнусӕй фылдæры размæ стох кодтой æгъатыр системӕимæ, кæцы 1938 азы Хуссар Ирыстоны автономон областы ныббиноныг кодта гуырдзиаг æвзаг. Æрыгон фæсивæд сæ хæсыл банымадтой сæ мадæлон æвзаджы сæрыл стох кæнын. Уый тыххæй фæсивæд бахаудысты Сталины лагерьтæм.

Учителя терегванской средней школы
© Sputnik / Natalia Airiyan
Терегуаны скъолайы ахуыргӕнджытӕ

Цыбыртӕй Джиоты Катяйы цард банысан кӕнӕн ис цалдӕр дзырдӕй - мадӕлон ӕвзагыл тох, ахӕстон, рӕуджыты уӕззау низ ӕмӕ мӕлӕт. Джиоты чызджы царды тыххæй скъуыддзæгтæй бакæсæн ис Уанеты Владимиры автобиографион роман "Белые облака на чёрном небосклоне"-йы. Йæ аннæ чиныг "Люди, помните о нас"-ы, цы ран фыссæг æрӕмбырд кодта репрессигонд адæмы чысыл биографитæ, иу сыф рахицæн кодта Джиоты Катяйæн дæр. Официалон бæрæггæнæнтæм гæсгæ, уый фæцард æрмæст 40 азы. Чиныджы сыфтæй та кæсы ацæргæ сылгоймаджы сурӕт.

"Уыд студентон змæлды активисткæ, уыд Гуырдзыйы официалон разамынады политикæйы ныхмæ активон тохгæнæг. Институты парторгы комкоммæ нымыгъдæй йæ æрцахста Гуырдзыстоны æдасдзинады министрад. Стæрхон ын кодтой 10 азы фæбадын. Ахæстоны фæрынчын ис рæуджыты низæй æмæ тагъд амард", - фыст ис чиныджы.

Сылгоймаг йӕ цардӕй ахицӕн ис 1958 азы. Йӕ цардвӕндаджы тыххӕй Терегуаны скъолайы коллектив зонынц ӕрмӕстдӕр йе 'фсымӕр Джиоты Ипполиты (Полите) мысинӕгтӕй. Уый фӕкуыста ацы скъолайы 60 азы бӕрц. Ныридӕгӕн уый дӕр сӕрӕгас нал у, йӕ зӕнӕг та ацыдысты цӕрынмӕ Уӕрӕсемӕ.

"Чызджы ӕрцахстой зындгонд къорд "Рӕстдзинады" уӕнгтимӕ иу рӕстӕджы. Сӕ мысинӕгты уыдон дзырдтой, кӕй сӕ дарддой хицӕн камерӕты. Бауагътой-иу сӕм стыр мыстытæ, дарддой сӕ ӕххормагӕй. Сӕ бон нӕ уыд фынӕй кӕнын, уымӕн ӕмӕ сӕ мыстытæ хордтой. Уыцы фыдӕбӕттӕ чызджы ӕнӕниздзинад фӕцудын кодтой", - радзырдта скъолайы директор Тадтаты Рита.

Йæ ныхæстæм гæсгæ, чызгӕн стӕрхон кодтой 10 азы ахӕстоны фӕбадын, уым райста уæззау низ.

"Фидарӕй йӕ нӕ зонын. Дыууӕ ӕви дзы ӕртӕ азы фӕбадт. Рацыд рынчынӕй. Йе 'фсымӕр-иу дзырдта, йӕ сӕрӕн кӕй нал уыд, архайын йӕ бон ницыуал уыд, фылдӕр кодта хуысгӕ", - бафтыдта уый.

Рынчынӕй ма ӕвзаджы сӕрыл тохгӕнӕг рацард цалдӕр азы. Фӕлӕ низӕфхӕрдӕй дӕр йӕ фидар удыхъӕдӕй дисы ӕфтыдта адӕмы.

