Дурлыстӕггӕнӕн амалиуӕгад

Экологты фӕдис: куыд кусынц тобӕмӕ ӕнӕкӕсгӕйӕ дурлыстӕггӕнӕнтӕ Леуахийы былтыл

63
(ранӕуӕггонд 14:17 10.09.2021)
Фӕстаг рӕстӕджыты Леуахийы чъизидзинад ӕмӕ йӕ донцӕуӕны дурлыстӕггӕнӕнты ӕнӕзаконон архайд ссис ӕрмӕст экологион организаци "Зеленая Алания"-йы сӕрниз

ЦХИНВАЛ, 10 сен — Sputnik, Плиты Фатимӕ. Хуссар Ирыстоны экологион организаци "Зеленая Алания" ныр цалдӕр азы фӕдис кӕны республикикӕйы сӕйраг доны артери Леуахийы ӕфхӕрды тыххӕй. Фыстӕджытӕ, ӕхсӕнадон раныхастӕ, ДИФ мыхуыртӕ фӕстиуджытӕм не 'ркодтой ӕмӕ ныр организаци бахъаст кодта прокуратурӕмӕ дӕр.

Ӕхсӕнадон организацийӕн уый йӕ фыццаг гӕххӕтт нӕу бӕрнон уагдӕттӕм. Уымӕй размӕ фӕдисы хъӕр кодтой, Леуахимӕ ӕхсӕнты дон кӕй уадзынц, бырон кӕй калынц, уый фӕдыл. Уӕд фыстӕджытӕ бацыдысты ӕрдзон ресурсты, фӕлхасгӕнджыты барты, экологион цӕстдарды уагдӕттӕм, парламенты цалдӕр комитет ӕмӕ суанг президентмӕ дӕр. Фӕлӕ фарст нырма дӕр ис уыцы ӕмвӕзадыл.

Дробилка
© Sputnik / Natalia Airiyan
Дурлыстӕггӕнӕн амалиуӕгад

Июны райдайӕны та "Зеленая Алания"-йы хъусдарды бын радон хатт бахаудысты дурлыстӕггӕнӕн амалиуӕгадтӕ республикӕйы цӕугӕдӕтты цур. Фыстӕг ацыд Генералон прокуроры номыл. Уырдыгӕй дӕр нырма дзуапп нӕй.

Геологи, экологи ӕмӕ ӕрдзон ресурстӕй пайда кӕныны комитеты радзырдтой, ныридӕгӕн республикӕйы ӕрмӕстдӕр дыууӕ дурлыстӕггӕнӕн амалиуӕгадӕн кӕй ис лицензитӕ - уыдон сты "Дорэкспострой" ӕмӕ "Погранстрой"-йы рауагъдадтӕ.

"Дорэкспострой" кусы Дзау-Ручъы 6-8-ӕм километры хайыл, "Погранстрой"-ӕн та ис Чысыл Гуфтайы районы. Аннӕтӕн бар нӕй кусынӕн. Рейдты рӕстӕджы сӕ куы сбӕлвырд кӕнӕм, уӕд сӕ ивар кӕнӕм", - загъта Sputnik комитеты хистӕры хӕдивӕг Харебаты Алан.

Уый ма бафтыдта, 2018 азы дурлыстӕггӕнӕн уагдӕттӕн сӕ лицензитӕ ист ӕрцыдысты, ӕмбӕлон домӕнтӕ кӕй не 'ххӕст кодтой, уый аххосӕй.

"Лицензийы домӕнтӕм хауынц банысангонд фадыгӕй дарддӕр ма хизын, бӕрӕг гуырахстӕй фылдӕр ма исын, фиддонтӕ фидын ӕмӕ экологийы домӕнтӕ ма халын", - загъта уый.

Дробилка
© Sputnik / Natalia Airiyan
Дурлыстӕггӕнӕн амалиуӕгад

Йӕ ныхӕстӕм гӕсгӕ, ӕнӕ лицензийӕ куыст у паддзахадӕй давд.

"Уый хауы давыны статьямӕ. Нӕ хъуыддаг у акттӕ аразын ӕмӕ сӕ ӕрвитӕм бӕрнон уагдӕттӕм. Ӕрӕджы рейдты рӕстӕджы дӕр  ӕрдзон ресурстӕй цалдӕр пайдагӕнӕджы иваргонд ӕрцыдысты", - бафтыдта комитеты кусӕг.