"Йӕ мад-иу ын уайдзӕфтӕ кодта, зӕгъгӕ, чызг дӕ ӕмӕ дæ цы тохы ӕфсӕрм уыд. Фӕлӕ йӕхӕдӕг нӕ саст. Уый бӕрц фыдӕбӕтты фӕстӕ дӕр дзырдта, ногӕй дӕр та уыцы фӕндаг кӕй равзарид",- радзырдта скъолайы директоры хæдивæг Ӕлборты Эвелина.

Ахуыргӕнджыты мысинӕгтӕм гӕсгӕ, сылгоймаг йӕ царды фыдӕбӕттӕн  нымадта цины хатдзӕг - ирон ӕвзаг кӕй цӕры.

"Уый дам-иу арӕх дзырдта, зӕгъгӕ дам уӕд куынӕ сдзырдтаиккам не 'взаджы сӕрыл, уӕд абон фесӕфтаид", - бафтыдта ахуыргæнæг.

Джиоты Катяйæн цырт сæвæрдтой 2000 азы. Хъуыддагыл бирæ архайдта Знауыры районы Гъаристауы хъӕуы цӕрӕг Сиукъаты Шалва. Официалон баконд ын ацыд æппæтреспубликон æмвæзадыл. Кæрдгæныв сцæттæ кодта адæмон нывгæнæг Цхуырбаты Тамерлан.

Село Терегуан
© Sputnik / Natalia Airiyan
Джиоты Екатеринайы цырт

"Ацы диссаджы сылгоймаджы цырт саразыны фæндимæ мæм æрбацыд Сиукъаты Шалва. Иу æвзæргъæд къаммæ гæсгæ куыстон. Джиоты Катя стыр лæггад бакодта мадæлон æвзагæн. Уæд гуырдзиаг дамгъуат кæй бакодтой, уый Ирыстонӕн стыр фыдбылыз уыд, мæнæн мæхи мад дæр 8-æм къласы уыд уӕд. Адæм уыдысты тынг ныхмæ, фæлæ рæстдзинадыл сдзурынæн алчи нæ уыд. Чызджы цырт ныр бахъыгдард ис æмæ йæ майы мæйы хъуамæ мæхæдæг сцалцæг кæнон", - загъта автор.

Мысинӕгтӕй ма бӕрӕг у "Рстдзинад"-ы къорд кӕй архайдтой чызджы ссӕрибар кӕнынмӕ.

"Цырты баконды рӕстӕджы къорды уӕнг Габуты Хазби дзырдта, кӕй хатыдысты, цӕмӕй сылгоймаг уӕвгӕйӕ Катяйы ма бафхӕрой, фӕлӕ сӕм хъусӕг нӕ уыд. Советон системӕ рассыдта Катяйы цард", - загъта Терегуаны скъолайы директор.

Уанеты Владимир, Габуты Хазби, Гасситы Лев, Джиоты Зауыр æмæ Бекъойты Георгий 1949 азы сарæзтой сусæг организаци "Рæстдзинад", кæцы тох кодта ирон адæмæн сæ мадæлон æвзагыл дзурыны бартыл. Сæ тох æнæхъуаджы нæ фæцис, фæстæдæр Ирыстоны хуссарæн раздæхтой мадæлон æвзаг. Фæлæ уымæн дæсгай адæймæгтæ ныводӕн æрхастой сæ цард, ныссастой сæ хъысмæт, фæтары сты царды историйæ. Ацы къорды уæнгты æфхæрдæй фæхайджын ис Джиоты Екатерина дæр.

115
Юбилейон уæрмытæ: мэрийы ныфс дӕттынц Цхинвалы асфальты згъуыдтытӕ аиуварс кӕнын мӕймæ

Юбилейон уæрмытæ: мэрийы ныфс дӕттынц Цхинвалы асфальты згъуыдтытӕ аиуварс кӕнын мӕймæ

42
(ранӕуӕггонд 13:56 19.07.2021)
Советон уынг йæ уæрмимæ иунӕг нӕу, ӕвзӕр рахизӕн ис Богирийы алвӕндагыл, Джиоты Аланы проспектыл Тӕболты Сергейы уынгмӕ хӕстӕг, 8 июны ӕмӕ ӕндӕр рӕтты. Плиты Ароны уынгыл та егъау дзыхъхъ фӕзынд арӕзтадӕн аз дӕр нӕма рацыд, афтӕ

ЦХИНВАЛ, 19 июл — Sputnik, Плиты Фатимӕ. Хуссар Ирыстоны столицӕйы ногарӕзт фӕндӕгтыл сарӕх сты дзыхъхъытӕ. Аразджытӕ фӕндаджы проблемон хӕйттӕ ноджы скъахынц ӕмӕ афтӕ лӕууынц къуыригай, мӕйгай.

"Советон уынджы тӕккӕ астӕу дзыхъхъ аразджытӕ уӕрӕх скъахтой. Рагӕй афтӕ лӕууы, цыма кусджытӕ йӕ юбилеймӕ кӕсынц. Стӕй ма дзы ӕдзух лӕууы стыр уӕзласӕн машинӕ, цыма йӕ билет афтӕ ист у. Дзыхъхъы иувӕрсты ацӕуынӕн шофыртӕ раскъӕрынц ныхмӕлӕууӕг хаххмӕ. Ӕвзӕры аварион уавӕр. Нæ йæ æмбарын, цас йæм хъуамæ кæсой", - радзырдта Sputnik горӕты цӕрӕг Михаил.

Советон уынг йæ уæрмимæ иунӕг нӕу, ӕвзӕр рахизӕн ис Богирийы алвӕндагыл, Джиоты Аланы проспектыл Тӕболты Сергейы уынгмӕ хӕстӕг, 8 июны ӕмӕ ӕндӕр рӕтты.

Плиты Ароны уынгыл та егъау дзыхъхъ фӕзынд арӕзтадӕн аз дӕр нӕма рацы, афтӕ.

"Канализацийы люкмӕ хӕстӕг асфальт ныххаудта бынмӕ. Пыхсытӕй дзы ркалдтой. Исты фыдбылыз куы рцӕуа, уӕд сыл хъӕуы хъаст бахӕссын",- радзырдта ацы уынджы цӕрӕг Эльбрус.

Горӕты администрацийы цалцӕггӕнӕг-арӕзтадон хайады хистӕр Гӕззаты Инал ныфс радта 15 августмӕ ӕмбӕлон уагмӕ ӕркӕнын столицӕйы уынгтӕ.

Ямы на дорогах Цхинвала
© Sputnik / Natalia Airiyan
Юбилейон уæрмытæ

"Бӕрӕг нын у ацы проблемӕ. Нырмӕ асфальтон заводтӕ нӕ куыстой, фӕлӕ Ереды рауагъдад сцайдагъ ис ӕмӕ ӕввахс бонты бавналдзыстӕм куыстмӕ. Августы райдайӕнмӕ сӕ аиуварс кӕндзыстӕм", - загъта уый.

Цалцӕггӕнӕн куыстытӕй дарддӕр ма уагдоны бӕрны ис бирӕуӕладзыгон хӕдзӕртты кӕртытӕ. 2021 азы нывӕзты ис вокзалгӕрон уынджы ӕртӕ кӕрты.

Улица Советская. Ямки на дорогах
© Sputnik / Фатима Плиева
Мэрийы ныфс дӕттынц Цхинвалы асфальты згъуыдтытӕ аиуварс кӕнын мӕймæ
42
Тристан

Фараст азы рӕстӕгмӕ уавӕрты: куыд цӕрынц Зардиаты хъӕуы адӕм хӕрам бӕстӕты хсӕн

166
(ранӕуӕггонд 12:36 19.07.2021)
Бестауты Тристан ӕмӕ йӕ бинонты хъысмӕтыл Sputnik фыста дыууӕ азы размӕ, лӕджы царды уӕдӕй нырмӕ хорзӕрдӕм ницы фӕивта. Тристан ӕмӕ Людмила фӕстӕмӕ цӕрынц арӕнты астӕу, сӕ зӕнӕджы уынынц стӕм хатт, Ирыстонмӕ ӕрбахизыны фадат сын ис режиммӕ гӕсгӕ