Ӕхсӕнадон организаци "Зеленая Алания" -йы хистӕр Габайты Зӕлинӕ радзырдта Sputnik тобӕмӕ ӕнӕкӕсгӕйӕ, дурлыстӕггӕнӕнтӕ сӕ куыст кӕй кӕнынц рӕстӕгӕй-рӕстӕгмӕ.

Дробилка
© Sputnik / Natalia Airiyan
Дробилка

Прокуратурӕйы та ныфс радтой, кӕй басгардзысты уавӕр.

"Мах ныр бацӕттӕ кодтам дыккаг официалон фыстӕг прокуратурӕмӕ. Нӕхӕдӕг мониторинг кӕнӕм уавӕр. Иу бон сыл азылдыстӕм ӕмӕ дзы кусгӕйӕ баййӕфтам цалдӕр - Пацъайыл, Леуахийыл - Мзиугоммӕ хӕстӕг, Дзаумӕ хӕстӕг, фӕстӕдӕр та кусгӕйӕ баййӕфтам горӕты хайы дурлыстӕггӕнӕнтӕй иу", - загъта Габайты Зӕлинӕ.

Уыймӕй размӕ, экологион организацийы разамонӕг йӕ интервьюйы радзырдта, афтӕ ӕгъатыр ахастимӕ республикӕ гӕнӕн ис ӕмӕ рацух уа йӕ сӕйраг доны артерийӕ - Леуахи гӕнӕн ис ӕмӕ ахъуыза зӕххы бын.

63
Кокайты Зæринæ

Ирон "Love is" æмæ сапон дидинджытæ: Кокайты Зæринæйы "рæсугъд куыст"

178
(ранӕуӕггонд 15:16 08.09.2021)
Кокайты Зæринæйы фæрцы "Love is"-ы хъайтартæ уарзондзинад æмбарын кæнынц иронау, уарзæттæ та чызджы куыстытæй сбуц кæнынц сæ кæрæдзи

ЦХИНВАЛ, 8 сен — Sputnik, Плиты Фатимæ. Цхинвайлаг æвзонг чызг Кокайты Зæринæ ныр дыккаг аз ахуыр кæны Хуссар Корейаг дæсныйад - сапонæй рæсугъддзинад фæлдисыны сусæгдзинæдтæ. Цыбыр æмгъуыдмæ йæ куыстытæ апарахат сты Цхинвалы - йæ æрмдæсныйады кæнæнтæй сæхи сбуц кæнынц уарзæттæ, лæвар сæ кæнынц райгуырæн бонтæм æмæ æндæр бæрæгбонтæм.

Дидинты губактæ, хонæн гӕххӕттытӕ, лӕвæртты къоппытӕ, адджинӕгты тыхтонтӕ ӕмӕ бирӕ ӕндӕр рӕсугъддзинад цӕуы Кокойты Зӕринӕйы къухтӕй.

Мыльные розы Зарины Кокаевой
© Photo : Insagram
Кокайты Зæринæйы сапæттæ

Чызг йӕхӕдӕг куыд дзуры, афтӕмӕй йӕ куысты сӕйраг нысан пайда райсын нӕу - уый хъуамӕ хӕсса ӕхцондзинад йӕхицӕн ӕмӕ адӕмӕн. Зӕринӕ рагæй фæстæмæ дæр уарзта фӕлдисын рӕсугъддзинад - хъазӕнтӕ, вазӕтӕ, гӕххӕттытӕй конд ӕрмӕгӕй иу ссардта адӕмы зӕрдӕ.

"Гыццылӕй фӕстӕмӕ уарзтон къухӕй исты аразын. Уӕлдайдӕр та куысты фӕстиуджытӕ уындджын куы вӕййынц, стӕй ма дзы искӕй зӕрдӕ куы барухс кӕнын", - загъта уый.

Зæринæ кусы журналистӕй ирон газет "Хурзӕрины"-ы. Йӕ цардӕмбалимӕ хъомыл кӕны дыуууӕ саби - Сергей ӕмӕ Адайы. Йӕ армдӕсныйад райрӕзтӕн ын феххуыс ис декреты сӕрибар рӕстӕг. Интернеты руаджы уый сахуыр кодта Хуссар Корейаг рауагъдад - сапонæй дидинджытӕ аразын.

"Мӕхи зӕрдӕмӕ дӕр тынг фӕцыдысты ӕмӕ сӕ райдыдтон аразын. Фыццаг дзы балӕвар кодтон ме 'мбӕлттӕн. Стӕй мӕм адӕм райдыдтой хатын - куысты гуырахст фӕфылдӕр. Губактæ æртымбыл кӕнын цалдӕр хуызтӕ æмæ тӕфтимӕ. Адӕмы зӕрдӕмӕ цӕуынц", - дзуры Кокайты Зӕринӕ.

Мыльные розы Зарины Кокаевой
© Photo : Instagram
Кокайты Зæринæйы сапæттæ

Йӕ сапæттæ уый уӕй кӕны зынгӕ асламдӕр, йӕхӕдӕг куыд дзуры афтӕмӕй йӕ фӕнды хорз ӕнкъарӕнтӕ тауын ӕмӕ рӕсугъддзинад хӕссын.

"Сӕ ӕрмӕджы ӕхца сӕ исын ӕрмӕст. Уый мӕнӕн бизнес нӕу, нӕдӕр куыст, пайда мын нӕ хӕссы, ӕрмӕст ӕхцондзинад", - ӕмбарын кӕны чызг.

Рӕсугъддзинад фӕлдисынмӕ ӕвзыгъд чызг ӕрмӕст сапон дидинтыл не 'рлӕууыд. Йӕхимӕ райста хӕс уарзӕтты ахастытӕ хъӕрмуд кӕнын - алыхуызон лӕвӕрттӕ мысгӕйӕ.

"Балхæдтон ифтонгад – мыхуыры станок. Уый фæрцы ныммыхуыр кæнын хуызисттæ æмæ рæсугъд арфæтимæ тыхтонтæ, аразын хонæн гæххæттытæ чындзæхсæвтæм. Уый бæрц адæм мæм æрбахаты æмæ сыл нал æххæссын", - бафтыдта чызг.

Зарина Кокаева
© Sputnik / Natalia Airiyan
Кокайты Зæринæ

Кокайты Зæринæй фæрцы "Love is"-ы хъайтартæ уарзондзинад æмбарын кæнынц иронау.

Работы Зарины Кокаевой
Фото из архива Зарины Кокаевой
Кокайты Зæринæйы куыстытæ

"Сахуыр кодтон сæрмагонд программæ, цæмæй ивон нывтæ, уæлфысттæ. Уарзæттæ мæм арæх заказ кæнынц ахæм куыст", - дзуры уый.

Зæринæйы сфæлдыстадæй цух не сты йæ хæлæрттæ æмæ коллегæтæ дæр. Куысты иумæйаг кабинæты дæр ирдæй зыны йæ æрмдзæф.

178
Къуылыхты Ильяйы ингӕн

Политик, зондамонӕг ӕмӕ ӕгъдауы дӕнцӕг: Къуылыхтӕ мысынц сӕ номдзыд фыдӕл Ильяйы рухс ном

217
(ранӕуӕггонд 15:42 30.08.2021)
Номдзыд, дзырдзӕугӕ лӕг фӕцард 78 азы. Ныууагъта зӕнӕг æмæ уӕздан лӕгау-лӕджы ном, фӕкуыста бӕрнон бынӕтты, се 'хсӕн Хуссар Ирыстоны автономон областы ӕххӕстгӕнӕн комитеты сӕргълӕууӕгӕй, къухдариуæгад кодта заводтæн, советон дуджы партион органтæн.

ЦХИНВАЛ, 30 авг — Sputnik, Плиты Фатимӕ. Хуссар Ирыстоны Къуылыхты мыггаг августы æрымысыдысты сӕ иууыл зындгонддӕр хистæр Къуылыхты Илья Дауиты фырты рухс ном - ууыл сӕххӕст уыдаид 120 азы. Йе сгуыхтдзинæдтæ, æнтыстытӕ æмæ адæймагдзинадæй Илья Дауиты фырт йæ фæдонтæн ныууагъта уæздан лæджы дæнцæг.

Номдзыд, дзырдзӕугӕ лӕг фӕцард 78 азы. Ныууагъта зӕнӕг æмæ уӕздан лӕгау-лӕджы ном, фӕкуыста бӕрнон бынӕтты, се 'хсӕн Хуссар Ирыстоны автономон областы ӕххӕстгӕнӕн комитеты сӕргълӕууӕгӕй, къухдариуæгад кодта заводтæн, советон дуджы партион органтæн.