ЦХИНВАЛ, 15 июл — Sputnik, Плиты Фатимӕ. Хуссар Ирыстоны 2008 азы ирон-гуырдзиаг хӕстӕй цыппар азы фӕстӕ сцайдагъ бӕстӕйы арӕнтӕ сбӕрӕг кӕнын ӕмӕ банысан кӕныны куыст. Демаркаци ӕмӕ делимитацийы фӕрдыл къамис республикӕйы фылдӕр цӕрджытӕн ӕрхаста ӕдасдзинады гарантитӕ, стӕмтӕн та - ӕдзухон проблемӕтӕ.

2012 аз Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы Зардитаты хъӕуы цӕрджыты бакодта проблемӕты ахӕсты. Арӕн нысангӕнджытӕ ныллыг кодтой хъӕу ӕртӕ хайыл - иутӕ ныр цӕрынц Хуссар Ирыстоны, аннӕтӕ Гуырдзыстоны, ӕртыккӕгтӕ дыууӕ арӕны хсӕн зонӕйы. Бестауты Тристаны бынтӕ та ахаудтой Гуырдзыстонмӕ.

Тристан Бестаев
© Sputnik / Natalia Airiyan
Бестауты Тристан

Бестауты Тристан ӕмӕ йӕ бинонты хъысмӕтыл Sputnik фыста дыууӕ азы размӕ, лӕджы царды уӕдӕй нырмӕ хорзӕрдӕм ницы фӕивта. Тристан ӕмӕ Людмила фӕстӕмӕ цӕрынц арӕнты астӕу, сӕ зӕнӕджы уынынц стӕм хатт, Ирыстонмӕ ӕрбахизыны фадат сын ис режиммӕ гӕсгӕ.

Ацӕргӕ нӕлгоймаг уазджытӕн ӕвдисы йӕ ирон паспорт ӕмӕ къухӕй амоны йӕ цӕрӕнуӕттӕм, кӕцытӕн сӕ адрес Хуссар Ирӕй фӕивта Гуырдзыстонмӕ.

Тристан ныр дӕр йӕ проблемӕты тыххӕй уацхӕсджытимӕ дзуры ӕфсӕн хызӕджы аннӕ фарсӕй. Дыууӕ хӕрам бӕстӕйы арӕнты хсӕн цӕрджытӕ сӕ хӕдзӕртты нӕ уыдысты иу азӕй фылдӕр - коронавирусы пандемийы рӕстӕг арӕны сӕрты цъиу атӕхын дӕр нӕ уагътой.

"Иу аз ӕмӕ ӕрдӕджы бӕрц нӕ хӕдзӕртты нӕ уыдыстӕм, нӕ муртӕ ныппаплой сты. Хуымзӕххытӕ скӕрдӕг сты. Фӕкуыстам, тыллӕг ӕркодтам ӕмӕ ныр та ног фыдбылыз - нӕ тыллӕгӕн аласӕн нын нӕй", - дзуры дыууӕ арӕны хсӕн цӕрӕг Чысиаты Мзия.

Зындзинӕдтӕ азӕй-азмӕ кӕнынц карздӕр. Ныридӕгӕн ма ацы бинонты сӕйраг проблемӕ у сӕ тыллӕджы базары уӕй кӕныны хъуыддаг. Иу мӕй арӕны сӕртыл рахӕссӕн ис ӕрмӕст 50 килограммы.