Ӕдæппæт та раивта 20 бӕрнон бынатӕй фылдӕр, бахауд ахӕстонмӕ, бацыд меньшевикон Гуырдзыстонимӕ тохы, фесӕфта йе 'ввахс адӕмы фыццаг геноциды рӕстӕджы.

Илья Кулухов
Из личного архива Таймураза Кулухова
Къуылыхты Ильяйы ингӕн

Кадджын гоймаджы сурӕт бӕрӕг у официалон биографи ӕмӕ йӕ фӕдонты мысинӕгтæй. Къуылыхты Дауиты фырт Илья райгуырд ӕнусы райдайӕны - 1901 азы Къуылыхты хъӕуы. Райдайӕн ахуырады фæстæ йæ ахуыр адарддæр кодта Тбилисы, уый фӕстӕ ӕрыздӕхт Ирыстонмӕ, йӕ ныййарджытӕм Иончайы хъæумæ. Партион хаххыл ахуыр кодта, бæрнон бынӕтты куыста Хуссар Ирыстоны районты. Фӕлӕ уӕдмӕ æрхæццæ 1920 аз æмæ Гуырдзыстон райдыдта ирон адæмы сæ фыдӕлты цæрæн бынæттæй сурын. Илья уыд Хуссар Ирыстоны растадты къордты активон архайӕг.

"Харебаты Исахъы къорды архайдта. Тох кодта Советон хицауад ӕрфидар кӕныны сӕрыл. Дыууӕ хатты бадт ахӕстоны", - радзырдта йӕ мыггаджы минæвар Къуылыхты Таймураз.

1920 азы Хуссар Ирыстоны геноцид бандӕвта йӕ бинонтыл. Ильяйы фыд Дауитӕн цӕгатмӕ цӕугӕйӕ фыдӕбӕтты амард йӕ ӕфсымӕр æд бинойнаг æмæ дыууæ чызгимӕ, сидзӕрӕй баззадысты йӕ æртæ фырты. Уыдон схъомыл кодта Дауит.

Цард цыма нӕлгоймаджы фӕлвӕртта, куы йæ хорзӕхты бын кодта, куы та-иу ӕй бакодта ног цардфӕлварӕнты. Йӕ фӕдонты ныхӕстӕм гӕсгӕ, номдзыд лӕг йӕ цардвӕндагмӕ ӕнæкӕсгӕйӕ, баззад хуымӕтӕг адӕймагӕй, йӕхи ӕмсӕр дарын фæрæзта чысыл сабитимӕ дӕр.

"Зӕронд уазӕгдоны цур мыл фембӕлд. Зыдта йӕ, музыкӕмӕ æвзыгъд кæй уыдтæн. Цыдаид мыл дæс-дыууадæс азы. Ныфс мын бавæрдта йе ʻххуысӕй Ереваны консерваторимӕ бацæуынæн. Сомихстоны хистӕримӕ уыдон схӕлар сты СФХ рӕстӕджы. Мӕ хъуыдымæ гæсгæ та нӕлгоймаг хъуамæ уыдаид ӕфсӕддон, кæнæ та инженер. Нӕ диалог рауад Ильяйы фæрцы дыууӕ ӕмсӕр нӕлгоймаджы ныхасау. Ӕз ахуырмӕ нӕ ацыдтӕн, фӕлӕ бахъуыды кодтон йӕ иузӕрдӕйон æмæ узæлгæ ахаст Къуылыхты зӕнӕгӕй се ʻ ппæтмæ дæр", - дзуры Къуылыхты Таймураз.

Ильяйы сгуыхтдзинӕдтӕн ӕрмӕст йе 'ввахс адӕмӕн нӕ уыдысты хъуыстгонд - уымӕн кад кодтой ӕгас республикӕйы дӕр.

"Мӕ мад мӕ иуахӕмы бӕгӕныйы заводмӕ арвыста. Кусæгмæ, æвӕццӕгӕн, Ильяйы ӕнгӕс фӕкастӕн ӕмӕ мӕ афарста, цы йын бавӕййын. Æз мæхи бацамыдтон æмæ мын уæд йӕ къухӕй равдыста "Эмальпровод"-мӕ, уый дам, зӕгъгӕ йӕ арӕзт кондад у. Уый мын уыд тынг æхсызгон, цыма мын Ленины майдан бакодтой мӕ риуыл, афтӕ мӕхи фӕхатыдтӕн", - мысы Къуылыхты Таймураз.

"Эмальпровод" иунӕг сӕудӕджерадон объект нӕ уыд, кӕцымӕ бахаста уый йӕ хайбавӕрд. Цънелисы Талькы завод куы райдыдтой аразын, цæмæй дзы талькы гуырӕнтæй пайда кæной, уæд фыццаг директорæй нысан æрцыдис Къуылыхты Илья.

Илья йæ фæстæ ныууагъта дыууӕ фырт ӕмӕ иу чызджы - Зауыр, Владимир ӕмӕ Раиса. Кӕстӕр фырт Владимир цӕры Санкт-Петербурджы, куыста атомон науты арæзтæдты сӕйраг конструкторæй. Йӕ чызг уыд Хуссар Ирыстоны 20 ӕнусы иууыл куырыхон политиктӕй иу - Гасситы Знауыры æмкъай. Раисайæн йӕ фырты фырт Гасситы Знауыр (кæстæр) у Хуссар Ирыстоны æххæстбарджын Минæвар Уæрæсейы Федерацийы.

Илья Кулухов
Из личного архива Таймураза Кулухова
Къуылыхты Ильяйы ингӕн

Йӕ номдзыд фыдӕлы хорз миниуджыты хсӕн ма Къуылыхты Таймураз банысан кодта, чысыл мыггаджы минӕвӕрттӕ ӕмӕ се 'рвадӕлты кӕй ӕнгом кодта, уый дӕр.

"Фыццаг хатт 1969 азы Илья бацӕттӕ кодта Къуылыхтӕ ӕмӕ се 'рвадӕлтӕ - Нанитӕ, Бӕззатӕ, Диакъонтæ ӕмӕ Нартыхты иумӕйаг куывд. Уый фæстæ ахæм уæрæх скондæй æрвад мыггæгтæ никуыуал æрæмбырд сты. Нӕй, Хуыцау дзы мæхицæн нæ кæнын, фӕлӕ табу кӕнын йӕ номæн ӕмӕ йӕ кадӕн, хъарм ахаст мын æм баззад", - дзуры уый.

Дыккаг хатт хицӕнӕй Къуылыхты мыггаг ӕрӕмбырд сты ацы аз сӕрды, сӕ ратӕдзӕнтӕ цы хъӕуӕй цӕуынц, уым – Саджилзазы, Комы дзуармӕ.

217
Цхинвал

Фондз ФТЦ ӕмӕ цыппар хъыгдардбаййафӕджы: МХМ радзырдтой къуырийы уавӕры тыххӕй

2
(ранӕуӕггонд 14:38 27.09.2021)
Барадхъахъхъӕнӕг уагдоны фехъусын кодтой фыдракӕндтӕ ӕмӕ республикӕйы фӕндӕгтыл уавӕры тыххӕй

ЦХИНВАЛ, 27 сен — Sputnik. Хуссар Ирыстоны фӕндӕгтыл ивгъуыд къуыри ӕрцыд фондз аварийы, кӕцыты фӕстиуӕгӕн бахъыгдард сты цыппар адӕймаджы. Уый тыххӕй къуырисӕры фехъусын кодта республикӕйы Мидхъуыддӕгты министрады (МХМ) пресс-службӕ.

Афтӕ ма Паддзахадон автоинспекцийы кусджытӕ сбӕрӕг кодтой фӕндагон змӕлды 196 фӕткхалды.

"Цыппар шофыры фӕдыл сарӕзтӕуыд административон протоколтӕ хӕдтулгӕ нозтджынӕй скъӕрыны тыххӕй", - банысан кодтой пресс-службӕйы.

Уагдоны бафтыдтой, зӕгъгӕ, иу къуыримӕ республикӕйы территорийыл регистрацигонд ӕрцыд иу фыдракӕнд, кӕцы раргом кодтой мидхъуыддӕгты органтӕ. Алыгъуызон фӕткхӕлдты тыххӕй бӕрнмӕ ӕрбаздахтой цалдӕр адӕймаджы, уыдонӕй иуы – наркотикон фӕрӕзтӕй ӕнӕзаконон пайда кӕныны тыххӕй.

2