"Кӕд горӕты дыргъ сӕдӕ сом у, уӕд ӕй мах та 50 сомыл уӕй кӕндзыстӕм. 50 килограммы махӕн цы у, мӕнӕргъы, фӕткъуы ӕмӕ цывзы ӕркӕнӕм тонгай мӕ сӕ стӕй цы фӕкӕнӕм? Бон мӕнӕргъы ӕртонын 25 ведрайы. Зӕгъынц, зӕгъгӕ сӕ мах ӕлхӕнӕм Гуырдзыстоны, фӕлӕ ӕрбацӕуӕт мӕ нын фенӕт нӕ дыргъдӕттӕ, ӕрмӕст цывзы ныссагътам цалдӕр гектары. 8 тонны ӕркӕнӕм сӕнӕфсир", - нымайы йӕ тыллӕг Мзия.

Хъӕуы цӕрджытӕ хицауадмӕ ныффыстой фыстӕг дӕр, цӕмӕй сын сисой сӕ тобӕ, фӕлӕ нырма дзуапп нӕ райстой.

Хелчуа
© Sputnik / Natalia Airiyan
Цывзы

Тристан карантины рӕстӕджы цард Дзӕуджыхъӕуы йӕ фыртимӕ, фӕлӕ цӕгаттаг климат лӕг ӕмӕ йе 'мкъайыл ӕвзӕрӕрдӕм ӕндавы.

"Нӕдӕр дзы мӕхӕдӕг фӕразын, нӕдӕр ме 'мкъай. Ам уӕддӕр фылдӕр уарзын. Аннӕ проблемӕтыл хъӕцӕм, ӕрмӕст нын ацы тобӕ куы сисиккой, уӕд нӕ фыдӕбон ӕмӕ нӕ фӕллой ӕнӕхъуаджы нӕ кӕниккой", - дзуры Бестауты Тристан.

Нӕлгоймаджы цардыл гӕнӕн ис ӕмӕ ахуыр кӕной Ирыстоны истори - уый цалдӕр хатты бахъуыд алидзын ӕмӕ ныууадзын йӕ муртӕ ӕмӕ бынтӕ, стӕй та иу ӕбаздӕхт фӕстӕмӕ. Йӕ муртӕ фесӕфта, йӕхи цӕстӕй федта, сыхаг цӕрӕн хъӕу Гуырдзы фӕнык куыд фестын кодтой, фӕлӕ нӕлгоймаг ныр дӕр тырны ӕрмӕстдӕр сабырадмӕ.

"Бирӕ ӕвзӕрдзинӕдтӕ рцыд, фӕлӕ цы гӕнӕн ис. Мӕн фӕнды, цӕмӕй уа сабырад, ам дӕр ӕмӕ ӕппӕт дунейы дӕр", - дзуры уый.

Кусаг нӕлгоймаг куыд нысан кӕны, афтӕмӕй Гуырдзиаг арӕннысангӕнджытӕ дӕр алыхатт иу зӕрдӕйы уагыл нӕ вӕййынц ӕмӕ йӕ бахъӕуы йӕ тыллӕг быдыртыл рахизын кӕнын.

"Хуымтыл рацӕуын, мӕ тыллӕг раласын тачкӕйыл, цъыфдзастты ныххауын, фӕлӕ цы бакӕнон", - бафтыдта Тристан.

Хелчуа
© Sputnik / Наталья Айриян
Ирыстонмӕ ӕрбахизыны фадат цӕрджытӕн ис режиммӕ гӕсгӕ

Хуыздӕр уавӕрты нӕй йӕ сыхаг Мзия дӕр. Йӕ ныхӕстӕм гӕсгӕ, Зардиаты хъӕу, кӕцы скарста арӕны дих, цард 45 ирон ӕмӕ цалдӕр гуырдзиаг бинонтӕ. Цалынмӕ арӕнтӕ нӕ банысан кодтой, уӕдмӕ Гуырдзыстон газ уагътой хъӕутӕм.

"Уӕд газ сӕхи хъӕу Меретӕй мидӕгдӕр нӕ рауагътой - Зардиаты хъӕу нымадтой ирон территорийыл, фӕлӕ стӕй сӕ пост нӕ хъӕуы сӕвӕрдтой", - радзырдта сылгоймаг.

Арӕнӕхсӕн хибардзинадӕн ма ис иу ӕппӕрццӕг ӕндӕвдад - тыхст рӕстӕджы цӕрджытӕм нӕ хӕццӕ кӕны тагъд медицинон ӕххуыс.

"Иу карджын лӕг фӕтыхст, фӕлӕ нӕм тагъд ӕххуыс не 'рбацыд. Уыцы лӕг ныр сӕрӕгас дӕр нал у, фӕлӕ ахӕм уавӕрты цардӕй дӕр тыхсӕм", - бафтыдта уый.

Тристан Бестаев
© Sputnik / Natalia Airiyan
Бестауты Тристан

Зардиаты хъӕуы цӕрджыты сыхаг Хелчуайы цӕрджытимӕ бӕтты ноджы иу проблемӕ - дыууӕ цӕрӕн пункты цӕрӕгад дӕр тыхсынц мобилон бастдзинады хъуагдзинадӕй.

"Мах бахъуыд балхӕнын Гуырдзыстоны sim-картӕтӕ, бынӕттон бастдзинад ӕрмӕст ранӕй рӕтты чысыл ӕрцахсы", - дзуры Хелчуайы цӕрӕг Уалыты Фатимӕ.

Уый ма бафтыдта, фӕстаг рӕстӕджы сӕ хъӕуы кӕй ис ӕвӕрццӕг ивындзинӕдтӕ дӕр - сӕвӕрдтой рухсы цӕджындзтӕ, ивынц кӕцыдӕр хӕдзӕртты агъуыстытӕ, фӕзынд донхӕры дон.

Хелчуайы хъӕуы ныр дӕр дзӕвгар адӕм цӕры, фӕлӕ ам дӕр советон дугмӕ абаргӕйӕ бирӕ хӕдзӕртты дуӕрттӕ сӕхгӕдтой гуыдырыл. Цӕрджыты ма ам уромынц тыллӕгджын дыргъдӕттӕ ӕмӕ столицӕмӕ ӕввахс ӕвӕрд.

166
Парламенты сесси

Хуссар Иры парламент фæнд кæны ауадзын сесси майрæмбоны

0
(ранӕуӕггонд 15:04 03.08.2021)
Уымæй размæ закондæттæг органы рабадт фæкъуыхцы ис кворумы æнæуæвынады аххосæй. Депутатты хсæн æнæразыдзинад сæвзæрд Центрæвзарæнкомы уæнгты снысан кæныны процедурæйы фæдыл

ЦХИНВАЛ, 3 авг – Sputnik, Козаты Диана. Хуссар Ирыстоны парламент снысан кодта радон рабадты датæ, уый фæнд кæнынц ауадзын майрæбоны, 6 августы, фехъусын кодта спикер Тадтаты Алан ПТРК "Ир" –ы эфиры.

Парламенты рабат, кæцыйы рæстæджы хъуамæ æркастаиккой президенты æнхъарæнмæ ЦӔК сæрдары бынатмæ æмæ фидар æрцыдаид йе ʻсконд, нæ ацыд.

"Мах хъуамæ æркæсæм медикты фиддонты фарстмæ, бахæссæм ивындзинæдтæ бюджетмæ, кæцытæ хауынц электрохаххы фæстауæрцон линийы арæзтадмæ. Боны фæткыл ма ис централон æвзарæн къамисы сконд сфидар кæныны фарст, архайгæйы æмгъуыд фæуд кæны 16 августы", - загъта Тадтаты Алан.

Уый ныфс бавæрдта, алцыдæр кæй уыдзæн "законы фæлгæтты".

"Алкæцы депутатæн дæр бар ис схъæлæс кæнын иу кæнæ иннæ кандидаты тыххæй, ахæм хаххыл цæудзæн хъæлæсæппæрст", - бафтыдта уый.

0